Bruisende kunstmetropool
Parijs was het cultureel centrum in de eerste helft van de twintigste eeuw. Zeg maar the place to be voor kunstenaars die vernieuwing nastreefden. Ook voor Nederlanders als Kees van Dongen, Mondriaan en Karel Appel. Deze tentoonstelling wil dat laten zien, met werken uit het Centre Pompidou als ruggengraat en aangevuld met werken uit de Haagse collectie. Al lopend door de tentoonstelling, waar je alle grote bekenden uit de kunstgeschiedenis tegenkomt, is het soms moeilijk voor te stellen dat deze werken in hun eigen tijd als aanstootgevend beschouwd werden. De kunstwerken, waarin tradities als natuurgetrouwe kleuren en vormen zijn losgelaten, ogen eigenlijk kalm, sereen en goed op hun plaats in de architectuur van Berlage (1856-1934).

Een vlakke sfeer
Maar toch blijft het een matte tentoonstelling. Ja, er zijn wel kubistische werken van Pablo Picasso (1881–1973); er is een fauvistisch rode kamer van Henri Matisse (1869 -1954); een kindertekeningachtige figuur van Karel Appel (1921–2006) en een blauw monochroom van Yves Klein (1928–1962). Het zijn mooie werken, maar ze weten je niet te pakken. Misschien omdat de echt krachtige werken van deze kunstenaars ontbreken. Zo  is het jammer dat de topstukken van Mondriaan beneden in het museum hangen. Misschien ook omdat er een soort nivellerend effect optreedt.

Verrassingen
Het aardige daaraan is wel dat de kunstwerken van de minder bekende namen oplichten. Zo’n verrassing is het schilderij Aile de papillon (1947) van Wols (1913-1951), wiens werk wordt beschouwd als een voorloper van de informele kunst. Het is een abstract werk dat lijkt te bestaan uit verfspetters en vegen waar een dikke lijn omheen is gezet. Het onstuimige karakter van het schilderij intrigeert. Een soort Europese versie van Jackson Pollock.

Ordening
In dezelfde zaal hangt ook een expressief werk van Georges Mathieu (1921) dat goed past bij Wols, hoewel het meer kalligrafisch oogt. En ook hangt er een werk van Karel Appel, zelfde tijd, oogt anders, maar toch klopt het bij elkaar. De werken zijn namelijk niet geordend per kunsthistorische stroming, maar in categorieën die artistieke strategieën weerspiegelen: vorm, kleur, abstractie, het onbewuste, het concept. Daardoor worden verbanden zichtbaar. Niets valt echt uit de toon. Tot die Andy Warhol aan het einde, maar die is er om aan te tonen dat New York in de jaren zestig de rol van kunstmetropool overnam.

Met deze tentoonstelling vertelt het Gemeentemuseum het verhaal over de avant-garde kunst in Parijs op een net iets andere manier dan gewend. Zo zonder echte uitschieters krijgen de onbekendere kunstwerken de kans om zich te bewijzen. Er zijn zeker juweeltjes te zien, maar de tentoonstelling als geheel wil maar niet echt bruisen. En dat deed Parijs ongetwijfeld zelf wel in die periode.

Conceptueel vs. Draagbaar
Het Gemeentemuseum is niet de eerste die de relatie tussen mode en kunst toont. In museum Boijmans van Beuningen was in 2009 al de tentoonstelling The Art of Fashion te zien die ontwerpen op het snijvlak van mode en kunst toonde. Hussein Chalayan, Victor en Rolf en Walter van Beirendonck zochten in hun collecties de vervagende grens tussen mode en kunst op door conceptueel te werken.

Het Gemeentemuseum heeft ervoor gekozen draagbare kleding te tonen in plaats van de meer conceptuele mode. Het maakt de expositie toegankelijk, maar ook een stuk oppervlakkiger dan de tentoonstelling in Boijmans. Het geflirt van mode en kunst gaat niet verder dan letterlijke verwijzingen.

Schoonheid en sterke vrouwen
Wat Mode ♥ Kunst aan diepgang mist wordt gecompenseerd door schoonheid. De kunstige stoffen van Sonia Delaunay, de pompeuze jurken van Dior en de surrealistische ontwerpen van Elsa Schiaparelli maken in combinatie met de vormgeving de tentoonstelling tot een esthetisch succes. In deze weldoordachte vormgeving zijn ook foto’s van modebewuste vrouwen te zien die fotograaf Alique in opdracht van het Gemeentemuseum maakte.

Naast de affaire tussen mode en kunst vormen de ontwerpen ook een verhaal over sterke vrouwen. De wijde jurken uit het begin van de twintigste eeuw vertellen over eigenzinnige vrouwen als Aletta Jacobs die het korset uittrokken en zich gingen kleden in de nieuwe mode, vormgegeven door Henry van de Velde en Piet Zwart. Ook voor de meer hedendaagse avant-gardistische ontwerpen is een sterke vrouw met een hoop lef nodig om deze te dragen. Deze insteek geeft de tentoonstelling een leuke draai, maar vormt geen toevoeging op de relatie van mode en kunst.

Catalogus
Bij de tentoonstelling verschijnt de catalogus Mode en Kunst. Ook deze blinkt uit in vormgeving met de Wiener Werkstaette typografie die speciaal voor de expositie ontworpen werd door Roosje Klap. Wie nog niet genoeg heeft van Mode ♥ Kunst kan met deze catalogus nagenieten van de schitterende ontwerpen en de verdieping zoeken die in de tentoonstelling afwezig is.

De zekerheden van De Stijl
Een ding is zeker: De Stijl heeft veel invloed gehad op de kunstwereld van nu. Maar het was juist De Stijl die de zekerheden in de kunst ter discussie wilde stellen. Toen in 1917 het tijdschrift werd opgezet door Theo van Doesburg, begon het kunstenaarscollectief vorm te krijgen. Steeds meer kunstenaars die zich aan zijn stijl verwant voelden, toonden erin wat hun bedoeling van de kunststroming was. Zo moest kunst teruggebracht worden naar zijn meest oorspronkelijke vormen en kleuren en moest de hiërarchie die over kunstenaars bestond, ontregeld worden. De Stijl brak met de traditionele kunst van toen.

De functies van Mondriaan
In het Gemeentemuseum staat in de bijschriften bij enige kunstwerken een rijtje functies genoemd van kunstenaars. Zo staat bij Mondriaan aangegeven, dat hij zowel essayist als schilder was. Er ligt een essay van zijn hand dat te lezen is in een opengelegde editie van het tijdschrift De Stijl. Qua schilderkunst zijn zowel zijn eerdere landschapswerken te zien, als de welbekende Plasticistische schilderijen. Een van de hoogtepunten is het drieluik Evolutie dat hij in 1911 schilderde. Het zijn drie blauwgeschilderde vrouwen met onder meer een ruitvormige navel en tepels. Er is duidelijk aan af te lezen dat deze werken een overgang zijn naar de volledige abstractie.

Open ateliers
Mondriaans ateliers hadden altijd een open inrichting, net als Berlage’s vormgeving voor het museum. Drie van zijn ateliers zijn speciaal voor de tentoonstelling als maquette nagemaakt. Hoe meer we terug gaan in de geschiedenis, hoe klassieker zijn interieur was. Ze zijn nog maar net af en dus nog niet te zien in het juist uitgebrachte overzichtsboek Het verhaal van De Stijl. Daarin staat wel een van de zigzag-stoelen van Rietveld en werken van Bart van der Leck en Vilmos Huszár, die ook in de tentoonstelling te zien zijn.

Vormgeving
Bij de vormgeving van de tentoonstelling wordt De Stijl geïntegreerd in de architectuur. Voor de vleugel waar Mondriaan & De Stijl te zien is had H.P. Berlage, ontwerper van het museum, nooit een helder plan. Kunstenaar Krijn de Koning en architect Anne Holtrop ontwierpen een inrichting die doet denken aan een geometrisch doolhof. Dit past bij de niet-chronologische opstelling van de kunstwerken en vanzelfsprekend bij De Stijl zelf. Daarom voegt het interieur onverwachts juist meer toe aan de tentoonstelling dan dat het verwarrend werkt voor de bezoekers. De getoonde kunstwerken in Mondriaan & De Stijl zijn misschien niet anders dan je er verwacht te zien, maar de harmonie in de nieuwe vleugel is verbluffend.

Een roodharig meisje, naakt op haar zwarte kousen na, dat zich heeft uitgestrekt op een lichtblauwe bank. Meer dan een paar lijntjes en streken waterige verf is het niet, deze kleine aquarel Naakt op divan van Jan Sluijters uit 1911. De spaarzaamheid waarmee de verf op het papier is aangebracht geeft het werk iets heel teers: het lijkt bijna op te lossen terwijl je ernaar kijkt, te vervliegen als een mooie droom.

Droomwereld
De hal voor de tentoonstellingszaal wordt bijna geheel in beslag genomen door een uitvergrote foto van Sluijters’ slapende meisje. Je stapt als het ware haar droomwereld binnen, die is gevuld met uiteenlopende stemmingen en taferelen: sprookjesachtige landschappen van Matthijs Maris, kleine dieren van Jan Mankes, het Amsterdamse circusleven van Isaac Israëls en elfachtige vrouwen van Jan Toorop. De meeste werken zijn in 1993 aan het Rijksmuseum Twenthe geschonken door verzamelaar Karel Levisson (1917-1999). Hij had een brede belangstelling voor de grafische kunst, die in de tweede helft van de 19^de eeuw tot bloei kwam.

Artistieke kruisbestuivingen
De tekeningen en prenten verschillen sterk van elkaar in stijl en techniek, maar zijn op hun eigen manier betoverend. Interessant zijn de natuurgetrouwe potloodschetsen van Piet Mondriaan en het abstracte schilderijtje van Carel Willink, die laten zien dat deze kunstenaars met verschillende stijlen experimenteerden voor ze zich volledig richtten op het maken van abstracte dan wel surrealistische schilderijen. Kunstenaars als Sluijters, Toorop en Mondriaan ontmoetten elkaar op speciaal op grafiek gerichte kunstenaarsverenigingen. Daar deelden zij hun visie op een ideale wereld en hoe die verbeeld moest worden met elkaar. De tentoonstelling Gedroomd papier moet, schrijft curator Ton Geerts in de gelijknamige publicatie, ‘niet alleen inzicht in de ontwikkeling van de teken- en prentkunst tussen 1850 en 1935′ geven, ‘maar (..) ook talloze verbanden (..) tussen kunstwerken en kunstenaars’ blootleggen.

Ronduit jammer is de voor de hand liggende indeling van de tekeningen en prenten, die op kunstenaar zijn gesorteerd. De gevarieerde collectie leent zich namelijk uitstekend voor een indeling op basis van verschillende stromingen. Een indeling op basis van een tijdslijn was wellicht een beter geweest om de ontwikkeling van verschillende kunststromingen en de kruisbestuivingen tussen kunstenaars te laten zien.

Fascinatie voor het mystieke
Een mooie toevoeging zijn de citaten van kunstenaars en kunstcritici die boven de kunstwerken zijn aangebracht en waaruit blijkt hoe het werk werd beschouwd in de tijd dat het tot stand kwam, niet in de laatste plaats door kunstenaars zelf. Zo zou Jan Toorop hebben gezegd te streven naar het uitdrukken van ‘het schoone onzichtbare in schoone zichtbare vormen’. Die fascinatie voor het mystieke stond centraal in het symbolisme, waartoe Toorops werk wordt gerekend. De kunstenaarsbiografieën, afgedrukt op grote vellen papier die in het midden van de zaal hangen, zijn minder geslaagd. Wie geen fotografisch geheugen heeft blijft heen en weer lopen om de biografieën in verband te kunnen brengen met de kunstwerken aan de muur. Hierdoor wordt ook nog eens de kans verhoogd om te struikelen over de afstapjes tussen de – curieuze – in hoogte verschillende vloerdelen. Voor een aantal bezoeker werd de droom zo wel erg ruw verstoord.

Elegant, maar braaf
Gedroomd papier biedt een mooi vormgegeven, evenwichtig overzicht van de verschillende technieken, stijlen en motieven die rond de vorige eeuwwisseling onder kunstenaars tot stand kwamen. De tentoonstelling is een elegant eerbetoon aan het materiaal waaraan kunstenaars rond de vorige eeuwwisseling hun dromen toevertrouwden. Wel verdienen de creatieve kruisbestuivingen die in de collectie zo duidelijk naar voren komen een meer centrale plaats. Door de nogal ‘brave’ sortering van de kunstwerken per kunstenaar en het uit elkaar plaatsen van biografieën en kunstwerken worden de ontwikkeling van en verbanden tussen kunstenaars en kunstwerken onvoldoende duidelijk gemaakt.

De tentoonstelling toont een overzicht van hedendaagse Aboriginal kunst vanaf 1970. Voorheen maakten Aboriginals ceremoniële objecten voor eenmalig gebruik, maar vanaf de jaren ’70 zijn zij bewust kunst gaan maken. De authentieke beeldtaal en technieken worden toegepast op doek en hout zodat het verkoopbaar is. Sinds die tijd kopen ook Nederlandse musea en verzamelaars Aboriginal kunst. In de tentoonstelling is zowel werk van particuliere verzamelaars, alsook van musea (waaronder het Groninger Museum, Wereldmuseum Rotterdam en uiteraard het Aboriginal Art Museum) te zien.

Abstract fantasierijk
De traditionele Aboriginal schilderijen zijn zonder voorkennis niet erg toegankelijk, maar bieden tegelijkertijd de mogelijkheid om als autonoom werk te worden beschouwd. Zonder voorkennis lijken de stipjes-schilderijen abstract, maar voor de Aboriginals vertellen deze werken vaak over de droomtijd: een andere tijdsdimensie waarin de wereld werd gecreëerd door hun voorouders. De Aboriginals herkennen de sporen die zij hebben achtergelaten en proberen ze terug te roepen door middel van dans, zang en vertellingen. De titels verwijzen veelal naar een plek of een droom, wat ons de mogelijkheid geeft om zelf te bepalen wat het voorstelt.

Mooi contrast
Sommige werken zijn op natuurlijke materialen aangebracht, zoals Wadjina-figuren op boombast. Twee figuren boven elkaar – zonder mond, maar met stralenkrans – zijn zeer treffend afgebeeld. De witte, enigszins doorschijnende verf op de donkere barst creëert diepte, terwijl tegelijkertijd de houtstructuur nog zichtbaar is. Als omlijsting zijn er stukken bamboe om de kromme boombast bevestigd. Dit lijkt het ultieme Aboriginal kunstwerk, waardoor je des te meer wordt verrast door het werk van Paddy Bedford (ca. 1922-2007) dat om een hoekje hangt. Zijn schilderij Untitled uit 2004 doet door de primaire kleuren en zwarte strepen aan als een Mondriaan met vloeiende lijnen. Achter glas en met strakke witte lijst staat het in contrast met de boombast-schilderingen, als het ultieme bewijs dat Aboriginal kunst veelzijdig is.

Ook andere werken, zoals het schilderij Thundi (2008) van Mirdidingkingathi Juwarnda Sally Gabori (ca.1924), zou niet misstaan tussen westerse kunst. De dikke vegen oranje, witte en zwarte verf creëren een abstract beeld dat niet direct aan Aboriginal kunst doet denken.  Even verderop brengen de YawkYawk sculpturen je weer in Aboriginal sferen. De beelden zijn uit hout gesneden, maar zijn tegelijkertijd simpel, met prachtige versieringen en zelfs een haardos. Deze kunstwerken moet je in het echt zien om te ervaren met welke precisie de details zijn aangebracht.

Vermenging van Aboriginal en westerse cultuur
De grootste verandering in Aboriginal kunst is te zien in het werk van stedelingen. Zij zijn wel van oorsprong Aboriginal, maar doordat ze niet op traditionele wijze leven, laat hun kunst de vermenging met de westerse cultuur zien. Zo stelt Richard Bell (1953) met zijn werk Sanctions (1992) de positie van de Aboriginals ter discussie. Met dikke lagen acrylverf verbindt hij afbeeldingen van slaven en traditionele Aboriginal kunst. In de verf heeft hij symbolen uit zowel de westerse als de Aboriginal cultuur uitgespaard.

Aboriginal art today! toont de diversiteit van de hedendaagse Aboriginal kunst. Uiteraard zijn er de welbekende roodbruin, gestipte schilderijen, maar Aboriginal kunst blijkt zoveel meer dan je in eerste instantie verwacht. Juist door de verrassende combinatie van traditioneel en vernieuwend werk, aardkleurige en kleurrijke schilderijen brengt de tentoonstelling de Aboriginal kunst tot leven.

Na overrompeld te zijn door de huidige tentoonstelling van ‘de buren’ Matisse tot Malevich in De Hermitage en te denken alle grote pioniers van het modernisme te hebben gehad, is niets minder waar. Direct om de hoek, bij het Joods Historisch Museum wordt iedere verwachting van de moderne kunstliefhebber wederom overtroffen. Paul Klee, Piet Mondriaan, Marc Chagall, Georges Breitner, Isaac Israëls, Leo Gestel en andere grootheden onder één klein, helaas ietwat onderbelicht, dak.

Deze kunstenaars werden begin twintigste eeuw verzameld door drie Joodse kunstliefhebbers; Andries van Wezel (1856-1921), Willem Wolff Beffie (1880-1950) en Salomon Slijper (1884-1971). Dit drietal wordt informatief uitgelicht door het tonen van een selectie uit hun verzameling. De persoonlijke voorkeur van elk van de verzamelaars komt duidelijk naar voren. Uit Wezels verzameling is Georges Breitners Damrak te Amsterdam te zien. Uit Beffie’s verzameling is Marc Chagall’s Violist en uit Slijpers verzameling Mondriaans Zelfportret te bewonderen. Dit is een optelsom van een bijzondere en verrassende combinatie van een groot aantal kunstwerken. Gezien dit grote aantal hangen de werken erg dicht op elkaar en de ruimte is naar mijn mening dan ook te klein. Sommige stukken hebben meer ruimte nodig om het best ‘ uit de verf ’ de komen.

In de loop van de twintigste eeuw is de collectie van Beffie uiteen gevallen. Dankzij particuliere documenten kon het Joods Historisch Museum zijn verzameling reconstrueren en opsporen in musea wereldwijd. Gelukkig bleef de collectie van Van Wezel intact door een nalatenschap aan het Rijksmuseum. Ook Slijpers’ omvangrijke verzameling bleef in Nederland bijeen doordat hij deze naliet aan het Gemeentemuseum Den Haag.

Het drietal had de missie om betrekkelijk onbekende kunstenaars te bewonderen, (financieel) te ondersteunen en aan te kopen. Deze kunstenaars waren grondleggers van stromingen uit de moderne kunst, zoals de Haagse School, Amsterdams impressionisme en internationaal modernisme. Inmiddels zijn zij bijna allemaal internationaal gewaardeerde kunstenaars. Als visionairs gedroegen de verzamelaars zich voor die tijd behoorlijk tegendraads: aankopen werden door anderen gezien als een ‘grap’, vooral  de betrekkelijk ‘ongewone’ schilderijen van Marc Chagall werden vol onbegrip en afschuw bekeken. In tegenstelling tot tijdgenoten die liever bleven bij het verzamelen van klassieke schilderkunst, durfden deze drie verzamelaars te kiezen voor nieuwe onbekende namen met een onbekende voorstelling, compositie en uitdrukking.

In het midden van de tentoonstellingruimte wordt een film vertoond welke zowel informatief als vermakelijk is. Het plaatst de getoonde werken in een historische context. Jammer is dat aanvullende achtergrond informatie over de inhoud van de kunstwerken zelf minimaal is. Er wordt meer nadruk gelegd op de verbinding en historie van alle kunstwerken dan op de inhoud van de stukken zelf.

Gedurfd Verzamelen is een must-see, niet alleen voor liefhebbers van avant-garde kunst. Het geeft ook een historische context van de Joodse verzamelaars in Nederland begin twintigste eeuw. Bovenal is dit een grote reeks meesterwerken die iedere kunstliefhebber van dichtbij moet hebben gezien.

In de tentoonstelling wordt Paul Cézanne (1839-1906) gepresenteerd als de ‘vader van de moderne kunst’. Eigenlijk zouden ze hem de ‘grootvader’ moeten noemen. De vader van de moderne kunst is eigenlijk Pablo Picasso (1881-1973), die rond 1900 brak met het centraal perspectief en met zijn kubistische werk de periode van de moderne kunst inluidde. Hij werd hiertoe rechtstreeks geïnspireerd door Cézanne. Picasso zou het figuratieve echter niet loslaten.

Abstractie
Wie de eerste schilder was die compleet abstracte werken zou maken is niet bekend. Wassily Kandinsky en Frantisek Kupka worden beiden weleens genoemd. In ieder geval is Piet Mondriaan (1872-1944) een van de bekendste abstracte schilders. Hij zocht naar een vorm van absolute kunst waar hij zijn theosofisch gedachtegoed in kon uiten. Geïnspireerd door een tentoonstelling in 1911 in Amsterdam met kubistische kunst vertrok hij in 1912 naar Parijs. Vanaf dat moment zou hij in zijn werk gaan ‘abstraheren’ van de werkelijkheid om uiteindelijk compleet abstracte kunst te maken. Op die manier loopt de ‘familielijn’ van de moderne kunst van Cézanne naar Picasso naar Mondriaan, van postimpressionisme naar kubisme naar abstractie.

Tijdslijn
Wie tot wat heeft geïnspireerd is eigenlijk niet samen te vatten in een dergelijk lineair proces. De tentoonstelling heeft dit gelukkig duidelijk aangegeven, door onder meer aan te geven dat er meerdere routes mogelijk zijn. In de laatste zaal – of de eerste, het hangt af van de route die je kiest – is een tijdsbalk te zien waarop staat aangeduid in welk jaar de tentoongestelde werken zijn vervaardigd. De werken zelf hangen niet chronologisch op zaal, maar zijn thematisch gerangschikt naar landschappen, stillevens en menselijke figuren. In iedere zaal hangen bordjes met te veel tekst om deze thema’s uit te leggen. Kern van het verhaal: Picasso bleef gespecialiseerd in menselijke figuren, een onderwerp dat ook Cézanne goed beheerste, maar Mondriaan in veel mindere mate. Daarentegen waren Cézanne en Mondriaan juist weer erg bedreven in het landschapsgenre. Vooral de schilderijen van de Mont Sainte-Victoire (bij Aix-en-Provence in Frankrijk) van Cézanne zijn meesterwerken.

Misser
Het is enigszins jammer dat hèt werk van Picasso, hèt werk dat meerdere keren genoemd wordt op de tekstbordjes als het eerste abstracte schilderij – Les Demoiselles d’Avignon (1907) – niet op de tentoonstelling te zien is. De topstukken van Mondriaan, zoals Victory Boogie Woogie (1942-1944) hangen gelukkig wel op zaal. Het Gemeentemuseum Den Haag beheert de grootste collectie Mondriaans en dat is te zien aan de nieuwe draai die ze aan de tentoonstelling, die eerder al in Musée Granet in Aix-en-Provence te zien was met alleen Cézanne en Picasso, heeft gegeven. In Frankrijk werd uitgelicht waarom Picasso Cézanne zijn ‘artistiek vader’ noemt en hoe Cézanne’s werk Picasso inspireerde tot het kubisme. In het Gemeentemuseum wordt daar nog een laag aan toegevoegd, namelijk hoe het kubisme aanleiding gaf tot Mondriaans abstractie en hoe daarmee Cézanne, als het ware, Mondriaans ‘grootvader’ wordt.

Meesters
Want is het niet zo dat we Cézanne anders zijn gaan waarderen nadat we hebben gezien wat Picasso er mee heeft gedaan? Na het zien van de tentoonstelling kun je concluderen dat Cézanne worstelde met de natuur op het platte vlak en inschatten hoeveel humor en levensvreugde Picasso’s werken bevatten ten opzichte van de serieuzere ingetogen werken van Mondriaan. De interpretatie van kunst is niet statisch, zij kan veranderen door het werk te plaatsen in nieuw perspectief. Maar de drie schilders blijven hoe dan ook meesters.

De tentoonstelling splitst zich in twee verdiepingen op en begint op de begane grond in het Europa van de twintiger jaren. Door middel van experimenten en het gebruik van nieuwe media probeerden de kunstenaars te reageren op de veranderingen van hun tijd. Dit werd gedaan op diverse manieren, waardoor er zowel schilderijen, foto’s, meubels als maquettes te zien zijn. Zo hangen er onder andere schilderijen van Picasso, Malevich en Mondriaan, maar bijvoorbeeld ook een affiche van een DaDa-beurs. Vooral fotografie werd gezien als het perfecte middel om de nieuwe wereld weer te geven.

De wijze waarop en de reden waarom de kunstenaars reageerden op de samenleving verschilde sterk. Deze diversiteit zorgde voor uiteenlopende stromingen binnen de kunst en een gevarieerde selectie kunstwerken op deze tentoonstelling. Aangezien deze stromingen vaak plaats- en tijdafhankelijk waren is er een poging gedaan om de tentoonstellingsruimte te ordenen.Tevens wordt er in de tekst bij de werken uitgelegd waarom het werk bij een bepaalde stroming hoort. Toch zou enige voorkennis over de maatschappij in die tijd helpen om de opzet beter te begrijpen.

Op de eerste verdieping, waar de tentoonstelling verder gaat met werken uit de jaren ’60, kan je, net als op de begane grond, in één oogopslag zien in welke plaats en in welk jaar de kunstwerken gemaakt zijn. Doordat kunstenaars in deze tijd veelal op dezelfde manier als in de jaren ’20 werkten – met abstractie, monochroom, collage en assemblage – worden de kunstenaars neo-avant-gardisten genoemd. Toch zijn er ook verschillen. Zo staat de kunst in de jaren ’60 minder in dienst van maatschappelijk ideeën. Hier is ook kunst uit de Verenigde Staten te zien; het Stedelijk Museum was namelijk een museaal doorgeefluik tussen de VS en Europa in de jaren ‘60. Van videokunst van Robert Morris tot een zaag van Claes Oldenburg, de tentoongestelde werken vormen een gevarieerd totaal.

Doordat het Stedelijk zich al vanaf de jaren ’30 op de moderne kunst en fotografie richtte heeft zij een degelijke en gevarieerde collectie, waarvan hier slechts een klein deel te zien is. Ook de vele eigentijdse tentoonstellingen die het Stedelijk sinds de dertiger jaren organiseerde hebben ertoe geleidt dat het museum vroeg aankopen deed van opkomende kunstenaars en volgens eigen zeggen één van de belangrijkste collecties moderne kunst en vormgeving ter wereld bezit.

De tentoonstelling Avant-gardes ’20 | ’60 wordt afgesloten met een maquette, foto’s en 3D-animaties van het nieuwe Stedelijk Museum. Volgens directeur Gijs van Tuyl, te zien in de documentaire ‘Building the Stedelijk’, wordt het nieuwe museum een “visueel spektakel”. De heropening van het museum zal wegens vertraging van de bouwwerkzaamheden pas in maart of april 2010 plaatsvinden. Tot die tijd zullen we ons tevreden moeten stellen met de gastvrijheid van het Van Gogh Museum en genieten van een prachtige selectie Avant-garde kunst.