La creation du monde 1923-2012, kort te zien op het Holland Festival, is een samenwerking tussen choreograaf Faustin Linyekula en Ballet de Lorraine. Het is een reconstructie van het gelijknamige ballet uit 1923. Choreograaf Blaise Cendrars wilde met het ballet ‘de kosmologie en de prachtige liederen van de Afrikaanse verhalen overbrengen’. Linyekula, choreograaf van de versie uit 2012, is zelf van Afrikaanse komaf en neemt daarom de avant-gardistische idealen uit 1923 niet klakkeloos over. Sterker nog: hij levert er ferme kritiek op. Of deze kritiek ook over komt is de vraag.

La creation du monde is opgebouwd in drie delen, waarin in het eerste gedeelte de dansers bij het publiek geïntroduceerd worden. Terwijl de dansers in kleine groepen korte dansfrases uitvoeren  schuifelt een zwarte danser langzaam over het podium. Hij geeft een van de dansers haar kostuum, sleept met decorstukken en hangt doeken op. Langzaam transformeert het kale decor in een woestijnlandschap. Het is onduidelijk wat zijn relatie tot de rest van de dansers is. Is hij onderdeel van de groep, of slechts een ‘hulpje’?

Onduidelijke sfeer
Bij de dansers spat weinig energie van het podium af. Dat komt door de ietwat slepende soundscape, maar ook door de onduidelijke sfeer op het toneel en een gebrek aan uitdrukkingskracht bij de dansers. Ze bewegingen als korte wervelwinden doelloos over de dansvloer. Onbevredigd, alsof de dansers, net als het publiek, zouden willen dat er meer gebeurt.

De transformatie op het toneel is de aanzet voor het tweede gedeelte van de voorstelling, namelijk de daadwerkelijke reconstructie van La creation du monde uit 1923. De dansers hebben felgekleurde kostuums aan en zijn gekleed als apen, torren en vogels. In het midden van deze dierenbende voeren een man een vrouw, gekleed in zwarte kubistische kostuums, een paringsdans uit. In een historisch kader is dit interessant, maar de vraag is of dit ook de juiste snaar raakt om Linyekula’s statement te illustreren. Nu is het vooral gebruikt als een voorprogramma waarin de hoofdact te lang op zich laat wachten.

Negers en ballerina’s
Als de zwarte danser (Djodjo Kazadi) dan eindelijk aan bod komt is het eigenlijk al te laat. In zijn monoloog stelt hij de verhouding tussen het westen en Afrika ter discussie. ‘De gelijkenis tussen een neger en een ballerina… Beide hebben ze een meester’. Kazadi danst, schokt, zingt en schreeuwt. Zijn monoloog raakt, maar komt als mosterd na de maaltijd doordat de twee voorgaande aktes zoveel missen aan energie en zeggingskracht.

Misplaatst
La creation du monde neemt een hele lange aanloop om het statement van choreograaf Linyekula te maken. In de laatste tien minuten van de anderhalf uur durende voorstelling blijkt dat het publiek op het verkeerde been is gezet en ontvouwt er zich een diepere laag in het verhaal. Deze diepere laag – Afrika en haar geschiedenis met het westen – verdient meer en duidelijkere aandacht gedurende het stuk. Daarnaast is het gebruik van een oud stuk als La creation du monde ook bedenkelijk. De historische context is duidelijk, maar het stuk heeft niet de juiste energie om deze beladen boodschap te dragen. La creation du monde 1923-2012 heeft potentie, goede dansers en een belangrijke boodschap. Het is zonde dat dit niet ten volle is benut.

Gepubliceerd op: 18-06-2012