De tentoonstelling toont een overzicht van hedendaagse Aboriginal kunst vanaf 1970. Voorheen maakten Aboriginals ceremoniële objecten voor eenmalig gebruik, maar vanaf de jaren ’70 zijn zij bewust kunst gaan maken. De authentieke beeldtaal en technieken worden toegepast op doek en hout zodat het verkoopbaar is. Sinds die tijd kopen ook Nederlandse musea en verzamelaars Aboriginal kunst. In de tentoonstelling is zowel werk van particuliere verzamelaars, alsook van musea (waaronder het Groninger Museum, Wereldmuseum Rotterdam en uiteraard het Aboriginal Art Museum) te zien.

Abstract fantasierijk
De traditionele Aboriginal schilderijen zijn zonder voorkennis niet erg toegankelijk, maar bieden tegelijkertijd de mogelijkheid om als autonoom werk te worden beschouwd. Zonder voorkennis lijken de stipjes-schilderijen abstract, maar voor de Aboriginals vertellen deze werken vaak over de droomtijd: een andere tijdsdimensie waarin de wereld werd gecreëerd door hun voorouders. De Aboriginals herkennen de sporen die zij hebben achtergelaten en proberen ze terug te roepen door middel van dans, zang en vertellingen. De titels verwijzen veelal naar een plek of een droom, wat ons de mogelijkheid geeft om zelf te bepalen wat het voorstelt.

Mooi contrast
Sommige werken zijn op natuurlijke materialen aangebracht, zoals Wadjina-figuren op boombast. Twee figuren boven elkaar – zonder mond, maar met stralenkrans – zijn zeer treffend afgebeeld. De witte, enigszins doorschijnende verf op de donkere barst creëert diepte, terwijl tegelijkertijd de houtstructuur nog zichtbaar is. Als omlijsting zijn er stukken bamboe om de kromme boombast bevestigd. Dit lijkt het ultieme Aboriginal kunstwerk, waardoor je des te meer wordt verrast door het werk van Paddy Bedford (ca. 1922-2007) dat om een hoekje hangt. Zijn schilderij Untitled uit 2004 doet door de primaire kleuren en zwarte strepen aan als een Mondriaan met vloeiende lijnen. Achter glas en met strakke witte lijst staat het in contrast met de boombast-schilderingen, als het ultieme bewijs dat Aboriginal kunst veelzijdig is.

Ook andere werken, zoals het schilderij Thundi (2008) van Mirdidingkingathi Juwarnda Sally Gabori (ca.1924), zou niet misstaan tussen westerse kunst. De dikke vegen oranje, witte en zwarte verf creëren een abstract beeld dat niet direct aan Aboriginal kunst doet denken.  Even verderop brengen de YawkYawk sculpturen je weer in Aboriginal sferen. De beelden zijn uit hout gesneden, maar zijn tegelijkertijd simpel, met prachtige versieringen en zelfs een haardos. Deze kunstwerken moet je in het echt zien om te ervaren met welke precisie de details zijn aangebracht.

Vermenging van Aboriginal en westerse cultuur
De grootste verandering in Aboriginal kunst is te zien in het werk van stedelingen. Zij zijn wel van oorsprong Aboriginal, maar doordat ze niet op traditionele wijze leven, laat hun kunst de vermenging met de westerse cultuur zien. Zo stelt Richard Bell (1953) met zijn werk Sanctions (1992) de positie van de Aboriginals ter discussie. Met dikke lagen acrylverf verbindt hij afbeeldingen van slaven en traditionele Aboriginal kunst. In de verf heeft hij symbolen uit zowel de westerse als de Aboriginal cultuur uitgespaard.

Aboriginal art today! toont de diversiteit van de hedendaagse Aboriginal kunst. Uiteraard zijn er de welbekende roodbruin, gestipte schilderijen, maar Aboriginal kunst blijkt zoveel meer dan je in eerste instantie verwacht. Juist door de verrassende combinatie van traditioneel en vernieuwend werk, aardkleurige en kleurrijke schilderijen brengt de tentoonstelling de Aboriginal kunst tot leven.

David Smith zit al op de praatstoel als ik op een rustige woensdagmorgen de galerie binnen wandel. De hele ruimte hangt vol met Aboriginal Art.

Dat is wel even wat anders dan de 19de en 20ste-eeuwse kunst waar de galerie om bekend staat

“Maar het is niet minder goed of minder mooi,” kaatst David Smith terug. “In 2007 maakte ik een wereldreis, waarbij ik ook Australië aandeed. Overal hing van die goedkope toeristenkunst, maar in Alice Springs waren galerietjes met échte kunst. Ik werd verliefd op een werk dat $60.000 kostte. Vervolgens zat ik in Port Douglas drie dagen met mijn vriendin in een internetcafé te zoeken naar informatie over Aboriginal Art, in plaats van uitstapjes te maken in de omgeving. Uiteindelijk kochten we veertien schilderijen, puur voor onszelf. Ik zag er toen al wel wat in om deze compleet vernieuwende kunststroming naar Nederland te halen.”

Waardoor raakte je verliefd?
“Er zit iets puurs in de werken, iets natuurlijks. Het is abstract en tegelijkertijd zit er iets achter. Veel moderne kunst is zo gekunsteld, zo bedacht. Voor mij geldt maar één ding, namelijk dat het ‘echt’ is.”

En wat vindt het publiek ervan?
“Eigenlijk iedereen reageert positief. Sommige passanten raakten er zelfs heel emotioneel door en stonden met tranen in hun ogen in de galerie. En enkele vaste klanten waar ik normaal negentiende-eeuwse kunst aan verkoop, hebben nu Aboriginal Art aan hun muur hangen. Ik weet zeker dat Aboriginal Art booming wordt in de komende vijftien jaar. Tja, ‘every long journey starts with one step’. Nederlanders zijn met heel veel dingen heel vooruitstrevend, maar niet met kunst. Het zijn net lammetjes. Gelukkig geldt: als een schaap over de dam is…”

Is Aboriginal Art kunst om in te investeren?
“Ik verkoop mijn schilderijen niet als investering. Natuurlijk is de ene wat meer waard dan de andere en kun je er, zeker bij wat oudere meesters, van uitgaan dat het werk niet in waarde zal dalen. Maar werken onder de vijfduizend euro zie ik niet als investering. Dat soort kunst is ter verrijking van je leven, ter decoratie van je huis. En dat bedoel ik niet arrogant; kunst is in eerste instantie decoratie. Kijk maar naar Rubens!”

Wat is je succesformule?
“Op dit moment wissel ik in de galerie exposities van 19de en 20ste-eeuwse, impressionistische- en moderne kunst af met Aboriginal Art. Verder sta ik een aantal keer per jaar op een kunstbeurs in binnen- en buitenland. Op een beurs als de TEFAF toon ik tot nu toe alleen moderne kunst, maar op PAN Amsterdam zet ik dit jaar volledig in op Aboriginal Art. Beurzen worden door een heel divers publiek bezocht en daardoor de beste plek om nieuwe klanten te vinden.In de toekomst wil ik graag drie verschillende kunststromingen aanbieden, namelijk de 19de en 20ste-eeuwse kunst, Aboriginal Art en Nederlandse hedendaagse kunst.”

Nederlandse hedendaagse kunst?
“Ik heb dat al eens gedaan, toen de galerie nog in Den Haag zat. Een lang verhaal: mijn vader en oprichter van de galerie, Leslie Smith, was Amerikaan. In Duitsland leerde hij mijn moeder kennen en in 1967 verhuisde hij naar Wassenaar. Om fiscale redenen – ik heb nooit durven vragen hoe de vork in de steel zat – had hij een tweede BV nodig en hij opende een galerie aan huis. Binnen een half jaar groeide zijn hobby uit tot een passie. In de jaren ’80 werd hij heel ziek en heb ik aangeboden om de galerie over te nemen. Op mijn 21e leidde ik voor het eerst in mijn eentje de stand op PAN Amsterdam. Toch namen klanten me niet serieus. Ze dachten waarschijnlijk ‘wat moet dat broekie in de grote villa met al die dure kunst’. Dus opende ik een galerie op het Korte Voorhout in Den Haag. Na vijftien jaar wilde ik toch iets meer doen. Ik heb toen een tweede galerie geopend in Den Haag, waar ik kunst verkocht van jonge talentvolle kunstenaars. Tjebbe Beekman, die in 2008 zijn eerste solotentoonstelling had in het Gemeentemuseum in Den Haag, heb ik ‘ontdekt’.

Je bent dus verhuisd?
“Ja, in 2005 had ik het wel gezien in Den Haag. Een internationaal georiënteerde galerie moet toch in Amsterdam zitten, vond ik. Ik wilde graag in Amsterdam Zuid wonen en het liefst daar ook de galerie hebben. Als je midden in de stad zit, komt iedereen zuchtend en steunend binnen als ze eindelijk na drie rondjes over de grachten een parkeerplek hebben gevonden. Mijn klanten komen van overal en nergens en ik wil goed bereikbaar zijn.Eind 2007 heb ik, na mijn wereldreis, dit winkelpand gekocht. De benedenverdieping was een grote ruimte, waar ik stijlkamers in heb laten maken. Het werk dat niet boven op de expositie hangt, hangt hier. In mei 2008 opende ik de galerie met de eerste Aboriginal Art tentoonstelling. Wat je nu ziet is de tweede expositie en er zullen er nog vele volgen.”