Het Nederlands Dans Theater sluit het seizoen af met Reconsider: een reprisevoorstelling, waarin twee sleutelwerken van voormalig artistiek leider Jiri Kylián een dansstuk ontmoeten van NDT I danser en aanstormend choreografisch talent Medhi Walerski. Hoewel het monumentale werk van Kylián zwaar op de maag ligt, houdt Walerski zich goed staande en geeft hij met zijn energieke dans de toeschouwer een opkikker.

Twee zware stormen
De avond wordt geopend  met Memoires d’Oubliettes (2009), het afscheidsballet van Jirí Kylián als huischoreograaf voor NDT. Dit dansstuk heeft alles: de focus ligt niet alleen op de dans zelf, maar ook op de kostuums, het gebruik van spraak, de videoprojecties en het monumentale decor eisen veel aandacht op. Hoewel er veel gebeurt in het dansstuk, is er door de juiste afweging en volgorde van aandacht geen overkill aan informatie en kan je je ogen er niet vanaf houden.

Drie verschuifbare wanden gevuld met dunne verticale lamellen, waardoor de dansers zich bewegen, bakenen het speelvlak af. Wanneer een wand wordt verschoven, lopen de lamellen opeens diagonaal en verandert de dynamiek van het toneelbeeld. Het bewegingsmateriaal is net zo bombastisch als de uiteenlopende muziek. De choreografie is vloeiend, sterk uitgelijnd maar hier en daar toch chaotisch. De kostuums zijn bijna net zo hysterisch als de dans zelf: in zwart, wit en grijs heeft elke danser een uniek extravagant kostuum. Het is jammer dat de bijzondere details vanuit de zaal nauwelijks te onderscheiden zijn.

Door Forgotten Land (1981) in het programma op te nemen, zet NDT I een stap terug in de tijd. In dit werk is elk element zo vastgezet en beredeneerd, dat er geen speld tussen te krijgen is. De choreografie is geïnspireerd op een schilderij van Edvard Munch waarop drie vrouwen in verschillende levensstadia staan afgebeeld, en er wordt gedanst op ‘Sinfonia da Requiem’ van Benjamin Britten.

Het toneelbeeld is helder verlicht en een impressionistisch schilderij, dat een zonsondergang lijkt te zijn, vult de gehele achtergrond. De dans zet de verschillende fases in menselijke relaties uiteen, met elk danskoppel een eigen emotie en kleur. De choreografie en de kostuums dragen zoveel betekenis dat het zwaar wordt om naar te kijken, toch is het een rond geheel en een uitstekende klassieker voor dit programma.

Een frisse wind
Als opfrisser tussen de monumentale stukken van Kylián staat Underneath (2008), het debuut van NDT I danser Medhi Walerski als choreograaf. Het is een snel, postmodern getint dansstuk dat zich afspeelt tussen drie mobiele schotten, met uitgesneden kleppen als doorgangen. Het aangezicht is ook hier donker en mysterieus, het geheel heeft iets industrieels. De dansers vormen een collectief met onderling vreemde fysieke relaties. Dit mondt uit op zeer uiteenlopende bewegingen, veel fysiek contact en intense expressies.

Af en toe word je afgeleid door het indrukwekkende schouwspel in de orkestbak. Tientallen strijkers van het Holland Symfonia laten de door Dimitri Sjostakovitsj gecomponeerde snijdende klanken horen. De schouwburg beleeft een onverwacht moment, wanneer één van de dansers interactie zoekt met het orkest en de lichten in de zaal even aan gaan.

Iets dat lijkt te breken met de duistere toon van Underneath, is het gebruik van een videoprojectie op één van de mobiele wanden. De beelden van de dansers in een serene onderwaterwereld vormen een rustpunt in de hectische choreografie.

Krachtig maar vermoeiend
Elk dansstuk heeft haar eigen kracht, maar de combinatie van de drie lange stukken is vermoeiend. Het NDT I wil met het programma een ontwikkeling in de geschiedenis laten zien; toch begint de avond nagenoeg met het nieuwste stuk en eindigt het met een ‘gouwe ouwe’. Medi Walerski houdt zich uitstekend staande tussen de twee monumentale werken. Hopelijk laten de Nederlandse dansgezelschappen zich niet zonder slag of stoot ombrengen door de Raad van Cultuur, en wie weet wordt in de verre toekomst ook het werk van Walerski geëerd in een reprisevoorstelling.

Gepubliceerd op: 03-06-2011