Eind 2011 vonden er door het hele land dansaudities plaats. Amateurdansers en amateurdansgroepen streden om een plekje bij Dance Date. Alleen de beste van de besten werden uitgekozen om deel te nemen aan het project dat voorheen de naam Wisselwerk droeg.

Dance Date bevat zowel nieuwe choreografieën als ‘oud’ repertoire van vooraanstaande choreografen, zoals Conny Jansen, Ed Wubbe en Crystal Pite. Dat deze stukken worden gedanst door amateurdansers, heeft een verrassende uitwerking. Tussen de verschillende dansers zie je grote niveauverschillen. Alle deelnemers overstijgen met gemak het gemiddelde amateurniveau. Enkele dansers zijn zelfs nauwelijks van echte professionals te onderscheiden.

Nieuwe choreografie van Marco Gerris
Een van de nieuwe stukken werd gemaakt door Marco Gerris, vooral bekend als jurylid van So You Think You Can Dance!? De choreografie Raw&Order maakte hij samen met negen amateurdansers, waarbij vooral gezocht werd naar het individuele talent van de dansers. Dat is duidelijk terug te zien in de hiphopchoreografie. Elke danser krijgt zijn eigen momentje op het podium, waarbij het danstalent er vanaf spat. Ook wanneer de groep samen danst, is duidelijk dat we hier met negen talenten te maken hebben. Jammer is dat de choreografie precies is wat je verwacht van Gerris. Hier en daar had het iets verrassender gemogen.

Bella Figura door amateurs
Het programma wordt afgesloten met een gedeelte van de choreografie Bella Figura, in 1995 gemaakt door Jiří Kylián. Het is een van Kyliáns bekendste en meest geliefde werken. Een gewaagde keuze, om juist dit stuk door amateurs te laten uitvoeren. In het oorspronkelijke stuk dansen de dansers met ontbloot bovenlijf, maar daar hebben ze zich bij Dance Date niet aan gewaagd. Gelukkig dansen de amateurdansers met huidkleurige bovenkleding de choreografie met verve.

Essentie choreografieën blijft intact
Deze laatste choreografie laat zien dat Dance Date een geslaagd initiatief is. Natuurlijk zie je af en toe een been dat nog iets meer gestrekt zou moeten worden, of een net niet synchroon uitgevoerde beweging. Wat er toe doet is dat de dansers de essentie van het stuk weten over te brengen. Met Dance Date laat het Holland Dance Festival zien, dat de grens tussen amateurdansers en professionele dansers lang niet altijd eenvoudig te trekken is.

Voor de vierde editie van Hatchlings zijn wederom drie jonge choreografen door Meekers uitgenodigd om een choreografie van 20 minuten voor jong publiek te maken. Dit jaar valt de eer te beurt aan Jan Martens, Sabina Perry en Duda Paiva. De drie stukken worden ingeleid door korte filmpjes waarin Arthur Rosenfeld op komische wijze de drie makers interviewt over henzelf en over hun stukken.

Broer en zus
Het eerste stuk is van de uit België afkomstige Jan Martens en zijn dansers, en daarnaast broer en zus Janaika en Fabian Holle. Martens’ werk voor volwassenen kenmerkt zich door veel repetitieve bewegingen die vaak een humoristisch effect hebben. Ook hier speelt de humor weer een subtiele rol, maar daarnaast is dit stuk vooral een intiem verhaal over de jeugd van de dansers. De verschillende korte scènes zijn aan elkaar geknoopt als korte flashbacks in de tijd, met daarbij plaats voor herkenbare momenten als ruzies en huiskamertaferelen.

Goed en fout
Een stuk meer ‘in the face’, en daardoor misschien ook geschikter voor kinderen, is het werk van Sabina Perry. Op een speelse wijze laat zij zien wat goed is en wat fout, waarbij zij vooral duidelijk maakt dat goed soms ook fout is en vice versa. Zij heeft wat minder ervaring met choreograferen dan de andere makers, en dat is ook wel te zien aan het gegeven dat haar stijl nog niet zo sterk ontwikkeld is. Spelend met verschillende bewegingsstijlen, tekst, voorwerpen en acteren wordt het stuk soms wat chaotisch. Perry laat echter wel zien dat ze een toegankelijk en humoristisch stuk kan maken dat kinderen zeker zal aanspreken.

Griekse mythe
De afsluiter van de avond is Duda Paiva, bekend geworden om zijn voorstellingen waarin hij moderne dans combineert met poppentheater. Zijn stuk vertelt de Griekse mythe van koning Erysichton, die is vervloekt tot onverzadigbare honger.

Naast de twee dansers wordt de show vooral gestolen door de pop die de koning uitbeeldt. Het is ongelofelijk hoeveel emotie zo’n pop kan hebben als hij op de juiste manier wordt bespeeld. En dat wordt hij. In het duet met danseres Ana Teixido lijkt hij uit zichzelf te bewegen. Hoewel het verhaal wel een beetje voorspelbaar wordt verteld, zit de verrassing juist in de mogelijkheden en de humor die de combinatie van dans en poppenspel brengt. Of het stuk geschikt is voor kinderen is wel de vraag; koning Erysichton ziet er namelijk wel heel erg eng uit en kan heel wat kinderen nachtmerries bezorgen.

Wat deze Hatchlings #4 laat zien is dat moderne dans helemaal niet moeilijk of zwaar hoeft te zijn. Het is daarom een goede kennismaking met moderne dans voor zowel kinderen als volwassenen. Dankzij de verfrissende ideeën van de makers is deze voorstelling ook voor de meer ervaren kijker zeker een aanrader.

In War Horse ontstaat er een onbreekbare band tussen de Engelse boerenzoon Albert en het prachtige paard Joey. Wanneer de Eerste Wereldoorlog in 1914 uitbreekt, wordt Joey door Alberts vader aan het Engelse leger verkocht om aan het front in Frankrijk te dienen. Verscheurd door verdriet belooft Albert aan Joey dat ze elkaar terug zullen zien. Dit is het begin van een ongelooflijke reis die Albert en Joey beiden naar de hel op aarde brengt: de loopgraven en slagvelden van de Eerste Wereldoorlog.

Disney-gevoel
De film begint met prachtige shots waarin het Engelse landschap en de natuur goed tot hun recht komen. Dit staat in sterk contrast met de verschrikkingen die het paard Joey in het door de oorlog geteisterde Frankrijk meemaakt. War Horse is echter niet alleen een oorlogsfilm, het is tevens een film over vriendschap en onvoorwaardelijke liefde tussen mens en dier.

Spielberg is een meester als het gaat om het laten zien van emoties, zelfs bij een paard, die beeldt hij op een prachtige manier uit. Dit zorgt soms wel voor een hoog Disney-gehalte, ook omdat het extreme geweld en de slachtingen niet expliciet in beeld worden gebracht. Het geweldige camerawerk van Janusz Kaminski zorgt er daarentegen wel voor dat het soms zoetsappige sentiment niet de overhand neemt.

Paard in de hoofdrol
Steven Spielberg laat zien dat er geen mensen nodig zijn om een film te dragen. De paarden die Joey vertolkten verdienen zeker een Oscar. De kijker voelt de emotie van het paard en leeft mee vanaf zijn geboorte in het lieflijke Devon. War Horse laat de verschrikkingen en geweld zien van de Eerste Wereldoorlog, één van de donkerste bladzijden uit de wereldgeschiedenis. Maar de film toont ook de wilskracht en de liefde tussen mens en dier. De film is een ode aan alle paarden die in deze oorlog vochten en sneuvelden.

Schoonmaakster Emma (Ingeborg Elzevier) werkt al veertig jaar voor meneer Kalsbeek (Bram van der Vlugt). Een man die twee maanden minister is geweest, en het daar jaren later nog steeds over heeft. Al zijn geklaag, gezeur en commentaar heeft Emma aan moeten horen, elke dag weer. Emma verdient net genoeg om voor haarzelf en haar kleinzoon Maarten (Wouter de Jong) te kunnen zorgen. Maarten moet maar eens wat gaan doen met zijn leven vindt minister Kalsbeek. Een schuurtje in brand steken bijvoorbeeld, om zo aan een werkproject voor criminelen mee te kunnen doen. Dit idee wordt al vrij snel in het begin van het toneelstuk geopperd, maar wordt pas later gezien als een bruikbare tip.

Kies je voor de baas of voor jezelf?
Emma wordt plotseling door Kalsbeek ontslagen. Dus wanneer Maarten bewijsmateriaal vindt van een fraudezaak waar Kalsbeek bij betrokken is, worden de verhoudingen op scherp gezet. Kalsbeek kan alles kwijtraken wat hem lief is. Verraadt Emma de man bij wie ze veertig jaar lang in trouwe dienst is geweest, of is ze nu voor één keer trouw aan zichzelf?

Bram van der Vlugt is overtuigend als louche, corrupte maar charmante (ex)minister die alles naar zijn hand probeert te zetten. Welk idee meneer Kalsbeek ook oppert: in eerste instantie geloof je als publiek dat hij echt het beste voor heeft met Emma en haar kleinzoon. Maar eigenbelang gaat voor alles, dat blijkt wel uit de vele teksten en verrassende wendingen die dit toneelstuk rijk is.

Chantage tegenover trouwe dienst
Schoonmaakster Emma lijkt op het eerste gezicht ietwat dom en oppervlakkig, maar dankzij de speelstijl van Ingeborg Elzevier worden langzamerhand ook wat andere karaktertrekjes van Emma zichtbaar. Zo kan dat domme en oppervlakkige gedrag ook heel goed een act zijn, van iemand die alleen maar ‘speelt’ dat ze een zorgzame geïnteresseerde schoonmaakster is. Elzevier laat haar personage zelfs in momenten van stilte nog boekdelen spreken. Het ene moment weet ze medelijden op te wekken, het volgende moment deelt ze meedogenloos de genadeklap uit.

Niet alleen verbaal zit de voorstelling goed in elkaar, ook alle drie de acteurs weten een geheel eigen invulling aan hun rol te geven. Zo wordt Maarten (Wouter de Jong) neergezet als een ietwat naïeve jongen, maar wel iemand die de touwtjes maar al te graag in handen neemt.

Rechtop slapen
Het decor is eenvoudig maar zorgt wel voor de nodige afleiding. Op het toneel staan slechts een bank en een stoel: de huiskamer van Kalsbeek. Met vlak daarnaast een tafel en een bed: de woning van Emma en Maarten. Simpel maar doeltreffend, want de wijze waarop deze decorstukken bespeeld worden, zorgt voor hilarische momenten.

Wanneer Maarten en Kalsbeek onderhandelingen willen voeren over of Kalsbeek wel of niet voor de rechter gedaagd zal worden, valt er een korte stilte. Dit omdat er even een aanloop genomen moet worden zodat beide personen op de rechtopstaande bank kunnen klimmen. En dan maar goed vasthouden, om te voorkomen dat je er niet af lazert. Slapen in een rechtopstaand bed, is trouwens ook niet zo makkelijk als het lijkt.

Emma’s Feest
‘Ik heb bestaan. Onzichtbaar en bescheiden, maar ik heb bestaan,’ aldus Emma. En dat pakt niemand haar meer af, ook minister Kalsbeek niet. Emma’s afscheid van het schoonmakersbestaan wordt geen knalfeest met bloemen, kaviaar, champagne en duizend gasten. Maar na al dat geklaag, gezeur en gezeik van Kalsbeek te hebben aangehoord, gaat haar afscheid nu eens precies zoals Emma het wil. En dat mag ook wel eens, na veertig jaar…

Jack Sadelstein (Adam Sandler) is een succesvolle reclamemaker. Samen met zijn vrouw Erin (Katie Holmes) en kinderen Sofia en Gary heeft hij het prima voor elkaar en leeft hij in een riante villa in Los Angeles. Maar het jaarlijkse logeerpartijtje van irritante tweelingzus Jill (ook gespeeld door Adam Sandler) zet zijn leven compleet op z’n kop. Hij probeert Jill de dag na Thanksgiving zo snel mogelijk de deur uit te werken, maar door zakelijke ontwikkelingen is ze opeens een belangrijke schakel in zijn loopbaan geworden.

Flauwe humor
Al vanaf het moment dat Jack zijn zus op moet halen bij de luchthaven, vliegen de flauwe grappen je om de oren. Jill heeft natuurlijk veel te veel koffers bij zich – die Jack naar de auto moet tillen – en haar vervelende, grapjesmakende papegaai brengt ook geen grijns op het gezicht van de kijker.

Eenmaal thuis worden de verhoudingen gauw duidelijk: Jack is zijn hele leven al de ‘betere’ helft van het stel en ziet zijn zus als een belemmering. En Jill hunkert naar liefde, aandacht en vooral erkenning van haar tien minuten oudere broer. Op zich een goed thema om een film van te brouwen, maar helaas slaat deze komische uitwerking de plank volledig mis.

Uitstekende bijrollen
De film wordt enigzins grappig als Al Pacino (als zichzelf) om de hoek komt kijken. Een uitstekende bijrol die hij neerzet met veel zelfspot. Katie Holmes doet het ook niet slecht als vezorgende moeder en echtgenote. Een scherp puntje in Jack and Jill zijn de cameo’s van bekend Hollywood. Johnny Depp, Bruce Jenner, Shaquille O’Neal, Billy Blanks en nog veel meer acteurs komen als zichzelf voorbij en zijn zeker een vernoeming waard.

Carrièremisser
Adam Sandler heeft Jack and Jill zelf geschreven en geproduceerd. Samen met regisseur Dennis Dugan maakte hij al eerder de films I Now Pronounce You Chuck & Larry, Just Go With It en Big Daddy. Voor de carriéres van beide mannen is deze productie een echte domper. Met alle films die de afgelopen eeuwen zijn gemaakt, is iets nieuws bedenken zeker moeilijk, maar in Jack and Jill zijn de grapjes bijna mee te praten zo voorspelbaar. Alle ‘flauwe komedie’-elementen komen erin voor: scheetgrapjes, de ‘chimichanga bombs’ van Jill na een Mexicaans feestmaal, eten tussen de tanden tijdens een date en meloenen als voorgevel, om er maar een paar te noemen.

Jack and Jill mag gauw vergeten worden. En Adam Sandler, niet meer doen!

Yuanyuan is bij het grote publiek vooral bekend vanwege haar choreografie voor de openingsceremonie van de Olympische Spelen van 2008 in Beijing. Nadat in China een lange tijd alleen traditionele theater- en dansvormen waren toegestaan, is het Beijing Dance Theater sinds datzelfde jaar het eerste officiële dansgezelschap voor hedendaagse dans in China.

Soberheid
In Haze (betekenis: damp, nevel, waas) bewegen veertien dansers, zowel mannen als vrouwen, zich in een nevelige ruimte. Ze dragen allemaal dezelfde kleding, behalve dat de mannen ontblote bovenlichamen hebben en de vrouwen niet. Vrijwel alle kleur lijkt uit de ruimte verdwenen. Donkere pastelkleuren overheersen het toneelbeeld. De achterwand van het toneel bestaat uit een groot doek dat doet denken aan een oude muur uit een grot of tempel. Zachte verlichting en een continu actieve rookmachine roepen samen met het decor een romantische en mystieke sfeer op. De muziek die de dansers begeleidt, varieert van klassieke strijkinstrumenten tot ultramoderne elektro-soundscapes. Maar wat bovenal opvalt is de soberheid en ingetogenheid van deze performance.

Wat Haze tot uitdrukking brengt is het zoeken naar een weg door de duisternis in tijden van spirituele verwarring en sociale crisis. Deze onderwerpen zijn enigszins in de dans terug te lezen: de enkeling die zich onttrekt aan de groep of zich erbij voegt, het achter elkaar aan rennen, het plotseling neervallen en door een ander weer overeind geholpen worden. De mimiek van de dansers blijft echter ingetogen en dat geeft de performance een wat oppervlakkig karakter. Toch is het een genot om de dansers zo atletische en krachtig bezig te zien.

Opgevangen door matras
De uitgevoerde bewegingen bestaan voor een groot deel uit vallen en weer opstaan. De dansers laten zich regelmatig stijf naar achteren op hun rug vallen, maar de klap van de val wordt opgevangen door de vloer zelf, die bestaat uit een grote sponsachtige mat. Door het terugverende effect van de dansvloer kan er volop gerold en geduikeld worden, en lijken de dansers zo licht als veertjes. Enerzijds raken ze erdoor uit balans, maar het biedt ook een hoop fraaie mogelijkheden in de dansbewegingen.

Haze laat duidelijk zien dat de Chinezen de schoonheid van moderne dans hebben ontdekt. De sobere en ingetogen performance staat in schril contrast met de traditionele Chinese danskunst en wekt daarom een verrassend westerse indruk. Er wordt krachtig en met toewijding gedanst, maar door de magere emotionele expressiviteit van de dansers blijft het wat vlak. Dat neemt niet weg dat er in Haze prachtige beelden ontstaan, dankzij de spitsvondige terugverende dansvloer en de energie en souplesse van de lichamen van de dansers.

Voordat de studententijd begint, heeft Philip een relatie met Elisabeth. Algauw wordt Philip, tijdens zijn studie, bevangen door de schoonheid van studente Karen met wie hij vervolgens ook een relatie begint. Matt, een brassende student, en Jacob, een aanstaand intellectueel, zijn de vrienden van Philip. Samen zijn ze lid van de Amsterdamse studievereniging Vondel. De roman zet de studententijd neer als de herfst van ieders jeugd. Vooral Jacob ziet het allemaal zwaarmoedig in. Hij beschouwt het studentenleven als de laatste koestering van je leven, daarna kan het alleen maar slechter gaan.

Popsongroman
Niemand in de stad is een popsongroman. Dit genre ontstond rond de jaren ’90 in Duitsland. Inmiddels bezigen nu meerdere Nederlandse auteurs dit genre en is de popliteratuur sterk in opkomst in ons land.

Huffs roman is doordrenkt met titels en songteksten uit naoorlogse popsongs. Deze intertekstualiteit wijst telkens op een bepaald motief of een vooruitwijzing in het verhaal. Zo luistert Philip met zijn vriendin Elisabeth naar het liedje August and Everything After. Hij schaamt zich terwijl ze luisteren naar het lied. Vanaf augustus is er inmiddels veel veranderd in Philips leven als student, zoals de stiekeme relatie met Karen.

Zelfdestructief
Achter de relatie met Karen lijkt een vreemde kracht schuil te gaan die ervoor lijkt te zorgen dat Philip keer op keer gewond raakt, hoewel hierbij vaak ook alcohol, drugs, of geweld in het spel is. Aanvankelijk zijn het kleine ongelukjes waarmee Philip te maken krijgt. Later in het verhaal krijgt hij steeds ernstigere verwondingen. De verwondingen blijken vooruitwijzingen te zijn naar de destructieve relatie met Karen. Als Philip de betekenis van haar naam zoekt, vindt hij als antwoord ‘wild unclean man’.

Philip is tijdens zijn studententijd vooral op zoek naar zijn eigen identiteit. Hij zoekt naar een eigen karakter dat hem houvast biedt, maar zo makkelijk blijkt de zoektocht niet te zijn. Hij is verdwaald:

‘Het is een eind fietsen naar de Indische Buurt en ik verdwaal weer eens. Ik dacht altijd dat ik niet zo’n jongen was die verdwaalt in zijn eigen stad, maar dat ben ik dus wel: verdwaald.’

Tegelijkertijd valt hier tevens de zwakte van de auteur te zien: hij laat te weinig aan de lezer over en schrijft op een te onthullende wijze. Herhaling komt soms te vaak voor. In bovenstaand voorbeeld noemt hij drie maal het werkwoord ‘verdwalen’ in maar twee zinnen. Daarenboven mag Huff ook wel eens een groene appel proeven: in tegenstelling tot wat hij beweert, zijn deze vaak zuur.

Nieuwe held
Wellicht zijn dat de laatste fouten van een jonge auteur. Philip Huff weet met Niemand in de stad een stoere en gevoelige roman neer te zetten die geschikt is voor een breed leeftijdspubliek. Als Huff op deze voet doorgaat, kan hij uitgroeien tot een nieuwe held binnen de Nederlandse literatuur. De poëtische woorden van Joost van den Vondel die terugkeren in het boek, duiden de kracht van Huff wellicht het beste na het lezen van de volledige roman: ‘Eeuwig gaat voor ogenblik.’

De vier hoofdpersonen, Marinella, Patrizia en de broers Salvatore en Nicola vertellen elk in één van de vier grote delen, over hun troosteloze leven. Ze wonen in een flat in de buitenwijk Cinecittà Due en op Salvatore na werken ze allemaal als hersenloze poppen in het nabije callcenter, bijgenaamd ‘Het Barbiehuis’. Ze krijgen een mager stukloon, staan mensen te woord over onbenulligheden en hebben niet bepaald de opdracht gekregen de bellers snel te helpen. De seksmaniakken, die ‘s nachts bellen, precies 2 minuut 40 aan de lijn houden blijkt zelfs een van de voornaamste doelen. Dat levert namelijk het meeste geld op voor het bedrijf.

Geen van de eenzame hoofdpersonen is gelukkig met zijn huidige bestaan. Marinella heeft een hazenlip en last van een stalker, Patrizia is zwaar depressief en doet een zelfmoordpoging bij de gasoven en Salvatore en Nicola zitten opgescheept met hun oude vader, die ze niet meer verschonen en alleen maar vies blikvoer voorschotelen. De passages waarin de broers blikken bonen en tonijn op de ondergepiste schoot van hun vader zetten, terwijl ze stiekem hopen dat hij snel sterft, laten inderdaad niet het stereotiepe beeld zien van de gezellig tafelende Italiaanse familie.

Bederfelijkheid
Alles in Het Barbiehuis ademt viezigheid en bederfelijkheid: voedsel, woningen en zelfs personages. Iedereen in en rond de flat heeft een contract op projectbasis, zelf zijn ze net zo wegwerpbaar als wc-papier. Zo vertelt Marinella in het tweede deel:

“Ouders die in wegrestaurants en in ziekenhuizen werken, in kinderdagverblijven en in fabrieken en die contracten tekenen die aflopen, net als melk over de datum.”

Het contrast tussen de realiteit van deze mensen en de beelden op hun tv’s, krijgt in de roman een prominente plaats. Terwijl de hoofdpersonen een uitermate moeizaam leven leiden, vertoont men op de schermen onbenullig vertier rondom billen, priesters en ministers. Het Barbiehuis is een aanklacht tegen het Italië onder Berlusconi, zonder dat de naam van de omstreden oud-premier wordt genoemd. Op de Nederlandse lezer zonder al te veel kennis van de Italiaanse maatschappij mist dit element van impliciete – maar overduidelijke – kritiek waarschijnlijk zijn uitwerking.

Engagement op z’n Italiaans
Celestini is zonder twijfel een geëngageerd schrijver. De Italiaanse titel van Het Barbiehuis is Lotta di classe – ‘Klassenstrijd’. In sommige passages lijkt dan ook niet de verteller, maar de linkse Celestini aan het woord: “Het ‘hoofd human resources’, zo noemen ze dat, alsof arbeiders en werknemers mineralen zijn die in mijnen worden gewonnen.” Veel Italianen, gewend als zij zijn aan het feit dat vrijwel alles in hun land gepolitiseerd is, zullen zich niet snel storen aan zulk literair activisme en misschien zelfs strijdlustig knikken. Het is echter maar de vraag of Nederlanders er veel mee kunnen.

Het Barbiehuis laat een Italië zien dat we niet in de reisgidsen tegenkomen. Het gaat om een kant van het land die opeens weer actueel is, nu de nieuwe regering van Mario Monti belooft de vastgeroeste Italiaanse maatschappij te hervormen en meer kansen te creëren voor jongeren. Wie momenteel al met een geïnteresseerde houding krantenartikelen over deze ontwikkelingen leest in Nederlandse kwaliteitskranten, vindt in Het Barbiehuis een vermakelijk en origineel fictiewerk over Italiaanse jeugduitzichtloosheid. Wie deze interesse niet heeft, kan de soms rommelige roman links laten liggen.

In Gesplitst heeft het tekort aan donoren en het abortusvraagstuk geleid tot een Tweede Burgeroorlog in de Verenigde Staten. Met de Wet op het Leven komt er een einde aan deze problematiek, maar door extreme maatregelen. Ouders kunnen hun kind tussen hun dertiende en achttiende levensjaar afstaan als splitser aan de staat. Die haalt hun lichaam uit elkaar zodat alle lichaamsdelen gebruikt kunnen worden voor donorschap. De kerk ziet het zelfs als het ultieme offer aan God. Deze kinderen worden tienders genoemd.

Op de vlucht
Drie jongeren komen elkaar bij toeval tegen en vluchten samen om aan hun doodsvonnis te ontkomen. Connor is een probleemjongen, Risa een wegbezuinigd weeskind en Lev een tiender uit een strenggelovig gezin. Lev is er heilig van overtuigd dat het zijn lotsbestemming is om zichzelf op te offeren, maar begint te twijfelen wanneer zijn priester hem maant te vluchten en hij  jongeren tegenkomt die vechten voor hun leven.

Connor lijkt altijd in de problemen te komen, maar Risa weet hem op het rechte pad te houden. Ze raken verliefd, maar moeten accepteren dat er geen toekomst mogelijk is met elkaar. Samen met honderden andere jongeren komen ze terecht op een kerkhof voor oude vliegtuigen dat onder toezicht staat van een ex-admiraal. Ze lijken daar veilig te zijn, maar dan ontstaat er een opstand onder de jongeren. Risa en Connor belanden alsnog in een oogstkamp, waar ze gesplitst zullen worden.

Splitsproces
Gesplitst is een spannend verhaal dat de lezer af en toe letterlijk koude rillingen bezorgd. Vooral de beschrijving van het splitsingsproces is te afschuwelijk voor woorden. Shusterman maakt ieder plastisch en tragisch detail voelbaar.  Systematisch verwijderen de chirurgen elk onderdeel, terwijl de jongere steeds meer het bewustzijn verliest. Ondanks de lugubere beschrijving is het goed dat dit proces in het boek voorkomt, zodat het niet alleen een vage voorstelling in het hoofd van de lezer blijft.

Perspectief op de thematiek
Naast Connor, Risa en Lev komen ook andere personages aan het woord. Door het perspectief steeds af te wisselen werpt Shusterman op slimme wijze steeds een ander licht op de thematiek.  Leef je voort wanneer je bewustzijn bewaard blijft in de gedoneerde organen? Hoe waardevol is een leven? En wie bepaald wiens leven waardevoller is dan dat van een ander?

Deze ethische vragen bestaan al eeuwen, maar zijn een direct gevolg van de extreme maatregelen van De Wet van het Leven. Ze bieden inzicht in de problematiek van nu, waardoor het boek een maatschappelijke relevantie krijgt. Dat neemt niet weg dat Gesplitst in de eerste plaats vooral een heel spannend verhaal is. Laten we hopen dat dit griezelige toekomstbeeld geen werkelijkheid wordt.

Nederland van nu
Hans van der Meer publiceerde al eerder enkele foto’s onder de titel Het raadsel Nederland in de Volkskrant, maar het NAi toont nu voor het eerst de volledige serie van 114 foto’s. De tentoonstelling schetst een beeld van het huidige Nederland in plaatsen zoals Nunspeet, Mijdrecht, Raalte en Barneveld; gemeentes die de afgelopen jaren aanzienlijk zijn gegroeid. Elke gemeente is in die voortgaande groei op zoek naar haar eigen identiteit, maar in de ontwerpopgave lijkt alleen plek te zijn voor variatie, niet voor vernieuwing. Zo lijken de straten en pleinen in Woerden volgens Van der Meer op die van Valkenswaard, het verschil zit hem enkel in de kleur of vorm van de geplaatste prullenbak.

Treurig
Van der Meer schetst een treurig beeld van hedendaags Nederland  en gedurende de tentoonstelling bekruipt je een gevoel van kneuterigheid en Hollandse zuinigheid. De foto’s tonen een eenzijdig beeld van de Nederlandse verstedelijking door het gehele land. Van der Meer fotografeert winkelstraten, parkeerplaatsen, pleinen en diverse interieurs van cafés of restaurants. Zijn foto’s zijn niet geënsceneerd maar registreren de stedelijke situatie met toevallige passanten. Zo toont een foto van de Jumbo in Leusden willekeurige inwoners die hun dagelijkse boodschappen doen tegen de achtergrond van gestandaardiseerde afzetpaaltjes. Deze stijl van fotograferen, maakt dat niet alle foto’s visueel interessant zijn. Via de tentoonstellingstekst probeert Van der Meer je vervolgens mee te nemen in de gedachtegang van de verschillende gemeentes, maar licht hij slechts een vijftal foto’s toe. Het uitgangspunt van de maakbare stad mist diepgang. Na enkele foto’s te hebben gezien, is de boodschap duidelijk en verlang je naar een nieuwe invalshoek.

Bouwplaats
De tentoonstellingsinrichting geeft wel reden tot blijdschap. Er is een duidelijke structuur, de foto’s zijn mooi uitgelicht en zijn zowel op zichzelf als in samenhang met de rest van de serie te bekijken. De routing leidt je door middel van trappen over een soort bouwpakket van blank hout en trekt nergens de aandacht naar zich toe. Op de buitenkant van deze constructie vind je de catalogus van straatmeubilair geprojecteerd, afgewisseld met objecten zoals een serie afzetpaaltjes en prullenbakken.

Visuele maakbaarheid
Hoewel de tentoonstelling helder is opgezet en de foto’s van Hans van der Meer optimaal tot hun recht komen, is vooral de catalogus van straatmeubilair fascinerend. Het toont een visueel interessant beeld van fietsenstallingen, glasbakken, terrasstoelen en bestrating tot en met overkappingen voor winkelwagentjes. De afbeeldingen zijn compleet met artikelnummer en lijken inderdaad kant-en-klaar besteld te kunnen worden. De maakbaarheid van Nederland komt hier goed tot zijn recht, maar de tentoonstelling vraagt om meer. Hoewel de tentoonstelling een interessant fenomeen aanhaalt, mist het gelaagdheid. Van der Meer toont ons de kleinere gemeentes en bestempeld dit als typisch Hollands, maar hoe staat het met de grote steden in Nederland? Wat is de status in andere landen?

Het NAi toont slechts een beknopt overzicht van de maakbaarheid van Nederland. Hoewel het concept een verdere uitwerking verdient, komt de eerste indruk van het huidige Nederland hard aan.