Cognitieve wetenschap en dans zijn twee begrippen die je eerste instantie niet in één zin verwacht. Dansmaker Arno Schuitemaker gaat echter de uitdaging aan en brengt de twee samen in de voorstelling The Fifteen Project. Geïnspireerd door de complexiteit van ons dagelijks leven zet hij de relatie tussen toeschouwer en performer centraal. In samenwerking met vijf karakteristieke dansers creëert Schuitemaker een dansstuk dat de zintuigen prikkelt en de geest op scherp stelt. 

In Theater Kikker betreed je de zaal niet via de toeschouwersingang maar loop je samen met de performers via de artiesteningang de theaterzaal in, een lege toneelvloer op. Het gaat allemaal net even iets anders dan gewoonlijk. Enigszins ongemakkelijk proberen de toeschouwers een goede staplaats te vinden. Dan pakt één van de dansers een microfoon, plaatst deze in het midden van de zaal en stelt zich voor. Een zucht gaat door de zaal en de spanning vloeit over in nieuwsgierigheid, want deze informele start staat garant voor een interessant vervolg.

Dans met wetenschappelijke dimensie
The Fifteen Project is onderdeel van een groter onderzoek naar de relatie tussen de mens en de tijd waarin wij leven. In dit project stelt choreograaf Schuitemaker de vraag: ‘hoe kan de recent opgekomen wetenschap over spiegelneuronen de relatie tussen de performers en het publiek beïnvloeden?’. Een spiegelneuron wordt afgevuurd als je een handeling uitvoert én als je iemand anders een handeling ziet uitvoeren. Dit spiegelen kun je ook wel zien als een soort ‘begrijpen’ of ‘interpreteren’ van andermans uitgevoerde handeling. Deze cognitieve wetenschap geeft The Fifteen Project als dansstuk een extra dimensie. Het gaat Schuitemaker zelf namelijk om het activeren van het inlevingsvermogen van de toeschouwer.

Zo is er een moment waarin drie dansers een stoel pakken, een willekeurige toeschouwer kiezen en op de stoel recht voor de gekozen persoon gaan zitten. Een danser en een toeschouwer voeren al zittend een duet met hun armen. De man spiegelt alles wat de danser tegenover hem laat zien, tot het moment dat de danser zijn shirt uittrekt. Dit resultaat van het speelse duet wekt het medeleven op van de zaal, en resulteert in een applaus voor de man in het publiek.

Prikkelend voor lichaam en geest
Schuitemaker ziet zijn publiek niet als toeschouwers die naar een voorstelling komen kijken maar als ‘ervaarders’ die de voorstelling fysiek en van binnenuit beleven. Bijzonder prikkelend voor de geest is het duet waarin de nadruk wordt gelegd op wijzen met de wijsvinger, als een herkenbare maar complexe beweging uit het dagelijks leven.

De intensiteit van de beweging en de concentratie van de twee dansers is adembenemend. Ze houden elkaar continu in de gaten en af en toe schieten hun blikken door de zaal, op zoek naar een ander paar ogen. Even later gaat één van de dansers in het publiek zitten. De stilte maakt plaats voor zware ademhaling en de energie die door dit warme lichaam raast is voelbaar. Deze actie maakt nieuwsgierig: wat zal zijn volgende stap zijn?

Schuitemaker werkt niet alleen met ‘spiegelen’ als wetenschappelijk gegeven maar houdt je ook een figuurlijke spiegel voor. De dans is intens en de publieksopstelling speels; dit alles maakt van The Fifteen Project een uitdagende danservaring.

Gepubliceerd op: 25-04-2012