De voorstelling begint meteen goed: met een pakkende persiflage van een over-ingeleefde DJ krijgt Peter van de Witte de lachers op zijn hand. Droog Brood neemt het publiek mee langs allerlei sketches met telkens andere typetjes. Langs de oersaaie dichter die in slaap valt bij zijn eigen werk of langs twee nukkige zuurpruimen die elkaar niet uit kunnen staan maar toch al 40 jaar ‘vriendinnen’ zijn. In de trant van “Ik heb eigenlijk een hekel aan Oostenrijk, maar dat geeft niks hoor, dat je dat na 40 jaar nog niet weet, ik pas me wel aan”.

Conflicterende personages
In veel gevallen is er sprake van een conflict tussen twee sterk van elkaar verschillende personages. De vette laag die de “lachengelen uit de humorhemel” – zoals  ze zichzelf noemen – daar  overheen smeren, levert hilarische dialogen op. Denk aan een highbrow intellectueel die tevergeefs een diepgaand gesprek wil voeren met een lompe boerse man die zijn metaforen niet snapt, of een onzekere barman met smetvrees die de luidruchtige stamgast moet vertellen dat hij niet meer welkom is in het café. Centraal staat een mislukte communicatie.

Klinisch maar multifunctioneel decor
De weinige elementen in het klinisch witte decor, namelijk een groot verticaal venster, een ommuurde verhoging, twee krukjes en een rood keyboard, blijken multifunctioneel en krijgen telkens een andere functie.  Tijdens de DJ-scène krijgt het venster felle bonte achtergrondkleuren à la Andy Warhol, waardoor het tot draaitafel wordt omgetoverd. Andere keren fungeert het als bar, vensterbank of zelfs als horizontale deurpost. In een handomdraai neemt Droog Brood het publiek mee naar een totaal andere situatie.

Minpuntje
Voor bezoekers die Droog Brood vaker gezien hebben valt het duo af en toe wat in herhaling. De hoge stemmetjes en de schreeuwerige miscommunicaties zijn voor de trouwe bezoekers niet nieuw meer. Soms gaan de heren bovendien nét wat te lang door met dezelfde grap.  Bijvoorbeeld in één van de eerste sketches, waarbij de mannen telkens opnieuw niet op het laatste woord kunnen komen van de uitdrukking.

Moeite waard
Voor ieder die Dat Wordt Oorlog nog niet gezien heeft: de voorstelling is tot en met mei 2013 te zien in diverse theaters in Nederland. Het is zeker het bezoeken waard; Droog Brood ontroert, maakt je aan het lachen en hun typetjes zijn erg herkenbaar. Normaal heb ik liever vers, maar Droog Brood smaakt voortreffelijk!

Tijdens de Young Makers Marathon krijgt het publiek in vier uur tijd vijf stukken te zien. De choreografieën vinden plaats op verschillende locaties in het gebouw. Bij binnenkomst is al duidelijk dat deze voorstelling niet voor het grote publiek is. Er wordt onderling met elkaar gesproken, vrijwel uitsluitend Engels, over bekenden die straks gezien gaan worden. De combinatie van excentriek en comfortabel in de kledingkeuze van het publiek doet vermoeden dat we hier omgeven zijn door jonge dansers en dansmakers. Er heerst een hoog ‘ons kent ons’-gehalte. De middag begint met choreografieën van Lehtovaara en Ferreira Silva, Vardou, Riebeek en de Keersmaeker. Je sluit vervolgens de marathon af met een keuzemogelijkheid: Emma Daniel, of Florentina Holzinger.

Bewegingsonderzoek
Georgia Vardarou heeft zichzelf voor het maken van Hardcore on Dance interessante vragen gesteld. ‘Waarom beweegt mijn lichaam zoals het beweegt? Welke selectie van bewegingen maakt mijn lichaam?‘ We zien haar vijfentwintig minuten op het podium verschillende bewegingen maken: stappen, springen, draaien, rollen, lopen. Soms zijn haar bewegingen hoekig en snel, op een ander moment juist traag en groots.

Vardarou is een interessante danseres met een niet-alledaags bewegingsvocabulaire, maar het is zonde dat het niet een stapje verder gaat. De theorie, de vragen die Vardarou zichzelf stelt, en de praktijk, haar bewegingen en de voorstelling, lijken los van elkaar te staan. De aansluiting tussen de vragen en de bewegingen wordt niet duidelijk, en daardoor mist ze de connectie met het publiek.

Het stemmetje in je hoofd
Ook Emma Daniel bevraagt zichzelf voor haar La Petite Voix, vertelt de flyer. ‘Wat als je naar het stemmetje in je hoofd zou luisteren?’ Het is een korte voorstelling van tien minuten waarin al Daniels bewegingen worden begeleid door een man die een microfoon dicht bij haar lichaam houdt en haar bewegingen volgt. Op de achtergrond is de opname van een stem te horen.

Haar bewegingen zijn zacht en klein, haast alsof ze in trance is. Soms neemt ze het ritme van de tekst mee in haar bewegingen. Ze maakt geen grote bewegingen, maar kronkelt met haar lichaam. Haast alsof ze niet echt voluit mag dansen. Het is niet altijd duidelijk of de microfoon haar volgt, of juist leidt. Ook haar onderzoek komt niet heel duidelijk naar voren in het stuk. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat de stem die haar begeleidt Frans spreekt. Hierdoor gaat een belangrijk uitgangspunt van de voorstelling, het luisteren naar het kleine stemmetje in je hoofd, voor een groot deel van het publiek verloren.

Ontbrekende schakel
Dans is een abstracte kunstvorm die niet altijd letterlijk genomen moet worden en ruimte laat voor vrije interpretatie. Wanneer flyerteksten op zo’n manier aanspraak maken op je ratio verwacht je echter ook dat dit in de voorstellingen terug te zien is, maar die connectie mist. Jezelf vragen stellen als dansmaker is essentieel om te blijven vernieuwen, maar in hoeverre moet dit op het podium? De Young Makers Marathon heeft humor, mooie dans en interessante vraagstukken, maar de insidersfeer is voelbaar in de stukken. Het publiek mag slechts een klein beetje proeven van de onderzoeken die de jonge choreografen hebben gedaan. En dat wekt in dit geval geen nieuwsgierigheid op, maar onvrede.

Voordat het publiek de zaal betreedt krijgt iedereen een klein radiootje met oordopjes toebedeeld. In de grote ruimte waar de voorstelling zich af zal spelen staan alleen twee rijen stoeltjes en er liggen wat yogamatjes in de hoeken. Een stuk of twaalf toeschouwers betreden de ruimte en kijken elkaar afwachtend aan: wat gaat er gebeuren?

‘Close your eyes’
“Welcome,” zegt een zachte vrouwenstem in netjes Engels via de radio. “You are now going to learn four exercises in utopian movements.” Haar stem en manier van praten doen denken aan een stewardess die instructies geeft. “Pause. Close your eyes. Turn around.” Enkele toeschouwers gaan rondlopen, maar velen blijven ook staan. Het publiek is opgedeeld in vier groepen die allemaal verschillende instructies krijgen. Iedereen luistert ingespannen naar de opdrachten die ze krijgen en steeds ingewikkelder worden. Mensen lopen met stoelen, liggen op matjes en achtervolgen elkaar.

Instructies van Chaplin
Deze instructies zijn gebaseerd op het gedachtegoed van de komiek Charlie Chaplin, toneelschrijver Bertolt Brecht, danskunstenaar Rudolf van Laban en regisseur Vsevolod Meyerhold. Allen waren na de Eerste Wereldoorlog op zoek naar een nieuwe functie voor hun kunst, en een nieuwe relatie tot het leven en de maatschappij. Alle vier vonden daar een andere manier voor, die LIGNA ons aan den lijve laat ondervinden. Mensen lopen uitgedraaid met gestrekte benen door de ruimte zoals Chaplin, of experimenteren met gebaren en de verschillende sociale statussen zoals Brecht dat deed. Na elk kwartier draagt de stem ons op om onze ogen te sluiten en rond te draaien: het begin van een nieuwe exercise naar het stramien van een nieuwe leraar. Net zolang tot we elke leraar gehad hebben.

Overkill aan informatie
Er gebeurt veel in LIGNA. Je hebt de rol van toeschouwer en performer, je bent met elkaar bezig en met jezelf. Ondertussen licht de stem de verschillende theorieën toe en probeer je secuur de verschillende ingewikkelde opdrachten uit te voeren. Halverwege slaat de vermoeidheid even toe, ‘wat een informatie!’. Jammer is ook dat, wanneer je het roulerende systeem door hebt, de voorstelling voorspelbaar wordt. Je weet wat er allemaal nog gaat komen, want dat zie je andere ’toeschouwers’ al doen. The New Man is een voorstelling met ingenieuze humor. Maar LIGNA wil te veel. Door de overkill aan informatie en de voorspelbaarheid verliest de voorstelling zijn vaart, en dat is zonde. Een klein stapje terug zou meer beweging opleveren.

De avond opent met het verrassende en boeiende Solo in the Sand, uitgevoerd door choreograaf en danser Thom Stuart. Wanneer de gordijnen voor de grote ramen van het theaterzaaltje open gaan, zien we Thom half ingegraven in het zand. Op het live gezongen ‘What power art thou’ voert hij een dans uit waarbij hij enkel zijn bovenlichaam gebruikt. De bewegingen beginnen rustig, maar worden steeds wilder. Met veel emotie en kracht maakt hij wilde zwaaiende armbewegingen en slaat hij met zijn vuisten op het zand, alsof hij zich gevangen of wanhopig voelt. Opvallend aan de voorstelling is dat de solo’s mooi in elkaar overlopen. Wanneer Thom zichzelf na zijn solo bevrijdt uit het zand loopt hij naar de ramen toe, en schrijft daarop van buitenaf de tekst “alleen op je rug in het donker”, wat het begin is van de volgende choreografie.

Inspirerende citaten
Deze choreografie met de titel Company wordt uitgevoerd door danser Youri Jongenelen. De dans is gebaseerd op het boek Company van Beckett. De choreografie bestaat uit vier delen, elk geïnspireerd door een citaat uit het boek. De korte dansstukken worden tussen de andere solo’s door uitgevoerd, en beelden de emotie en de sfeer van de citaten mooi uit. Bij het ene citaat is de dans ingetogen en zijn de bewegingen langzaam en gecontroleerd, terwijl Youri bij een volgend citaat weer snel over het podium heen rent en sprongen laat zien. De dans en de citaten zetten je aan het denken, en maken je telkens nieuwsgierig naar het volgende deel.

Iets uitbundiger van aard is het sexy en humoristische Come Here Often?, gedanst door Sabrina Vis. Met felrode lipstick en gekleed in een uitdagend kostuum bestaand uit een glimmend zwart topje en een kort rokje danst zij op de gelijknamige muziek. De tekst van de muziek bevat verschillende versiertrucs die door Sabrina worden uitgebeeld. Zo maakt ze gebaren, gaat ze los op de muziek of kijkt bij de vraag “do you come here often?” speels en uitdagend het publiek in. Ze zet haar rol goed neer en weet met haar sterke expressie de aandacht van het publiek van begin tot eind vast te houden.

Frisse zeebries en zonsondergang
In de voorstelling is goed gebruik gemaakt van de omgeving. Dansers lopen van alle kanten naar binnen en naar buiten, en enkele choreografieën worden zelfs volledig buiten op het strand uitgevoerd. Een mooi voorbeeld hiervan is Between the walls of my living-room door Anouk Cappuyns. Midden op het strand met de zee op de achtergrond danst zij een mooie lyrische solo. De wind die haar jurkje en haren laten wapperen en de zonsondergang op de achtergrond zorgen voor een prachtig plaatje.

Solo’s @ the Sea is een gevarieerde voorstelling met vele korte solo’s, welke zeer verschillend zijn en allemaal een eigen karakter hebben. Hoewel er ook pianospel, zang en toneel is bestaat het grootse deel van het programma uit dans. Toch zorgt de verscheidenheid en de kwaliteit van de choreografieën ervoor dat er voor ieder wat wils is. De kleinschaligheid van dit programma zorgt voor een intieme en persoonlijke sfeer. Dit in combinatie met het mooie decor van strand en zee maakt dat De Dutch Don’t Dance Division zich met Solo’s @ the Sea positief weet te onderscheiden van andere dansvoorstellingen.

Danser en choreograaf Trajal Harrell is al een aantal jaren bezig met zijn project Twenty looks or Paris is Burning at The Judson Church. Dit project bestaat uit vijf delen, waarvan (M)imosa het derde deel is. De inspiratiebronnen voor deze stukken zijn de voguing danstraditie uit de jaren ’60 en de filmdocumentaire Paris is Burning. In elke voorstelling draait het om Afrikaans-Amerikaanse, Latino, homo en transgender gemeenschappen die met mode, beweging en gedrag experimenteren.

Elkaars gelijken
Tijdens (M)imosa werkt Harrell samen met dansers Cecilia Bengolea, Francois Chaignaud en Marlene Freitas. Door te dansen, te zingen en hun levensverhaal te vertellen willen ze het publiek overtuigen dat ze alle vier Mimosa Ferrera zijn. De vier dansers zijn allen heel sterk in hun verhaal en de een doet niet onder voor de ander. Want wie is de echte Mimosa Ferrera? Mimosa Ferrera bestaat helemaal niet. Deze persoonlijkheid laat zien dat gender en identiteit veranderlijke constructies zijn.

Nepborsten en neppenis
De voorstelling begint met Freitas, die met ontblote borsten wilde bewegingen maakt, catwalkposes aanneemt en haar extensions uit haar hoofd trekt. Later zien we haar nog terug als ballerina en als Prince. Chaignaud doet zich eerst juist heel bescheiden voor, maar zingt met hoge stem een lied over ‘fucking’. Later paradeert hij in zijn tangastring en nepborsten door de zaal.

Bengolea komt in een beige morfsuit op, waarin een neppenis zit verwerkt. Op handen en hoge rode hakken verplaatst ze zich door de zaal. Harrell’s hoogtepunt is zijn solo in de vogue danstraditie en zijn betoog over tassen en kledingmerken. Hier zegt hij onder andere dat een vrouwentas als een vagina is, want “een vrouw bepaalt namelijk zelf wat er in en uit gaat“, aldus Harrell.

Sterk concept
Aan de ene kant wordt het publiek steeds vervreemd en op afstand gezet door de transformaties, nepborsten en neppenissen. Toch zorgt dit ook voor herkenning, want hierdoor komen de actuele thema’s gender, seksualiteit en ras goed naar voren. Het publiek krijgt zo echt de kans een kijkje te nemen in de voguing scene en mee te gaan in het verhaal van de dansers.

(M)imosa is niet te vergelijken met dansvoorstellingen van bijvoorbeeld het Nederlands Danstheater of Introdans. Het project van Harrell gaat veel verder dan dans alleen. Hierdoor raakt dans zelfs een beetje op de achtergrond, maar dit maakt het concept van gender en identiteit wel sterker. (M)imosa laat het publiek op een hele andere en uitdagende manier naar dans kijken.

In een cowboy-achtig kostuum betreden Thomas Acda en Paul de Munnik het podium van Theater Castellum in Alphen aan de Rijn. Zoals je mag verwachten bij dit in Nederland wereldberoemde duo zit de zaal afgeladen vol. Het publiek is rumoerig, want de verwachtingen zijn hooggespannen. Als de stem van Paul door de zaal klinkt is het direct muisstil.

Stormachtig
De heren nemen de toeschouwers mee naar Amerika. “We hebben sinds kort een eigen platenlabel en toen we besloten dat we in Memphis onze nieuwe plaat wilden gaan opnemen was de hele directie unaniem akkoord,” aldus Thomas. In het land van de gouden bergen belanden de mannen in een tornado .

Wanneer het doek opgengaat en de bliksemschichten door de lucht schieten, wordt het indrukwekkende decor zichtbaar. Een koe vliegt door de lucht, samen met een jongen en verfrommelde krantenvellen en in de verte wappert een aan flarden gescheurde Amerikaanse vlag. De chaos lijkt compleet, maar gedurende de voorstelling blijkt dat de mannen juist heel goed over de opstelling hebben nagedacht. In een berg puin huist een percussiebox en de openstaande toiletpot blijkt de pianokruk te zijn.

Muzikaliteit ten top
Na een vrij lange en warrige dialoog die die de vervreemdende situatie illustreert waarin de mannen terechtgekomen zijn, worden op bovengenoemde instrumenten gevoelige, maar ook opzwepende liedjes gespeeld. Het duo begeleidt zichzelf op gitaar en wordt daarbij ondersteund door David Middelhof, die al in voorgaande theaterprogramma’s liet horen dat hij één is met zijn instrument.

Er zijn een aantal nummers waarbij je niet stil kunt blijven zitten omdat ze op een bijna jam-achtige manier worden gespeeld. Thomas ragt lekker op zijn gitaar tijdens ‘Voetstuk Staan’ en ‘Amsterdam (hij die slentert)’ wordt vol power tweestemmig vertolkt. ‘Suiker En Azijn’ is een echt Acda & de Munnik-lied door de harmonische samenzang. De herkenbaarheid van de stijl is prettig, maar je hebt geen enkel moment het idee dat je naar een kopie van eerder materiaal zit te luisteren.

Tijd verdrijven
De mannen zijn door de tornado een beetje de weg kwijt waardoor de halve quizzen, de verhalen van Thomas en de dichterlijke, haast filosofische monologen van Paul in eerste instantie niet bij elkaar lijken te passen. Maar schijn bedriegt, want alles staat in het teken van een cruciale actie: heerlijk de tijd verdrijven. Na een wat stroef begin, slagen de heren daar als geen ander in. De uitverkochte zalen spreken boekdelen: ’t Heerst.

In de jaren ’70 heeft beeldend kunstenaar West zich veel bezig gehouden met zogenaamde Pass-stücke of ‘adaptives’. Deze ‘adaptives’ zijn onherkenbare voorwerpen die door West zijn gemaakt, zoals een witte staaf op twee ijzerdraadjes. De bedoeling is dat de bezoeker van de tentoonstellingen destijds de sculpturen oppakt en er iets mee doet, een fysieke relatie mee aangaat. Dit idee lijkt misschien te conceptueel en niet esthetisch bevredigend, maar die nutteloze sculpturen zijn wel de inspiratiebron geworden van een absurde en bovenal unieke voorstelling: I-on.

Zingen en pijpen
Dimchev voert verschillende handelingen uit met de sculpturen, zoals het afvuren van dartspijltjes op een houten kist. Veel van die handelingen lijken net zo nutteloos als de sculpturen zelf, maar dat wil nog niet zeggen dat ze geen effect hebben. Sommige scènes zijn zo bizar dat ze ineens ontzettend grappig worden, zoals wanneer Dimchev in een telefoon een heel gevoelig lied over sculpturen zingt, of wanneer een pruik hem pijpt. In zijn gezicht is een hele rijkdom aan gezichtsuitdrukkingen te zien, zo goed leeft Dimchev zich in de verschillende scènes in.

Verschillende uitwerkingen
Vanaf een afstand voert hij korte maar met elkaar samenhangende scènes op. De ogenschijnlijke eenvoud van het scènebeeld is bijzonder effectief. Op de achterste helft van het toneel staat een object opgesteld op een houten kist. Dimchev gaat af en komt op om het begin of einde van een scene aan te geven, of om het volgende object op te brengen. In de scènes sabbelt, kraakt, zingt en mompelt Dimchev en dat heeft heel verschillende uitwerkingen op de toeschouwer. Geen van de stukjes is eenduidig en wat door de één komisch wordt gevonden, kan voor de ander aanstootgevend zijn. Hierdoor is I-on niet zozeer de mening van de bedenker, maar vooral een spiegel naar de toeschouwer.

Volledige overgave gewenst
Als je als toeschouwer op zoek gaat naar een betekenis of interpretatie kom je bedrogen uit: die is er namelijk niet. Tijdens I-on dien je je als kijker geheel over te geven aan de absurditeit van de handelingen die Dimchev met de beelden uitvoert.  Het gebruik van muziek draagt hieraan bij. Sprookjesachtige harp melodieën begeleiden Dimchev terwijl hij er doorheen gromt en stampt.

Over jezelf leren
Hoewel het niet eenvoudig is het werk van Dimchev te classificeren, maakt dat voor deze voorstelling eigenlijk niet uit. In I-on doet Dimchev eigenlijk precies wat West wilde dat zijn bezoekers deden met de sculpturen: hij gaat er een fysieke relatie mee aan. Dankzij zijn unieke combinatie van stem, beweging en theater ervaart iedere toeschouwer I-on op zijn eigen manier. Als bezoeker kan je zo nog iets leren over jezelf.

Kleine Eyolf is Kennedy’s laatste voorstelling bij het Nationale Toneel voordat ze de overstap maakt naar Toneelgroep Amsterdam. Uitgerekend dit toneelstuk in de bewerking en regie van Susanne Kennedy is duidelijk een voorstelling voor de geoefende toeschouwer. Kennedy maakt namelijk abstract theater waarin het verhaal ondergeschikt is aan de vormgeving en de sfeer die de acteurs met hun spel oproepen. Het is nogal noodzakelijk om het verhaal van Kleine Eyolf te kennen om de voorstelling te kunnen begrijpen en waarderen.

In Kleine Eyolf draait het verhaal om het echtpaar Alfred (Dries Vanhegen) en Rita (Marlies Heuer) en hun zoontje Eyolf (Frans Meere). Als baby is Eyolf van een tafel gevallen tijdens een vrijpartij van zijn ouders en is daardoor gehandicapt geraakt. Deze gebeurtenis heeft Alfred en Rita uit elkaar gedreven. Uit schuldgevoel wil Alfred zich alleen nog maar bezighouden met de ontwikkeling van zijn zoon, terwijl Rita vergeefs naar de aandacht en genegenheid van haar echtgenoot snakt.

Hypnotiserende diavoorstelling
De voorstelling bestaat uit meer dan vijftig korte scènes die worden afgewisseld met tekstprojecties. Titels van de scènes en quotes uit Nietsches Also sprach Zarathustra worden door een beamer geprojecteerd op een flinterdun scherm dat voor het toneel hangt. Je kunt daar gewoon de acteurs doorheen zien en tijdens deze projecties is het op het toneel even donker. Het is daarom alsof je naar een diavoorstelling zit te kijken waarin steeds slechts een fractie in het beeld verandert. De geprojecteerde teksten leveren commentaar op de scènes en bieden de toeschouwer thema’s aan die de scènes diepgang geven.

In Kleine Eyolf is Kennedy’s kenmerkende experimentele regiestijl terug te vinden: de acteurs en actrices voeren weinig uit op het toneel en herhalen zinnen die de essentie van hun rol verwoorden, zoals Rita voortdurend zegt: “Ik wil met niemand delen”. Daarnaast tonen ze ogenschijnlijk emotieloos spel en zien ze eruit als zombies. Hoe saai dit ook mag klinken, uiteindelijk heeft het bij elke Kennedy-voorstelling een verwarrend en hypnotiserend effect dat eigenlijk heel vermakelijk en interessant is om te ondervinden.

Zombie-achtig toneelspel
Door De Volkskrant werd Kennedy’s toneelwerk treffend getypeerd als ‘surrealistisch nachtmerrietoneel’. Met rook, duisternis en de geur van wierook wordt in Kleine Eyolf een mysterieuze sfeer opgeroepen. Het zombie-achtige toneelspel van de acteurs draagt hier aan bij. Omdat er weinig gebeurt op het podium wordt de aandacht getrokken naar de details in het totaalbeeld. Elke kleine verandering heeft betekenis. Dat zet het nauwkeurig toekijkende publiek aan het denken: je legt verbanden tussen wat je ziet, hoort en leest.

Het gebrek aan expressie in de mimiek en het stemgebruik van de acteurs vul je zodoende als vanzelf in je hoofd aan. Daarbij ga je ook nadenken over de personages en waarom ze de dingen zeggen die ze de hele tijd zeggen. Dat maakt Kleine Eyolf, en eigenlijk al het werk van Kennedy, zo prikkelend om te beleven – ook al is het niet altijd even prettig om naar te kijken of om aan te horen.

De aftrap van vanavond is de solo 1+ van de Turkse deelneemster Bahar Temiz, gebaseerd op een groepsstuk dat Temiz eerder heeft gemaakt. In de volledig gestripte ruimte met witte muren en vloer neemt Temiz ongebruikelijke posities in. Ze staat half op het podium, in het midden met haar gezicht naar het publiek of in een handstand tegen de achterwand. Temiz voert in dit stuk vrijwel alleen maar poses uit, waardoor zij meer een statisch object is dan een danser of performer. Door de afstandelijkheid die dit oproept kan de toeschouwer zich niet inleven in de voorstelling en door de trage opbouw van het stuk raak je al snel je concentratie kwijt.

Braaf
De Finse Satu Tuomisto is de enige met een meer klassieke achtergrond en dat is ook te zien. In Vimaa maakt ze een duidelijke breuk met het klassieke repertoire, maar het is nog wel het meest dansante stuk van de avond. De belofte van ‘een extreem fysiek stuk’ zoals in het programmaboekje staat is echter nogal overdreven. Het bewegingsmateriaal is erg braaf, en ze herhaalt dezelfde frase drie keer waardoor ook in dit stuk de ontwikkeling ontbreekt.

Schoenen, verjaardagen en Harry Potter
De Oostenrijkse deelnemers Inge van Bruystegem en Veronika Zott baseren hun stuk op brieven die ze elkaar hebben geschreven. Waarom zij in deze tijd voor brieven hebben gekozen in plaats van smsjes, e-mails of What’s Apps wordt totaal niet duidelijk, tenzij ze de verveling tijdens het wachten op een antwoord leuk vinden. Je hoort beurtelings flarden van de conversatie uit de rechter- of linkerspeaker komen, die de danseressen in enkele bewegingen omzetten. Tijdens het nagesprek merken de choreografen op dat ze in de eerste plaats ‘een dans wilden maken’. Er gebeurt echter zo weinig dat de conversatie over schoenen, verjaardagen en Harry Potter veel boeiender is dan de ‘dans’ zelf.

Middelmatig is vanavond goed genoeg
Gelukkig brengt Canan Yücel enige luchtigheid in My Motto. Zij geeft zelf al aan dat ze niet het beste stuk ooit heeft gemaakt, maar dat vindt ze oké. Middelmatigheid is goed genoeg. Wil het publiek mooie bewegingen met muziek zien, dan doet ze dat. Wil het publiek een intellectuele uitdaging? Dan leest ze iets voor over de Nederlandse belastingwet. Ondanks haar eigen bescheidenheid is Yücels middelmatige stuk nog het beste van de avond.

Verwachtingen inlossen
Bij een programma getiteld Europe in Motion verwacht je als toeschouwer beweging. Niet alleen in dans, maar ook in opvattingen. Een frisse wind die door de danswereld waait, aangewakkerd door dit jonge talent. Helaas lossen de makers geen van deze verwachtingen in en is niks van wat er wordt gezegd of getoond de moeite van het luisteren en kijken waard.

Dorpsmeisje Giselle wordt aanbeden door dorpsgenoot Hilarion en Graaf Albrecht, die zich voor Giselle vermomt als dorpeling Loys. Wanneer Hilarion ontdekt dat Albrecht al verloofd is en hem ontmaskert is Giselle’s hart gebroken. Haar verdriet drijft haar tot waanzin en door haar zwakke, gebroken hart uiteindelijk tot haar dood. Het is haar lot de nachten rond te dolen als een ‘wili’, een geest van een vóór haar huwelijk gestorven vrouw, gedoemd eeuwig te dansen en mannen ermee de dood in te jagen.

Pittoresk dorpje
Na de bombastische ouverture van het Holland Symfonia ontluikt zich een compleet pittoresk bergendorpje op het toneel. Het geschilderde bergpanorama, de houten huisjes als decor en kleurrijke kostuums van Toer van Schayk stralen zoveel warmte en liefde uit, dat ze een glimlach op ieders gezicht zetten.

Sterk karakter, zwak hart
Deze avond mag Igone de Jongh de titelrol vertolken, met Casey Herd aan haar zijde als Graaf Albrecht. Aan hun technische kwaliteiten mag niet worden getwijfeld, maar wat in Giselle belangrijker blijkt is de emotionele inleving. Beide dansers zijn overweldigend in de uitvoering van de complexe pantomime en expressies. Indrukwekkend is de manier waarop De Jongh het verdriet en ongeloof van het verraad laat over stromen naar krankzinnigheid. Zo trekt De Jongh haar haren los uit de strakke knot en strompelt met een verwarde gezichtsuitdrukking kriskras over het toneel, op zoek naar begrip en medeleven. James Stout als Hilarion is echter vooral verbluffend door zijn techniek. Hoewel hij in deze rol niet altijd de kans krijgt zijn kunsten te vertonen, overschaduwt hij hier en daar Herd met zijn scherpe voetenwerk en overtuiging in zijn sprongen.

Hoe meer zielen…
Wanneer het doek voor de tweede keer opent bedekken donkere silhouetten van kale bomen het indrukwekkende bergpanorama en heeft de warme dag plaatsgemaakt voor de duistere nacht. Onder leiding van Sasha Mukhamedov als Koningin Myrtha dolen de ballerina’s als verloren zielen trippelend op hun spitzen tussen de bomen door. De zwevende geesten maken in hun luchtige witte gewaden bijna volmaakte formaties. Van de complexe pantomime en gezichtsexpressies uit de eerste akte is nauwelijks iets terug te vinden in deze gestileerde en serene choreografieën.

Hartveroverend
Al met al is Giselle overweldigend: de decors en kostuums zijn stuk voor stuk kunstwerken en de technisch sterke choreografieën werken hypnotiserend. Het zijn echter de emotionele inleving en de sterke pantomime die dit ballet haar imponerende karakter geven. Hoewel er in het verhaal voornamelijk harten worden gebroken, weet Het Nationale Ballet met deze versie van Giselle juist de harten van haar toeschouwers te veroveren.