In Enfant laat de Franse choreograaf Boris Charmatz een dans zien die niet gedanst wordt. In zijn stuk voor negen dansers en 17 kinderen worden alle lichamen bewogen door manipulatie van buitenaf. Wie echter een statisch stuk verwacht heeft te snel geoordeeld. Het Musée de la Danse staat dan wel bekend om voorstellingen die meer beeldende kunst installaties zijn dan dans. Als je genoeg geduld hebt om de lange opbouw te doorstaan, blijkt Enfant juist een meeslepende en dynamische voorstelling.

Tegen de industriële achtergrond van de Zuiveringshal van de Westergasfabriek staat een soort hijskraan. Verspreid op de vloer liggen drie lichamen van dansers. Langzaam komt de kraan in beweging en dan blijkt dat twee van de dansers verbonden zijn aan de machine. Zij worden versleept, opgetild en weer op de grond gedropt, zonder daar maar een spier bij aan te spannen. Een andere danser rolt constant van een rollende band af.

Geduld is een schone zaak
Door de kille omgeving, de zwarte kostuums en decor en het gebrek aan contact met het publiek is het in het begin moeilijk om geconcentreerd te blijven. Enkele toeschouwers blijken niet het geduld te hebben om de opbouw af te wachten en verlaten vroegtijdig de voorstelling. Maar als de kinderen worden binnengedragen komt het stuk in ontwikkeling en bouwt het langzaam op naar de climax.

Billy Jean
De kinderen zijn aanvankelijk willoze wezentjes die als marionetten gemanipuleerd worden door volwassenen. De kinderen zweven, worden omhoog gegooid en over de grond gerold. Dat Charmatz zich bewust is van associaties met kindermisbruik blijkt als hij als een knipoog ‘Billy Jean’ van Michael Jackson op de achtergrond laat horen. Het stuk is echter geen statement waarin Charmatz zijn visie op onze relatie met kinderen aandringt. Liever laat hij het publiek zelf een oordeel vormen.

Rattenvanger van Hamelen
Geleidelijk aan worden de rollen omgedraaid en manipuleren de kinderen de volwassenen. De doedelzakspeler, die als een soort rattenvanger van Hamelen de kinderen achter zich aan laat lopen, wordt uiteindelijk zelf opgehesen aan de hijskraan. Zijn kinderen dan toch niet zo onschuldig als wij ze graag zien? Laten we ons te makkelijk beïnvloeden door de wensen van het kind?

Een antwoord op die vragen komt er niet. In tegenstelling: de antwoorden worden steeds minder zwart-wit. Hoewel het stuk begint met één helder beeld, ontaard Enfant uiteindelijk in een chaos. Kinderen en volwassenen slaken strijdketen terwijl ze zich tegen de grond gooien, van de lopende band springen en met hun vuisten in de lucht slaan. De aanhoudende energie van de performers en het penetrante geluid van de doedelzak maken dat je als toeschouwer haast geen lucht meer krijgt, zo beklemmend is het.

Enfant geeft veel te overdenken over onze visie op kinderen. Maar het stuk heeft niet alleen een intellectuele inslag. Door de lange opbouw en de hysterische climax grijpt het stuk je ongemerkt bij de strot en kan je niks anders meer dan ademloos toekijken. En dan is de lange opbouw ineens niet meer zo lang en is het stuk zo voorbij.

Gepubliceerd op: 13-06-2012