Het is fijn dat de bedoeling van de tentoonstelling meteen duidelijk wordt gemaakt. De ontmoetingen tussen oude en moderne werken zijn niet gebaseerd op inspiratie. Wel heeft gastcurator Carel Blotkamp (kunsthistoricus en kunstenaar) de combinaties gemaakt op basis van visuele kenmerken, of anders gezegd artistieke vraagstukken. Zo zijn er duo’s die gelijkenissen tonen in compositie, onderwerp of zelfs kleur. Hiervoor combineert hij werken uit het Mauritshuis met internationale moderne kunst uit Nederlandse musea.

Vreemde combinaties?
Het ingetogen schilderij De bewening van Christus van Rogier van der Weyden (1399-1464) krijgt bezoek van Francis Bacons (1909-1992) Fragment of a Crucifixion.  Bij dit rauwe schilderij zijn de angstkreten bijna hoorbaar. Rembrandt (1606-1669) krijgt ook bezoek, van Charley Toorop (1891-1955). Hun zelfportretten zijn zó anders, maar tegelijkertijd weten ze allebei zichzelf karakteristiek af te beelden.

Prikkel om te kijken
In theorie klinkt het misschien vreemd of vergezocht, om oude en moderne meesters samen te brengen zonder hun bedoelingen in acht te nemen. Maar eigenlijk is die combinatie juist makkelijk gevonden. Makkelijk in positieve zin, het is begrijpelijk voor wie alleen kijkt. Veel achtergrond is niet nodig, je kunt zelf kijken en bedenken waarom de combinatie is gemaakt. Of wat je ervan vindt. Gewoon even goed kijken naar een paar duo’s van schilderijen en vertrouwen op de eigen waarneming.

Door wat je in het ene werk ziet, kijk je vanzelf hoe dat in het andere werk zit. De duo’s lichten vanzelf bepaalde aspecten uit, waar je op gaat letten. Zo gaat de blik vanzelf van oud naar nieuw. En weer terug. Blotkamp slaagt erin om gehoor te geven aan de vraag van het Mauritshuis om ‘op een frisse manier naar de zeventiende-eeuwse schilderkunst te kijken’.

Sasja is erg enthousiast over de gloednieuwe galerie: “Ik denk dat mensen die kunst willen kopen en de exposerende kunstenaars hiervan profiteren. Voor ons is het een redelijk goedkope plek om te exposeren en leuke dingen te doen. En voor de buurt is het heerlijk: want het staat niet meer leeg, er gebeurt weer iets leuks, de interactie wordt groter.”

Wat is de Pop-Up Galerie?
“Er staat zeven miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg in Nederland. Deze tijdelijke galerie is één van de sympathieke manieren om de leegstand een nieuwe bestemming te geven. Mocht dit pand verhuurd of verkocht worden in deze periode, dan moeten wij er binnen een maand uit. Tot die tijd kunnen wij het redelijk goedkoop huren.”

“Wij vragen veel minder commissie dan een normale galerie. Daar is het zó hoog, dat ik zei ‘ik doe het niet meer! Ik zoek wel een groep kunstenaars en een leegstaand pand en ik doe het zelf wel.’ Je houdt anders gewoon heel weinig over. Werken worden dan steeds duurder, omdat de kunstenaar iets over wil houden. Dat vind ik oneerlijk, want dan worden de kunstwerken minder betaalbaar. Wij bieden betaalbaardere kunst, omdat de commissie lager is. Kunstenaars zijn hier blij mee. Een dag na mijn oproep in mijn netwerk was alles voor vier exposities met vier kunstenaar al besproken. Blijkbaar was er vraag naar. Dat vond ik in het begin wel spannend, want dat moet je nog maar zien.”

“Mijn vriend Jeroen Pater is verantwoordelijk voor het komediegedeelte. Hij doet het Comedy Huis, een Utrechts collectief met filmpjes en shows en het Hecklers Festival. Zij gebruiken dit pand als een broedplaats en werken hier. De openingen van exposities zullen door hen gedaan worden.”

Hoe is dit idee ontstaan?
“We waren drie weken geleden in de werfkelder hier beneden, waar Jeroen moest optreden op een feestje van een clown. Daar liep de huurder van het pand ook rond. Hij verkondigde dat het al anderhalf jaar leegstaat en dat het hem veel geld kostte. Dus ik liep, met mijn grote mond, naar hem toe en vroeg of hij wat leuks wilde daar. Ik noemde een normaal antikraaktarief, maar hij zei dat hij daar niet eens een contract voor wilde opstellen. Ik ontfutselde hem toch een bedrag voor vijf maanden. Zo ging het! Gewoon op een feestje! Het is allemaal heel snel gegaan.”

“Ideeën beginnen bij mij altijd met een ruimte. Ik heb al heel veel ruimtes antikraak gehad en daar heb ik ook heel veel exposities en manifestaties in gehouden met andere kunstenaars. Maar meestal leverde het niet zoveel op, omdat het uit de loop zat, op een bedrijventerrein. Daarom komt dit ook als geroepen.”

Kun je de komende expositie omschrijven?
“Dat wordt echt grappig, met heel verschillend werk. We hebben Ivo Winnubst, een technisch heel knap schilder van portretten. Johan Nieuwborg die heel rare, fantasierijke sculpturen maakt van lood met glazen accenten. En Ineke Smienk, een glazenier die met glas werkt met loden accenten. En ik met mijn nieuwste werk, dat zijn hele kleurrijke taferelen, bijvoorbeeld etende mensen aan tafel. Heel divers. Er zit voor iedereen wel wat bij. Dat is ook mijn bedoeling, een breed publiek aantrekken.”

Eind december moeten jullie hier waarschijnlijk uit. Wil je daarna doorgaan met dit concept?
“Dan moeten we de balans opmaken. Ik wil zelf ook nog een beetje schilderen. Ik hoop dat dit een vruchtbaar iets blijkt. Het zijn moeilijke tijden, het is heel spannend om dit nu te doen.  Het is iets waar je in moet springen als je cultureel ondernemer bent.  Soms moet je de sprong wagen en kijken hoe het gaat.”

“Het zou leuk zijn als andere eigenaren van leegstaande panden ook zoiets gaan doen. Dat hoeft niet per se met ons. Van mij mogen er overal galeries ‘oppuppen’, in het hele land. Dat lijkt me geweldig! Als de ruimte nu verkocht of verhuurd wordt? Het staat sowieso op losse schroeven. Het ziet er nu mooi uit, daar moet je van genieten. En dan is het weer weg. Dat is pop-up. Dat is heel snel, flits, galerie.”

Museum de Paviljoens in Almere biedt Suchan Kinoshita (1960) de mogelijkheid om haar oeuvre samen te brengen. In haar werk waarin tijd, betekenissen en de kijker een belangrijke rol spelen, is de invloed van Kinoshita als theaterregisseur, decorbouwer en acteur zichtbaar. Het tikken van de tijd wordt letterlijk weergegeven door de diverse klokken die opduiken in de installaties. Het maakt bewust van de tijd die bij veel werken even stil lijkt te staan, na of tijdens een allesbepalend moment. Er mist iets om te begrijpen wat er is gebeurd of zal komen.

Aantrekken en afstoten
Op ieder moment en in elke installatie valt er iets te ontdekken. Tegelijkertijd herinnert het aan wat hiervoor te zien was. In de werken zitten aanwijzingen voor betekenissen, die tegelijkertijd een eenduidige interpretatie afwijzen. Fragmenten van gedichten, muziek, spelletjes of theater sturen naar een betekenis, maar ook naar verwarring. Het is dan aan de kijker om iets te maken van al die aanwijzingen, om te vertrouwen op de eigen waarneming. Kinoshita is juist geïnteresseerd in de kijker als ‘vertaler’, die betekenissen kan veranderen of toevoegen aan de werken. Zo maakt ze het niet makkelijk voor de kijker, maar des te interessanter.

Chinese Whispers is een installatie waarbij de titel en de beschrijving al aangeven dat dit een soort doorfluisterspel is. Om de gefluisterde teksten goed te kunnen volgen zul je letterlijk in het werk op moeten gaan. De schotten van sobere isolatieplaten creëren hoekjes, waardoor alleen op die plekken de gefluisterde woorden te horen zijn. Door geconcentreerd te luisteren worden kleine veranderingen hoorbaar. Toch zijn het diezelfde teksten die verwarren. Waarom zo aandachtig luisteren naar iets wat enkel spel is? Of is het meer dan dat?

Ook de installatie depots des mots biedt vele interpretatiemogelijkheden. Het bestaat uit borden met teksten, regieaanwijzingen en citaten in verschillende talen. Als vanzelf vormen ze teksten in het hoofd. Er lijken oneindig veel mogelijkheden om hier een verhaal van te maken. Een gordijn van peurschuim, met daarin woorden uit de tekst What Happened. A Five Act Play (1913) van Gertrude Stein (1874-1946), zondert de hoek af van de verdere tentoonstelling.

Een geheel van verwarring
Hoewel de tentoonstelling uit verschillende installaties bestaat, zou het ook als een groot totaalkunstwerk kunnen worden beschouwd. De terugkerende elementen zorgen ervoor dat het een geheel vormt. In Staubstelle is het samengaan van deze werken letterlijk zichtbaar. Op een fragiele constructie van hout en glas, bij elkaar gehouden door lijmklemmen, liggen talloze voorwerpen. Bij iedere tentoonstelling verandert de samenstelling, maar ook hier is tijd een belangrijk thema. Naast flarden tekst en stof uit stofzuigerzakken zijn elementen uit de andere installaties uitgestald. De klokken, peurschuim en muziekstukken komen terug. Zo refereert Kinoshita duidelijk aan haar eigen oeuvre.

Tijdelijkheid
Een piano met losse toetsen op de vloer, een gat in de muur en terloopse opstellingen zorgen voor de beleving dat de tentoonstelling zeer tijdelijk is. Alsof het een exclusiviteit is om het mee te kunnen maken. Het geeft de illusie dat die er morgen niet meer is of er gister anders uitzag. Die illusie prikkelt de zintuigen, om alles goed op te nemen. Want je weet niet op welk moment of welke plek je straks bent.

Bij een zwart-wit tentoonstelling verwacht je wellicht een minimalistisch interieur, waarin alle aandacht gaat naar de getoonde kunst. Zo niet in dit oudheidkundig museum dat gevestigd is in een van de oudste panden van Barnveld, een karakteristieke brouwerij. Een gebouw met een geschiedenis en op het eerste oog overheerst dat in de huidige expositie. De prachtige locatie past niet bij de hedendaagse kunst, waardoor de werken verloren in de ruimte staan.

Ruimtegebrek
Een aantal werken staat wel erg dicht op elkaar. Voor Marjolein Rothmans schilderij Bernadette VI staat een sculptuur die de aandacht opeist. Dit maakt het lastig om afstand te nemen. Het is dan wel Rothmans intentie om het schilderij plat te doen lijken, maar het zou beter werken als je dat zelf kan ontdekken of van een afstand kan ervaren.

Even verderop staan drie sculpturen boven elkaar in een vitrinekast, wat de driedimensionaliteit van deze werken niet ten goede komt. Ook zorgen dezelfde vitrine en wat losse lampen voor een overheersende reflectie op de foto No snow on the broken bridge van de Chinese Yang Fudon. De grote foto kan zo alleen in gedeeltes bekeken worden.

Rituelen en as
Wie verder kijkt dan bovenstaande punten kan zich richten op waar het echt omgaat: de kunstwerken. Het is een zeer divers samenraapsel van fotografie, sculpturen, schilderijen en tekeningen. En ja, die beperking van zwart-wit houdt alles bij elkaar. Het zorgt ervoor dat de gevarieerde werken een geheel vormen. De werken zijn zeer divers, maar toch klopt het samen. Met het gebrek aan kleur groeit de aandacht voor materiaalgebruik en de compositie. Het is interessant om te zien waarom de kunstenaars zich een beperkt kleurgebruik opleggen en hoe zij daarmee omgaan.

Een kunstenaar die bewust voor zwart kiest is Lee Bae. Voor deze Koreaan is zwart een veelvuldig gebruikt thema. Zijn schilderijen worden steeds abstracter en lijken bijna ritueel gemaakt. Bae schildert de vormen steeds opnieuw, laag voor laag, waardoor een intens zwart ontstaat. Ook de Chinese Zhang Huan legt zich een kleurbeperking op, hij werkt voortdurend in grijstinten, maar dat komt door zijn materiaalgebruik. Zijn schilderij en sculptuur tonen een portret in korrelig grijs. Het materiaal schittert, maar is dof tegelijkertijd. Dat fascinerende materiaal is de as van wierook, die is opgebrand tijdens het gebed in boedhistische tempels.

Diversiteit
Uit het aanbod blijkt wel dat het gebruik van zwart-wit ingebed is in de Oosterse cultuur. Hoewel zelfs een aantal westerse kunstwerken in de tentoonstelling enigszins Oosters aandoet zijn er ook genoeg werken die niets met de Oosterse cultuur te maken hebben. Speelse tekeningen van Lucebert, een groot doek van Armando, minimalistisch werk van JCJ van der Heyden en een treffende houtsnede van Vanessa Jane Phaff zijn maar een paar voorbeelden van wat er nog meer te zien is. De originele manier om een selectie van een kunstcollectie te tonen in Zwart-wit Plus geeft een mooie doorsnee van de hedendaagse kunst.

Schetsen voor een Nationaal Historisch Museum oogt erg speels; met veel schetsen, kreten en vragen. Het maakt meteen duidelijk dat het boek geen antwoorden geeft, maar mogelijkheden biedt. De mogelijkheid om geïnspireerd te raken en bewust te worden van museumarchitectuur. Het boek begint met tekst, maar ontvouwt zich in ontwerpen met pijlen, uitspraken en vraagtekens. Wat doet een gebouw met je en wat wil je ervaren als gebruiker? Doordat het NHM nog geen vaste locatie heeft kunnen ze nog alle mogelijkheden voor een gebouw aftasten. Om erachter te komen wat hen het beste past, vroeg het NHM zich af wat de essentie van museumarchitectuur is.

Museum voor mensen
Inhoudelijk directeur Valentijn Bijvanck legde bij de boekpresentatie op 9 februari de nadruk op het feit dat het NHM geen museum voor objecten is, maar voor mensen. Het museum wil niet zozeer geschiedenis vertellen met objecten, maar juist dat mensen elkaar met hun geschiedenis in contact brengen. Zij komen er samen en raken in contact. Daar moet je de ruimte voor bieden. Dit zorgt ervoor dat het museum méér zoekt dan een tentoonstellingsruimte, het gebouw is er ook voor discussie en grote evenementen. Aangezien het museum geen eigen collectie heeft, zal het tentoongestelde voortdurend wisselen en moet het gebouw diverse soorten objecten kunnen tonen.

Met al die eisen en gedachten in het achterhoofd kan er gekeken worden naar voorbeelden in de architectuur. Architectuurcriticus Hans Ibelings heeft in het boek korte stukjes geschreven over zes essentiële eigenschappen van een museum, die direct geïllustreerd worden door beelden van bestaande museumgebouwen. Het scherpt de aandacht en maakt je bewust van museumarchitectuur. In het volgende hoofdstuk geeft architectuurhistoricus Kenneth Frampton een indruk van modernistische openbare gebouwen, waaronder schouwburgen, galerijen, warenhuizen, stadions en musea.

Speelse schetsen
Hierop volgt het ware hoogtepunt van dit boek: de ontwerpen van de onderzoekers van het Berlage Instituut en van drie architectenbureaus. Uitspraken worden vertaald in looproutes, waarna gebouwen er omheen verrijzen. Ieder ontwerp heeft zijn eigen sfeer en benadering, maar allemaal weten ze met weinig woorden de essentie van dat ontwerp te raken. In gedachte kun je al rondlopen in deze musea, terwijl je ze vergelijkt met anderen of nog even een ruimte verandert.

Meedenken
Schetsen voor een Nationaal Historisch Museum toont geen uiteindelijke keuze voor een gebouw. Juist het ontstaansproces dat zichtbaar wordt, maakt het interessant. Je leert hoe uitspraken vertaald kunnen worden in architectuur. Hierdoor kun je meedenken over hoe een museum eruit moet zien. Dat meedenken kan letterlijk achterin het boek, waar vragen oproepen tot antwoorden en schetsen. En ook op de website kun je jouw ideeën delen. Zo heb je als potentiële bezoeker een actieve rol in de totstandkoming van een gebouw waar het publiek samen de geschiedenis kan herbeleven. Het is nog even afwachten of deze ingrediënten tot een ideaal museumgebouw vertaald kunnen worden in het Nationaal Historisch Museum, maar het boek is een mooi voorproefje.

Je kunt je afvragen waarom een museum zijn deuren digitaal opent, terwijl ze juist proberen te bereiken dat mensen naar het echte museum komen. Het Rijksmuseum en het Van Goghmuseum – de Nederlandse musea in het Art Project – leggen uit dat ze hiermee hun collecties wereldwijd toegankelijk willen maken. Niet iedereen is nu eenmaal in staat om daadwerkelijk het museum te bezoeken, maar op deze manier kunnen ze wel kennismaken.

Naast het Rijks en het Van Goghmuseum zijn er nog vijftien musea over de hele wereld vertegenwoordigd, waaronder het Museum of Modern Art in New York, Tate Britain in Londen en de Hermitage in St. Petersburg. Met het Google Art Project kun je direct de opstelling in musea met elkaar vergelijken. Hekjes, kleuren, decoraties: het wordt opeens duidelijk op hoeveel verschillende manieren een museum ingericht kan worden.

Haarscherp
Het gaat natuurlijk om de kunst en daarom zijn een aantal schilderijen in gigapixels gefotografeerd. Haarscherp inzoomen, dat gaat uiteindelijk digitaal beter dan met het blote oog in een druk museum. Daarnaast staat er bij ieder werk achtergrondinformatie, wat een houvast biedt om het te begrijpen en waarderen. Mocht je een werk geweldig vinden dan kun je het toevoegen aan je eigen digitale collectie. Zo heb je een overzicht van wat je eigenlijk mooi vindt. Wellicht maakt een digitale kennismaking met musea de keuze voor een volgende stedentrip makkelijker.

Toegankelijk
Niet alleen de kunstwerken zijn toegankelijk, ook het gebruik van het Google Art Project wijst voor zich. De vele informatie is goed geordend opgeborgen, zodat in eerste instantie de afbeeldingen de aandacht krijgen. In een behind the scenes filmpje wordt zonder woorden duidelijk gemaakt dat het een ingewikkelde klus was om alles vast te leggen. De musea blijken de afgelopen maanden op hilarische wijze doorkruist te zijn door mannetjes met speciale camera’s op fietsen en karretjes.

Toekomst
Het is lastig om uitgekeken te raken op zoveel moois, zeker als er nog meer musea bij gaan komen. Daar ziet het in ieder geval wel naar uit, want musea kunnen contact opnemen met Google om ook ‘opgenomen’ te worden. Het Google Art Project zou een digitale catalogus van musea op de hele wereld kunnen worden. Een bron van inspiratie en onderzoek voor kunsthistorici. Een reisgids voor toerist. En een verwennerij voor kunstliefhebbers.

Hoewel het heerlijk is om vanuit je luie stoel een kijkje te nemen, maakt het tegelijkertijd juist nieuwsgierig naar hoe alles in het echt is. Kunst maakt nog meer indruk als je letterlijk kunt zien hoe een schilderij is opgebouwd, hoe groot het is en als je doorhebt dat iemand dat werk ooit gemaakt heeft. Het Google Art Project is hierdoor een leuk digitaal voorproefje en/of een heerlijk nagerecht van een museumbezoek.

Myatt was een arme schilder, die vanaf 1985 10 jaar lang de opdracht kreeg van Drewe om vele schilderijen in de stijl van schilders als Giacometti, Nicholson en de Staël te maken. Hij wordt neergezet als een schuchter persoon, die zich niet al te veel met het verdere verloop van de schilderijen probeert te bemoeien. Myatt is onder de indruk van gladjakker Drewe die met zijn vele leugens iedereen om zijn vinger weet te winden. Drewe speelt onder meer een vrijgevige kunstliefhebber die geld schenkt aan de Tate Gallery, waarna hij met open armen in het archief wordt ontvangen. Hier begint het echte vervalsen.

Vervalste herkomst
Schilderijen zijn meer dan wat wij zien, hun herkomstgeschiedenis bepaalt vaak het vertrouwen in echtheid. Zodra Drewe zich dat realiseert creëert hij een geschiedenis voor alle werken die zojuist uit Myatts huis komen. De vervalste tentoonstellingscatalogi, facturen en brieven lijken te bevestigen dat deze werken van de echte meesters zijn. Drewe gelooft zo sterk in zijn verhalen en vervalste papieren dat hij geen voorzichtigheid meer neemt. In totaal verhandelt hij zo’n 200 schilderijen, die zich vanuit Engeland verspreiden over de hele wereld. Uiteindelijk komt (vrijwel) alles aan het licht en wordt zowel Drewe als ook Myatt veroordeeld. Dit stelde Salisbury en Sujo in staat om de kunstzwendel te reconstrueren.

Breekpunt
De grenzen van die reconstructie zijn niet altijd even scherp. De schrijvers tonen hun kennis over het onderwerp door soms af te dwalen naar de geschiedenis van het vervalsen. Er worden vergelijkingen met eerdere kunstzwendels getrokken, waar sommige personages op dat moment aan terugdenken. Dit plaatst het verhaal in een breder perspectief, maar haalt tegelijkertijd de spanning uit de boog. De tijd lijkt even stil te staan, waardoor de huidige zaak minder dringend lijkt.

Op de huid
De vele gesprekken die Salisbury en Sujo met Myatt, museummedewerkers en handelaren voerden zorgen ervoor dat personen levensecht op de lezer overkomen. Gevoelens en gedachten zijn mooi verwoord, waardoor je meer te weten komt dan wat er daadwerkelijk plaatsvond. Myatt is niet zomaar een ongelukkige schilder, hij is iemand die in de huid van een schilder kan kruipen en enkel het hoofd boven water probeert te houden. Oké, Drewe is een grote leugenaar, maar zelfs ondanks al die mystiek rondom zijn persoon kun je je een goed beeld van zijn persoonlijkheid vormen. Een echt persoon, waar je zelfs begrip voor kunt opbrengen. Die levendige personages zorgen ervoor dat het verhaal begrijpelijk en inleefbaar wordt voor iedereen.

80 portretten in een galerij. Ze kijken je allemaal indringend aan. De meeste streng, alsof ze iets belangrijks moeten delen. Acda & de Munnik moeten er hard om lachen. Terwijl filmregisseur Eddy Terstall op zijn hoofd krabt, probeert veilingmeester Jan Six iets uit te leggen. Iedere geportretteerde lijkt op zijn manier treffend op de foto te staan. Van Nieuwkerk heeft ze puur gefotografeerd, zonder attributen of afleidende achtergrond.

De afgelopen twee jaar stond iedere week een portret van iemand die in de kunstsector werkt  in PS Kunst, de kunstbijlage van het Parool. De serie, die in totaal uit 148 portretten bestaat, wordt met deze tentoonstelling in de schuttersgalerij afgerond. Het is alleen de vraag of het iets toevoegt aan de papieren versie.

Volgens het AHM speelt de tentoonstelling in op de cultuurbezuinigingen van het kabinet. Als dat de bedoeling is mag het wel wat explicieter vermeld worden. Als toelichting op de foto’s vind je in de galerij enkel de namen van de personen. Hun blik maakt duidelijk dat zij strijden voor datgene waarvoor ze staan. Maar wat dat is, dien je zelf te achterhalen.

Wel ligt er een extra katern van het Parool over de tentoonstelling. Zo kun je met de krant onder de arm weglopen om later nog eens rustig terug te lezen wat Van Nieuwkerk inspireert. En om nog een aantal portretten nader te bekijken.

Eigenlijk is het een gigantische groepstentoonstelling. Zo’n tentoonstelling waarbij je in het begin kunt afvragen wát alle foto’s met elkaar verbindt. De grote diversiteit laat zien dat iedere fotograaf andere intenties heeft. Eén ding hebben ze gemeen, het gebruik van een analoge camera. Daarna moeten de foto’s afgedrukt worden; handmatig werk waardoor grote nuances kunnen ontstaan. De persoon die dat doet heeft een groot aandeel in het eindresultaat. De drukker moet de intentie van de fotograaf kunnen overbrengen op papier, anders is er alsnog geen geslaagde foto. En dat is juist waar Svenson om geprezen wordt.

Het afdrukken van foto’s is een chemisch proces en daar kan de drukker mee experimenteren. In 2005 richtte Svenson met collegadrukker Gerrit Berghuis het Amsterdam Analogical Photoprinting Lab (AAP-lab) op. Een laboratorium exclusief voor analoog fotoprinten. Dit vormt voor hen de plek om te zoeken naar nieuwe technieken en door te werken met proefdrukken tot het benodigde resultaat is behaald.

Sprankelende experimenten
In Digitaal? Analoog! worden niet alleen sprankelende foto’s getoond, de tentoonstelling maakt vooral duidelijk dat fotografie een kunst is. Een kunst die in teamverband uitgevoerd kan worden en waar veel bij komt kijken. Veel fotografen lichten toe hoe de samenwerking met Svenson tot stand kwam of hoe die verloopt. Dat resulteert in veel tekst, grappige anekdotes, maar bovenal veel complimenten. Fotograaf Rob van der Nol legt uit dat hij op zoek was naar een typische kleur blauw bij zijn foto’s Die na mij komt is meer dan ik want hij was daar voor mij. Dat blauw creëerde Svenson tijdens het drukken.

Wartaal
Op de bovenste etage wordt met proefafdrukken en aantekeningen een indruk van het werk in het lab gegeven. Op een proefafdruk van Lemonade Igloo van fotograaf Scarlett Hooft Graafland staan aantekeningen. Het lijkt wartaal, maar dan zie je opeens de nuances in kleur. De proefafdruk heeft verschillende bewerkingen ondergaan, waardoor deze bestaat uit stroken met net andere tinten. Er tegenover is de uiteindelijke afdruk te zien, waarin de balans in kleur tussen de limonade iglo, de blauwe lucht en de eskimo met bontkraag perfect is. Films tonen Svenson aan het werk, met een klein penseel. Het is zeker dat dit precisiewerk is, maar wat Svenson precies doet wordt er niet duidelijker op.

Blijkbaar is de tentoonstelling niet bedoeld om het werk van Svenson inzichtelijk op begrijpelijk te maken, maar om het te bewonderen. Fotograaf Rob Bosboom verwoordt zijn waardering voor AAP-lab kort maar krachtig: Peter & Gerrit rock!

Stik creëert een eigen wereld van kleurgolven die ontstaan door het vastnaaien van stof en tule op foto’s. Dat zorgt ervoor dat  bepaalde delen worden geaccentueerd, vervormd of uitgewist. Soms creëren ze zelfs een geheel nieuwe dimensie. De stof en borduursels leiden je blik, terwijl je je tegelijkertijd kunt afvragen waar je naar kijkt. Een bouwval in Jeruzalem wordt op die manier vervormd tot een lichtpunt in de duisternis.

Wegdromen
Met de werken Embrace your yellow past en Embrace your blue past laat Strik zien dat hij verschillende sferen kan creëren met dezelfde foto. Op de gele versie staat een jongetje gelukzalig gearmd met zijn moeder voor het een huis, terwijl hetzelfde kind op de blauwe versie een uitgewist gezicht heeft. Is het uiterlijke schijn of een verborgen geschiedenis? De werken zijn zo gelaagd dat iedere toeschouwer een eigen verhaal kan bedenken. May I show you my pictures laat je wegdromen over onbekende mensen, landschappen en culturen.

Vastzetten
Strik vindt dat foto’s onaf zijn. Hij ziet ze als iets tijdelijks en wil het beeld permanent maken door het vast te zetten met naald en draad. Soms zorgen de stof en borduursels voor beweging of een nieuwe werkelijkheid, terwijl het in andere werken tot abstractie leidt.

Precisie
Het vroege werk Sniez is opgebouwd uit opzichtige stof en plaatjes van blote vrouwen. Het doet enigszins kitsch aan en mist de gelaagdheid van later werk. Het maakt in ieder geval duidelijk dat Strik een ontwikkeling heeft doorgemaakt. Zijn vroege werk ziet er een stuk onzorgvuldiger uit dan zijn latere kunstwerken. Strik werkt al jaren samen met assistenten die zorgen voor de nauwkeurige stiksels. Hun bijdrage is onmiskenbaar voor deze werken die van dichtbij gewaardeerd kunnen worden om de arbeidsintensieve ambachtelijkheid en waarbij van veraf nieuwe werelden opengaan.