Op 25 januari 2011 brak op het Tahrirplein in Egypte de grote opstand uit. Het vormde het startpunt voor de voorstelling Smells like Tahrir Spirit van Theatergroep DOX en Het Lab, die op 26 november te zien was tijdens het festival Yo! Opera. De voorstelling, die wordt gepresenteerd als een ‘Opera 2.0’, is tot stand gekomen met behulp van Nederlandse en Egyptische jongeren. Zij zetten hun gedachten over de opstand en hun vragen aan elkaar op papier.

Regisseur Joost van Hezik, componist Bart van de Lisdonk en een aantal spelers van DOX gebruikten deze gedachten en vragen als inspiratie voor het maken van Smells like Tahrir Spirit. De voorstelling vormt een dialoog tussen Egyptische en Nederlandse jongeren, waarbij de Arabische lente centraal staat. Of zoals één van de spelers het samenvat: ‘Binnen 45 minuten krijg je antwoord op alle vragen, want zo zijn wij: verrekte punctueel.’

Zee van vragen
Stapels rode stoelen langs de zijkanten van de nagenoeg witte theaterruimte symboliseren de vragen van de jongeren. De spelers leggen hun oren tegen de stoelen alsof het schelpen zijn waarmee ze de zee van vragen kunnen horen. Gekke vragen als ‘waarom dansen alle Egyptenaren als homo’s?’ worden afgewisseld met vragen die echt aanzetten tot nadenken. Bijvoorbeeld: ‘wat heeft de revolutie met ons te maken?’ (gesteld door een Nederlander) en ‘waar strijden júllie voor?’ (gesteld door een Egyptenaar).

Het zijn vragen waarop geen eenduidig antwoord te geven is. De vraag waar wij als Nederlanders voor strijden, leidt tot de meest uiteenlopende antwoorden, variërend van ‘ik wil echt heel heel graag wereldvrede’ tot ‘nooit meer school!’ Dit laatste antwoord mondt uit in een hilarische rap, waarin de spelers hun komische kant kunnen laten zien. Het is de combinatie van deze twee uitersten die Smells like Tahrir Spirit zo interessant maakt. De voorstelling balanceert op een knappe wijze tussen het luchtige en diepzinnige. De spelers zetten je aan het denken, zonder belerend te zijn.

Jonge spelers van DOX zijn veelbelovend
Stuk voor stuk zijn de spelers van DOX talentvolle jongeren, die de disciplines zang, dans en spel tot in de puntjes beheersen. Vooral het meerstemmige spreekgezang levert mooie momenten op. Met weinig middelen wordt een krachtige sfeer neergezet. Dat de groep goed op elkaar ingespeeld is, blijkt wanneer gediscussieerd wordt over of het de moeite waard is te sterven voor ‘iets groots’. Om de beurt laten de spelers zich vanaf één van de rode stoeltjes naar achter vallen, waarna zij door de rest worden opgevangen en rondgedragen.

Dat Smells like Tahrir Spirit gemaakt is voor en door pubers is duidelijk. De jonge spelers richten zich vaak rechtstreeks tot het publiek. In een zaal waar de gemiddelde toeschouwer allang niet meer in de categorie ‘jongere’ valt, voelt dit af en toe een beetje ongemakkelijk. In een zaal vol pubers zal het echter wel op zijn plaats zijn. Afgezien van de interactie met het publiek is Smells like Tahrir Spirit een voorstelling die ook zeker interessant is voor het wat oudere publiek.

Geen standaard opera
Als je naar Smells like Tahrir Spirit gaat met het idee een klassieke opera te bezoeken, kom je bedrogen uit. De term ‘Opera 2.0’ is dan ook goed gekozen. Als je een avondje wil genieten van een muzikale voorstelling waar je aan het lachen gemaakt zult worden, maar ook aan het denken gezet, dan zal Smells like Tahrir Spirit je zeker niet teleurstellen.

Gepubliceerd op: 30-11-2011