The Sweet Art Of Bruising is aangrijpend voor zowel het publiek als de dansers. Maandenlang hebben dansers Jason de Witt en Chérif Zaouali naar dit moment toegeleefd. Met bloed, zweet en tranen – de dansers hebben getraind alsof hun leven ervan af hing. Alle ontlading en blijdschap komen na de voorstelling naar boven. De hoge graad van respect en waardering vanuit het publiek is door de hele zaal te voelen.

Het overvloeien van dans in boksen
De stukjes dans gaan niet altijd even gelijk, maar dat is ook niet van belang. Het zijn de kracht, het uithoudingsvermogen en de lichaamsbeheersing die tellen. Opmerkelijk en prachtig om te zien is het fenomenale voetenwerk wanneer de dansers minutenlang achterelkaar touwspringen. Een enorm goede lichaamsbeheersing maar ook de nodige portie adrenaline zorgen ervoor dat de dansers doorgaan, blijven springen en blijven draaien met het touw. Bij zowel boksen als dansen zijn de beheersing van techniek en van het voetenwerk enorm van belang. The Sweet Art Of Bruising laat op deze manier beide topsporten prachtig in elkaar overvloeien.

Blinde woede, dromen en de dood
De voorstelling in zijn geheel is een verwijzing naar hoe we omgaan met onze tegenstanders in ons leven. Is het een gevecht tegen de ander of tegen onszelf? Leven we in een continue wedstrijd? Gingras haakt hier op in door in het stuk de onderdelen ‘blinde woede’, ‘dromen’ en ‘de dood’ uit te beelden. Iedereen wordt hier in zijn leven mee geconfronteerd, wat het stuk erg herkenbaar maakt. De bokswedstrijd waarbij één van de boskers de controle verliest, is het hoogtepunt van de voorstelling. De danser kan de klappen van de tegenstander niet langer ontwijken, hij faalt en uiteindelijk valt hij neer. Dit is het moment waarop je beseft dat slechts één gevecht ervoor kan zorgen dat je leven je ontnomen wordt, maar zoals het gaat in een wedstrijd: ‘De nederlaag van één man is de overwinning van de ander.’

De dansers dagen elkaar continu uit, worden boos en laten hun emoties de vrije loop. Aangrijpend wordt de voorstelling wanneer beide dansers op de grond liggen. Ze roepen dat hun denkbeeldige tegenstander moet stoppen, ze schreeuwen het uit van pijn. De dansers zijn machteloos en kunnen maar moeilijk ontwaken uit deze nachtmerrie. Gelukkig heeft Gingras zich beseft dat alleen tragiek de voorstelling veel te zwaar maakt. Overdreven mimiek en bewegingen zorgen voor komische taferelen. Door een van de dansers schreeuwend, huilend en stampvoetend – als een kind die iets niet krijgt van zijn moeder – neer te zetten, weet Gingras de lachspieren te raken. The Sweet Art Of Bruising vertaalt de kracht van het boksen in een indrukwekkende en toegankelijke dansperformance.

Tijl loopt het podium op en enkele meisjes gillen naar hem. Als reactie begroet Tijl ze met: “leuk, de Dolly Dots zijn er ook!” Er volgen nog een paar grappen en de sfeer zit er gelijk in. Vanaf de eerste minuut wordt het publiek op prettige wijze bij het concert betrokken.

Winterdromen
Het eerste deel uit de Winterdromen-symfonie van Tjaikovski is het openingstuk van de avond en klinkt indrukwekkend in het grote (hoge) atrium van het stadhuis. ‘Ase’s dood’ uit de Peer Gynt-suite van Edvard Grieg die daarop volgt, klinkt nog indrukwekkender en krijgt zelfs ‘de Dolly Dots’ stil. Helaas wordt het orkest elektronisch uitversterkt, wat de kracht van de instrumenten niet ten goede komt.

Elk stuk wordt ingeleid door Tijl op een wijze die we kennen van De Tiende van Tijl: serieus met een vleugje humor. Voor de mensen die het programma hebben gevolgd, zijn sommige verhalen jammer genoeg niets nieuws. Maar duidelijk is dat Tijl niet alleen zijn selectie droommuziek wil laten horen, maar het publiek ook wil leren luisteren. We moeten bijvoorbeeld in de Lemmingkaïnen-legende van Jean Sibelius goed letten op de strijkers die de zee verbeelden en de althoboïst, die een zwaan moet voorstellen. “Luister maar goed”.

Winnares(sen)
Dan vertelt Tijl het verhaal over wat er nu precies gebeurde tijdens de uitreiking van het ‘Der Hölle Rache-councours’ bij De Tiende van Tijl, dat bepaalde wie er deze avond zou mogen zingen. “Het ware verhaal moet toch eens vertelt worden.” En zo vertelt hij een verhaal over een schreeuwende man in de studio en grapt hij over een gijzeling, een brand en een pistool. Maar eigenlijk komt het erop neer dat hij de juiste persoon aanwees, maar de verkeerde naam zei tijdens de bekendmaking van de winnares.

Een fout die goed uitpakt voor het publiek deze avond: beide finalisten zijn namelijk uitgenodigd. Samen zingen ze het ‘Bloemenduet’ uit Léo Delibes’ Lakmé. Hun stemmen galmen door het atrium en vormen een prachtige combinatie, zo zoet als honing.

‘Der Hölle Rache’
Winnares Elisa Caluwaerts brengt het concert naar een hoogtepunt. Ze zingt ‘Der hölle Rache’ van Mozart, één van de moeilijkste opera-aria’s ooit geschreven en krijgt de zaal daarmee plat. Een paar mensen geven een staande ovatie en na afloop, probeert iedereen het melodietje na te zingen. Morgen waarschijnlijk nog steeds. 

Wat is de motivatie achter je missie om klassieke muziek meer onder de aandacht te krijgen?
“De hoofdreden is dat klassieke muziek prachtig is en alle mensen zouden dat in hun leven moeten hebben. Muziek geeft een waarde aan je leven en het is toegankelijk. Je hoeft niets anders te doen dan luisteren en dat kan overal, je moet gewoon beginnen en het allemaal niet te ingewikkeld maken. Jamie Oliver wil bijvoorbeeld gewoon dat mensen wat bewuster bezig zijn met eten en dat wil niet zeggen dat ze allemaal sterrenkoks moeten worden. Zo zie ik dat ook met klassieke muziek.”

Is dat waarom je een vleugje humor gebruikt bij De Tiende van Tijl?
“Volgens mij doe ik het nog wel redelijk sek. Het gaat me echt om de muziek en de verhalen en daar zit af en toe een kwinkslag bij. Het is een serieus programma met een komische noot. Ik heb natuurlijk enorm naam gemaakt met De Lama’s en heel veel mensen waren benieuwd naar een ex-Lama die een programma maakt over klassieke muziek. Ik hoop daarbij mensen aan te hebben gespoord om eens op zoek te gaan naar klassieke muziek.”

Is muziek voor jouw een zoektocht?
“Ja, zeker nu. Voor ik begon met De Tiende van Tijl luisterde ik alles vrijblijvend. Nu heb ik sterk het gevoel dat ik een verantwoordelijkheid draag, want wat ik laat horen is van grote invloed. Je moet je keuzes dan wel goed maken. Ik probeer het programma zo samen te stellen dat het afwisseling heeft, zoals het opdienen van een maaltijd; zware gangen en zware wijnen afgewisseld met een tussengangetje en een klein sprankelend wijntje.”

Op 17 december geef je in Den Haag een concert met het Residentie Orkest dat gaat over dromen. Ben je zelf een dromer?
“Jawel, ik droom veel ‘s nachts en dat heb ik van mijn vader. Ik hoop dat mijn dochter dat niet heeft, die kan ook wel eens woelen. Dromen is natuurlijk wat we moeten doen om verder te komen. Je leeft in de realiteit en je moet iets in je hoofd hebben wat niet bestaat en waar je op kunt focussen. Gewoon een plek of een plaats in je leven waar je terecht wilt komen. Dat zijn je dromen en die moet je najagen.”

Durf je te dromen bij klassieke muziek?
“Ja, sterker nog, ik denk dat het heel goed is om je onderbewuste vrij te kunnen laten. We zijn natuurlijk heel erg gewend om strak te leven en muziek masseert een beetje je emoties los die vaak ingekapseld zijn of vast zitten. Muziek kan een balsem zijn om pijn te verzachten, maar ook gedachtes vrijlaten die vastzitten.”

Zit daar de waarde van klassieke muziek, waar je het begin over had?
“Ja, ze zeggen dat muziek dichter bij god staat dan het woord. Het verschil is dat muziek geen taalbarrière heeft. Waar bijvoorbeeld de Mondschein-sonate van Beethoven ook wordt gespeeld, iedereen weet dat het mooi is en als je vooraf zegt dat het maanlicht is, begrijpt iedereen dat. Als je een gedicht van Heinrich Heine neemt en je draagt dat op in het Duits, dan raak je de toehoorder niet. Daarbij komt dat dingen die vroeger heel heftig waren om te zeggen nu niet meer heftig zijn, maar muziek blijft die kracht wel houden. Muziek gaat met de mens mee, het wordt niet oud. Dat is de grootste misvatting over klassieke muziek, dat het oud is.”

Merk je dat er meer mensen gaan luisteren naar klassieke muziek?
“Ja, dat merken ze zelfs bij de platenmaatschappijen. Maar ook bijvoorbeeld op Youtube. Het filmpje van metalzangeres Anneke van Giersbergen die een opera-aria zingt is nu al 520.000 keer bekeken; en Jamai die een aria zong, heeft een aanbod gehad van een platenmaatschappij om een album op te nemen met klassieke aria’s. Ikzelf krijg nog steeds de hele dag mails en tweets van mensen. Dat zijn allemaal kleine speldenprikjes, maar zo gaat dat wel langzaam een bepaalde kant op. Het leeft dus!”

Nieuwsgierig geworden naar 17 december? Bestel hier de kaarten voor slechts € 10,-

Misère, dromen en ironie
Het is eerste verhaal is dat van de Vlaamse familie Martin. Zoon Jean vervult de diepste wens van zijn vader door met de Duitse bezetter te gaan vechten aan het Oostfront. Ljev woont op het Midden-Europese platteland (het huidige Oekraïne) in een Russisch-Joodse gemeenschap. Enkelen, waaronder Ljev, sluiten zich aan bij het Stalinistische leger, terwijl anderen ironisch genoeg geporteerd worden naar Auschwitz.

Kamila, het tweede personage, is een jonge Russin uit een hongerig – want door Nazi’s omsingeld – Leningrad. Erg indrukwekkend is de rauwe manier waarop De Boose de misère van het gewone volk in Rusland weet te beschrijven. Kamila staat in het boek symbolisch tussen de twee soldaten Jean en Ljev. Zij is geen militair figuur, maar is eigenlijk het grootse slachtoffer – ze wil ballerina worden en ziet haar droom in rook opgaan. Ze komt er op wrede wijze achter dat verkrachting een belangrijk oorlogswapen is.

De essays van de Slettenbak
In de ‘Zes essays van de Slettenbak’ verbindt De Boose de historische taferelen met elkaar door de Twintigste Eeuw zelf commentaar te laten geven op de gebeurtenissen. Ze heeft geen besef van goed en kwaad, zelfs de grootste gruwel vindt zij fantastisch. Zonder geweten en zonder tijdsbesef kijkt zij neer op de levens van de andere drie personages en lacht ze uit.

De Slettenbak is eigenlijk De Booses enige echt slechte en gewetenloze personage. Al zijn andere karakters zijn goedaardig en de fouten die zij maken overkomen hen door de loop van de geschiedenis. Dit is jammer. Had De Boose meer slechte kanten van zijn personages laten zien, dat had hij zijn lezers een minder Westerse visie op de Twintigste Eeuw geboden en daadwerkelijk een andere roman geschreven dan alle andere romans over de twintigste eeuw die al bestaan.

Al het leed van de twintigste eeuw
Al deze personages zijn interessant en veelzijdig genoeg om stuk voor stuk   een dikke roman mee te vullen. De Boose gooit ze allemaal op een hoop, doet zijn best om hun verhaallijnen met elkaar in verband te brengen en haalt onderweg nog tientallen andere karakters aan. Dit, in combinatie met een scheutig gebruik van feiten en het strooien met weetjes over de Russische kunst en literatuur, zorgt voor een overkill. De eigenlijke rode draad van het boek, namelijk de levens van de personages die met elkaar verweven raken, verwatert hierdoor.

Johan de Boose deed uitvoerig onderzoek voor Bloedgetuigen. Hij woonde een tijdlang in Rusland en sprak met de laatste ooggetuigen van het Oostfront. Dat hij een bekwame pen heeft en als doktor in de Slavistiek over uitermate veel kennis van zaken beschikt staat zonder meer vast. Dat hij een origineel en prachtig historisch panorama heeft geschreven ook. Maar De Boose wil al het leed van Europa in de twintigste eeuw een plaats geven in zijn boek, en dat vervolgens ook nog eens vanuit verschillende perspectieven belichten. Dan zijn zelfs 700 pagina’s nog te weinig.

Een groot talent van Collin is zijn vermogen om met zijn muziek een verhaal te vertellen. In ‘Lover’s Lane‘ laat hij zien hoe de laan eruit ziet. Wat er gebeurt. Niet alleen in de straat, maar ook bij zichzelf. Het nummer is aan iemand anders gericht en daardoor wordt het heel persoonlijk. ‘Never alone, always beside me, cause you’re always on my mind’.

Verrassend eind
Aan het eind van de EP is ‘Your eyes’ te horen. Het klinkt een beetje jazzy en is net even anders dan de rest, maar wanneer de elektrische gitaar in het spel komt wordt het wat harder. Doordat het geluid van de elektrische gitaar wat overheersend is valt de stem van Collin een beetje weg. Jammer, want zijn stem is juist fijn om naar te luisteren.

Een puntje waar Collin aan mag werken is de eenvoudigheid van de teksten. Soms klinkt het alsof het Engels letterlijk vertaald is vanuit het Nederlands. Al maakt hij dit wel goed doordat hij een boodschap probeert over te brengen. Het eenvoudige Engels zorgt er namelijk voor dat de bedoeling van de teksten des te duidelijker is, zodat het makkelijk te volgen is.

Liefhebbers van singer/songwriters zouden de EP van Collin meteen moeten bestellen; de gitaargeluiden en de diepere betekenissen passen perfect in het plaatje. Het klinkt fijn en omdat het tot nadenken aanzet verveelt het niet. Collin is klaar om Nederland weg te laten dromen!

Monster Ball is Lady Gaga’s tweede wereldtour en zij deed op 29 november Nederland aan. In Ahoy gaven zij, haar band en de dansers twee uur lang een uitputtende show. Er waren zowel nummers van haar album debuut The Fame als van de nieuwste plaat The Fame Monster te horen. De zaal werd op ludieke wijze opgewarmd door voormalig partner Lady Starlight en het voorprogramma lag in handen van de extravagante rockband Semi Precious Wapens.

Monster Ball met een boodschap
De rode draad die door de oogverblindende show loopt, is de rit naar het Monster Ball waar Lady Gaga met haar vrienden een leuke avond gaat beleven. Er gaat echter van alles mis: de auto begeeft het, de metro ontspoort, ze verdwaalt in het bos en wordt als klap op de vuurpijl achterna gezeten door een gigantisch monster. Door deze uitgebreide verhaallijn doet het concert denken aan een droomwereld of sprookje. Gaga versterkt dit gevoel, door met haar lieflijke stem – met  duistere ondertoon – een morele boodschap over te brengen.

Lady Gaga is zeer gericht op haar publiek en neemt tussen de nummers door veel tijd om hen toe te spreken. Gaga noemt haar fans ‘kleine monsters’ en spreekt in op hun gemoed: “You are all gorgeous! You can be anything you want!” De zangeres deelt persoonlijke gevoelens en geeft toe dat ook zij op school gepest werd, onzeker was en zich lelijk voelde. Ondanks dat dit alles wat Amerikaans, overdreven en kitsch aandoet, is Lady Gaga voor veel mensen een steun en geeft zij mensen kracht dromen waar te maken en angsten te overwinnen. De nadruk legt ze op de onzekerheden van jonge homoseksuelen; daar draagt ze zelfs het nummer ‘Boys Boys Boys’ aan op.

Artistiek
Het duistere sprookje van Gaga springt voornamelijk op visueel gebied in het oog. De suggestieve verwijzingen naar seks zijn bij de blondine namelijk niet te missen. Met enkel een leren bikini kruipt ze over het podium en strijkt met haar handen over mannelijke geslachten. De dansers, die een prominente rol in de show spelen, dragen niets verhullende onderbroekjes en ook veel fallus-vormige objecten passeren de revue.

Maar in scherp contrast speelt ook religie een belangrijke rol tijdens de show. Zo draagt Lady Gaga op een bepaald moment een nonnenkostuum en siert een groot religieus beeld het podium. Het thema lijkt echter ironisch ingezet te worden; er stroomt namelijk bloed uit het beeld en onder het nonnenpak is Gaga nagenoeg naakt.

Sprakeloos
Toch worden al deze artistieke elementen enigszins teniet gedaan door de makkelijke, hitgevoelige liedjes. Lady Gaga’s nummers staan bol van hooks die de commerciële pan uitvliegen: ‘roma-ma-ma’, ‘raw-raw-raw-raw-raw’, ‘po-po-po-pokerface’, ‘boys-boys-boys’, ‘ey-ey-ey’, ‘te-te-te-telephone’. Maar doordat Lady Gaga gezegend is met stembanden die je omver blazen, wordt de avond toch nog enigszins muzikaal. Wanneer ze, al zittend achter de piano, de ballad ´Speechless´ zingt, overdondert ze de hele zaal. Lady Gaga wordt vaak vergeleken met wereldsterren als Madonna en Michael Jackson. Misschien is het te vroeg om deze vergelijking te mogen maken, maar ik ben er zeker van dat de sensuele Gaga over twintig jaar nog steeds onze harten steelt.

Tijdens haar bezoek aan Nederland praatte Isabel Allende met CultuurBewust.nl over dromen, voorgevoelens en verbeelding in hotel Krasnapolsky in Amsterdam.

Klik hier voor een langere versie van het interview met Isabel Allende.

De tentoonstelling toont een overzicht van hedendaagse Aboriginal kunst vanaf 1970. Voorheen maakten Aboriginals ceremoniële objecten voor eenmalig gebruik, maar vanaf de jaren ’70 zijn zij bewust kunst gaan maken. De authentieke beeldtaal en technieken worden toegepast op doek en hout zodat het verkoopbaar is. Sinds die tijd kopen ook Nederlandse musea en verzamelaars Aboriginal kunst. In de tentoonstelling is zowel werk van particuliere verzamelaars, alsook van musea (waaronder het Groninger Museum, Wereldmuseum Rotterdam en uiteraard het Aboriginal Art Museum) te zien.

Abstract fantasierijk
De traditionele Aboriginal schilderijen zijn zonder voorkennis niet erg toegankelijk, maar bieden tegelijkertijd de mogelijkheid om als autonoom werk te worden beschouwd. Zonder voorkennis lijken de stipjes-schilderijen abstract, maar voor de Aboriginals vertellen deze werken vaak over de droomtijd: een andere tijdsdimensie waarin de wereld werd gecreëerd door hun voorouders. De Aboriginals herkennen de sporen die zij hebben achtergelaten en proberen ze terug te roepen door middel van dans, zang en vertellingen. De titels verwijzen veelal naar een plek of een droom, wat ons de mogelijkheid geeft om zelf te bepalen wat het voorstelt.

Mooi contrast
Sommige werken zijn op natuurlijke materialen aangebracht, zoals Wadjina-figuren op boombast. Twee figuren boven elkaar – zonder mond, maar met stralenkrans – zijn zeer treffend afgebeeld. De witte, enigszins doorschijnende verf op de donkere barst creëert diepte, terwijl tegelijkertijd de houtstructuur nog zichtbaar is. Als omlijsting zijn er stukken bamboe om de kromme boombast bevestigd. Dit lijkt het ultieme Aboriginal kunstwerk, waardoor je des te meer wordt verrast door het werk van Paddy Bedford (ca. 1922-2007) dat om een hoekje hangt. Zijn schilderij Untitled uit 2004 doet door de primaire kleuren en zwarte strepen aan als een Mondriaan met vloeiende lijnen. Achter glas en met strakke witte lijst staat het in contrast met de boombast-schilderingen, als het ultieme bewijs dat Aboriginal kunst veelzijdig is.

Ook andere werken, zoals het schilderij Thundi (2008) van Mirdidingkingathi Juwarnda Sally Gabori (ca.1924), zou niet misstaan tussen westerse kunst. De dikke vegen oranje, witte en zwarte verf creëren een abstract beeld dat niet direct aan Aboriginal kunst doet denken.  Even verderop brengen de YawkYawk sculpturen je weer in Aboriginal sferen. De beelden zijn uit hout gesneden, maar zijn tegelijkertijd simpel, met prachtige versieringen en zelfs een haardos. Deze kunstwerken moet je in het echt zien om te ervaren met welke precisie de details zijn aangebracht.

Vermenging van Aboriginal en westerse cultuur
De grootste verandering in Aboriginal kunst is te zien in het werk van stedelingen. Zij zijn wel van oorsprong Aboriginal, maar doordat ze niet op traditionele wijze leven, laat hun kunst de vermenging met de westerse cultuur zien. Zo stelt Richard Bell (1953) met zijn werk Sanctions (1992) de positie van de Aboriginals ter discussie. Met dikke lagen acrylverf verbindt hij afbeeldingen van slaven en traditionele Aboriginal kunst. In de verf heeft hij symbolen uit zowel de westerse als de Aboriginal cultuur uitgespaard.

Aboriginal art today! toont de diversiteit van de hedendaagse Aboriginal kunst. Uiteraard zijn er de welbekende roodbruin, gestipte schilderijen, maar Aboriginal kunst blijkt zoveel meer dan je in eerste instantie verwacht. Juist door de verrassende combinatie van traditioneel en vernieuwend werk, aardkleurige en kleurrijke schilderijen brengt de tentoonstelling de Aboriginal kunst tot leven.