Een prins in joggingbroek met een scheve pruik op, een grammofoon die herhaaldelijk “küsse mich, bitte, bitte, küsse mich” jankt, en een werkende wasmachine in een decormuur waar Emilia’s slipjes in gewassen worden. Dat is Emilia Galotti in de regie van Susanne Kennedy bij het Nationale Toneel. Na het succesvolle en bekroonde Over Dieren (Erik Vos Prijs), waagt Kennedy zich nu aan Lessings klassieker uit de 18^e eeuw.

Wederom staat Kennedy’s muze Çigdem Teke in de titelrol met Antoinette Jelgersma als behulpzame moederfiguur en Tamar van den Dop als de verstoten gravin Orsina. Ook voor degenen die het verhaal van Emilia Galotti niet op hun duimpje kennen, is deze voorstelling een bijzondere attractie.

Dit is een recensie-interview met theaterredacteur Wietske van der Want over Emilia Galotti.

Wat is in het kort de inhoud van Emilia Galotti?
“Het jonge burgermeisje Emilia Galotti (Çigdem Teke) wordt door haar vader in bescherming genomen om haar maagdelijkheid te behouden. Zij is uitgehuwelijkt aan een graaf (Jochum ten Haaf) maar wordt verleid door een prins (Jobst Schnibbe). Alle personages proberen hun eigen verlangens te verwezenlijken, zo ook Emilia. Het lukt haar vader niet om haar maagdelijkheid te waarborgen waardoor hij een noodlottige daad begaat.”

Wat is volgens jou inhoudelijk de kern van de voorstelling?
“Het (niet) uiten van emoties en het bedwingen van lust en verlangen.”

Met welk gevoel denk je terug aan de voorstelling?
“De voorstelling was een bijzondere ervaring. Ik had het gevoel dat ik werd gehypnotiseerd door de manier van kijken en bewegen en de aankleding van de acteurs, alsof ik werd meegezogen in een andere wereld. Het voelde aan als een andere realiteit, intens en beangstigend. Ik was er totaal in ondergedompeld en het duurde zelfs tot na de voorstelling voordat dit hypnotiserende effect over was.”

Heb je een positief of negatief oordeel?
“Positief. Ik had nog nooit een voorstelling van deze regisseuse gezien. Hoewel de stijl heel bijzonder is – en misschien voor sommige mensen te heftig – was de voorstelling tot in de details uitgewerkt zodat je er als toeschouwer in meegezogen wordt.”

Waarom vond je de (regie)stijl zo bijzonder?
“Door het samenspel van mimiek, beweging en aankleding. De ijzige blik van de spelers is continu gericht op het publiek waardoor je je als toeschouwer wat ongemakkelijk voelt. De acteurs herhalen steeds bepaalde bewegingen, dat heeft een ritmisch effect en wekt een soort trance op. De aankleding van de spelers, met witte schmink als doodse wezens, maakt dit compleet.”

Wat is volgens jou de boodschap van deze enscenering van Emilia Galotti?
“De enscenering richt zich op het totaalbeeld van het verhaal. Het gaat regisseuse Susanne Kennedy niet om een specifiek element letterlijk uit te beelden, maar juist het hele stuk te doordringen met de begeerte van de personages.

Telkens wanneer Emilia toegeeft aan haar lusten, reageert haar moeder door haar  dochters onderbroek uit te doen en in de wasmachine te stoppen. De ‘zonde’ die Emilia heeft begaan wordt zo met de machine weggewassen. Deze handeling herhaalt zich, omdat Emilia meerdere keren een zonde begaat en deze telkens op dezelfde wijze weggewassen wordt.

De personages laten zich drijven door hun lusten, als een ‘wellustig wezen’ dat in zijn of haar gevoelens weinig nuance kan aanbrengen. Het gaat hierbij om individuen: het is ieder voor zich.”

Wat zegt de regisseuse met deze voorstelling over onze wereld, onze realiteit?
“We streven eigenbelang en eigen lusten na. We lopen met oogkleppen op voor de wereld om ons heen en richten ons alleen op ons eigen belang. Hierdoor zijn we lamgeslagen wanneer er in onze omgeving iets gebeurt en weten we niet hoe we moeten reageren.”

Welke functie(s) hadden de personages in deze voorstelling?
“Alle personages waren medeplichtige toeschouwers van het lot van Emila. Zij keken toe, maar deden niets om dit te voorkomen.”

Welk element van de voorstelling heeft je het meest geboeid?
“Het ‘effect’ van de voorstelling: de vele herhalingen van bewegingen en teksten vond ik heel indringend. De tekst lijkt ondergeschikt, maar het gebruik ervan, vooral de vele herhalingen als een soort mantra’s, versterkt naar mijn idee de werking van de voorstelling. Ik vraag me af hoe het zonder tekst zou zijn geweest. Volgens mij had het weinig in overtuigingskracht afgenomen.

Daarnaast staat de scène waarin Emilia sterft op m’n netvlies gegrift. Die scène lijkt zich in slow motion af te spelen en er is (weer) sprake van heel veel herhaling. Op dit moment zou je als toeschouwer het liefst willen wegkijken omdat het zo gruwelijk is, maar dat kan niet. Je kan niet wegkijken, maar je kan haar ook niet helpen. Je moet wel toekijken hoe Emilia langzaam wordt gedood.”

Hoe denk je dat je je deze voorstelling later zal herinneren?
“Een indringende voorstelling, die op een zeer originele manier met een oud verhaal kritiek geeft op de manier waarop mensen vandaag de dag met elkaar en hun verlangens om kunnen gaan.”

Gepubliceerd op: 14-11-2010