De voorstelling Zwart Dier Treurigheid van Het Syndicaat vertelt op poëtische wijze het tragische verhaal van een stel stedelingen die per ongeluk tijdens een barbecuefeestje het bos in brand zetten. De indringende tekst toont hoe hun leven daardoor voorgoed innerlijk en uiterlijk verminkt is.

Zes mensen gaan met elkaar naar het bos om een barbecuefeestje te houden. Ze zijn familie, verliefd of gescheiden van elkaar. Dat leidt tot een vreemde en ongemakkelijke situatie, in plaats van de gewenste gezelligheid.

De baby van een van de stellen ligt te slapen in de bus, wanneer een ongeziene vonk het bos in lichterlaaie zet. De volwassenen liggen buiten in het gras te slapen en worden wakker van de onheilspellende hitte. De moeder probeert haar kind nog te redden uit de brandende auto, maar is te laat: haar kleertjes zijn al verkoold en haar lijfje al verbrand. De vrienden raken elkaar kwijt wanneer de auto explodeert en ze weggeslingerd worden. Een deel van de groep weet aan het vuur te ontkomen, maar in het nieuws wordt vertelt dat er tijdens de brand in het bos acht mensen zijn omgekomen: zes brandweermannen en een moeder met haar baby.

Zwart Dier Treurigheid is een vertaling van het stuk Schwarzes Tier Traurigkeit van Anja Hilling, een jonge Duitse schrijfster die al diverse prijzen heeft gewonnen. Het Syndicaat staat er om bekend dat het gebruik maakt van nieuw Nedelands repertoire, maar sinds 2009  speelt het ook Europees repertoire.

Het stuk van Hilling stelt de vraag wat we doen wanneer we een werkelijke ramp mee zouden maken. In een radio-interview bij de KRO zei regisseuse Daniëlle Wagenaar dat het stuk haar aansprak omdat het mensen toont die zo onhandig zijn met de natuur, met zichzelf en hun leven en iets veroorzaken dat zoveel groter is dan zijzelf.  Als mens heb je een bepaalde verwachting van wat je zou doen in zo’n situatie, maar die verwachting blijkt nooit de realiteit.

De groep stedelingen reageert verschillend op het verlies dat ze lijden door de brand. Of ze nu hun geliefde en kind verloren hebben of alleen het haar of een arm, ze moeten dit verlies allemaal op hun eigen manier verwerken. Je maakt keuzes die je niet van jezelf verwacht. Mensen laten elkaar in de steek terwijl ze elkaar juist nodig hebben, en anderen vinden elkaar weer door hun verlies.

Zwart Dier Treurigheid is geschreven als een voordrachtstekst. De zes acteurs vertellen het verhaal over de mensen en de handelingen in de derde persoon. Alleen het aangrijpende moment van het bevrijden van de baby uit de auto wordt in de ik-vorm verteld. De acteurs spelen de personages niet, ze leven zich niet in. Hierdoor wordt er veel aan de verbeeldingskracht van de toeschouwers overgelaten.

De tekst heeft juist een tegenovergesteld effect doordat die zo nauwkeurig en gedetailleerd is. Hierdoor heeft het publiek al snel een beeld van de omgeving, de personages en de gebeurtenissen in het stuk. Wagenaar geeft in hetzelfde interview aan dat er bewust gekozen is voor deze vorm, omdat het verhaal zo gruwelijk is, dat ingeleefd spel veel te dramatisch over zou komen.

Een prachtig beeld ontstaat wanneer de grote gele confettisnippers die op het podium liggen, omhoog gegooid worden als een oplaaiend vuur. Kleine snippers blijven in het haar van de spelers hangen en geven een indringend gevoel van onmacht weer. Dat heeft de voorstelling ook nodig. De acteurs lijken moeite te hebben om de spanning in het verhaal te houden. Ze verspreken zich vaak en lijken het gebrek aan publiek in de zaal niet los te kunnen laten. Daardoor mist het geheel overtuigingskracht.

22-05-2010