Nora is de oudste van drie dochters. Een lief kind en slim ook. Toch besluit ze van de ene op de andere dag met haar studie te stoppen om een paar uur later spoorloos te verdwijnen. Een week later wordt ze teruggevonden op een straathoek, bedelend en met een bord om haar hals met het woord ‘goedheid’ erop. Wat heeft Nora bewogen om haar leven opeens zo ingrijpend te veranderen?

O.T. Theater brengt dit seizoen Tenzij je gelukt hebt, naar de roman Unless (2002) van schrijfster Carol Shields. Deze voorstelling, die gebaseerd is op de toneelbewerking die de Canadese schrijfster zelf van haar roman maakte, vertelt over een gezin dat met deze vraag worstelt. Voor de ogen van de toeschouwer ontstaat een verhaal over hoe geluk ineens uit je handen kan glippen om het leven zoals je dat kende totaal te veranderen.

Indringend
Nora’s vertrek dreunt diep door in het gezinsleven en heeft als gevolg dat de verhoudingen tussen de gezinsleden op scherp komen te staan. Zoals elk gezin kent ook dit gezin een eigen rolverdeling die bijdraagt aan een stabiel en gelukkig samenzijn. Tenzij je geluk hebt toont op ontroerende wijze hoe dit samenzijn in donkere tijden wankel komt te staan en hoe de rollen opnieuw moeten worden verdeeld. Dat dit niet gaat zonder slag of stoot wordt in deze voorstelling indringend duidelijk.

Het decor van Tenzij je geluk hebt ademt een sfeer uit die perfect past bij het spel van de acteurs. In een groot, kaal speelvlak, met als enkele details een verrijdbare tafel en een videoscherm, voelt de toeschouwer tussen de regels door de machteloosheid, het schrijnende verdriet en de zoektocht naar antwoorden met de personages mee. Met de keuze voor deze onderhuidse methode gaat regisseuse Mirjam Koen slaande ruzies en hysterische huilbuien uit de weg en voorkomt hiermee dat het publiek wordt dichtgeslagen met hysterie.

Het publiek ervaart het verhaal voornamelijk vanuit het perspectief van moeder Rita, gespeeld door José Kuijpers. Dankzij haar geveinsde luchtigheid, haar kritische en humoristische reflecties en haar sarcastische ondertoon, wordt er ruimte voor het publiek gecreëerd om het verhaal dichtbij te laten komen. Dit zorgt ervoor dat Tenzij je geluk hebt bij tijd en wijle voor kippenvel zorgt.

De zoektocht naar het waarom
Niet alleen de gezinsleden worden geraakt door het vertrek van Nora, ook vrienden en collega’s houden zich bezig met haar verdwijning. Iedereen is op zoek naar een reden voor Nora’s beslissing. De meest uiteenlopende verklaringen komen voorbij. Zichtbaar wordt het menselijk onvermogen om vrede te hebben met keuzes en gebeurtenissen waarvan de oorzaak onbekend is.

De voorstelling blijft de uiteindelijke reden voor Nora’s vertrek schuldig. Daarmee staan niet haar motieven centraal, maar toont deze voorstelling de plotselinge wendingen die het leven kan nemen. Tenzij je geluk hebt is geen ellenlange zit over de tragische kanten van het bestaan, maar een subtiele voorstelling die doet beseffen dat geluk van fragiele aard is.

Gepubliceerd op: 10-11-2010