dinsdag, mei 1st, 2012
Carry Ryan beschrijft in de Young Adult-roman De hongerige golven een angstige wereld waarin de mens lijkt uit te sterven. In deze fictieve wereld moet de jonge Gabry zien te overleven, ontdekt ze de liefde en gaat ze op zoek naar haar verleden. De schrijfster verwerkt ethische vragen over leven en dood in het verhaal, dat ondanks zijn lugubere inhoud niet bijzonder spannend wil worden.
In De klauwen van het woud konden de lezers het verhaal lezen van de jonge Mary. De schrijfster neemt in De hongerige golven een vlucht door de tijd. Gabry is de dochter van Mary en leeft in de beschermde wereld binnen de hekken van de stad Vista. Buiten de hekken, in het woud, leven de Mudo en Brekers. Dit zijn mensen die door een infectie zijn gestorven en als zielloze wezens rondzwerven op zoek naar mensenvlees.
Wanneer de jongen waar Gabry verliefd op is, geïnfecteerd raakt door het virus gaat ze hem achterna. Tijdens haar zoektocht ontmoet ze Elias, die haar helpt te overleven en haar hart ook sneller doet kloppen. Gabry komt erachter dat ze oorspronkelijk uit het Woud komt en gaat op zoek naar haar verleden.
Hoop doet leven
De angst voor de Mudo en Brekers beheerst het leven van de personages in De hongerige golven; er gaan voortdurend mensen op gruwelijke wijze dood. Toch willen niet alle bewoners de hoop opgeven. Op sterke wijze symboliseert de titel deze tegenstelling. Enerzijds verwijst het naar de dreigende aantallen Mudo en anderzijds naar de zee die Gabry er aan herinnert dat de wereld nog meer te bieden heeft, dan alleen de dood. Zij wil de hoop nog niet opgeven:
‘Misschien wordt het tijd dat we leren dat we niet binnen de grenzen hoeven te blijven die we onszelf hebben gesteld. Misschien moeten we leren om ze te verleggen. Om iets terug te halen van wat er verloren is gegaan.’
Weinig spanning
Ondanks de constante dreiging weet Ryan de spanning niet goed vast te houden. De actie die plaatsvindt is eentonig doordat de gevechten en ontsnappingen op elkaar lijken en steeds hetzelfde resultaat opleveren: iemand gaat dood of de situatie verandert niet. Het gebrek aan variatie is ook terug te vinden de gedachtegangen van Gabry. Die vertonen weinig ontwikkeling, waardoor de lezer geneigd is passages over te slaan tot er weer wat gebeurt.
De hongerige golven is geen vervolg op De klauwen van het woud, maar de lezers die het verhaal nog niet gelezen hebben, vragen zich voortdurend af wat er zich in het verleden afgespeeld heeft. Eigenlijk is de spanning die door deze onwetendheid ontstaat interessanter dan het plot van De hongerige golven.
Leven na de dood
Met ethische vragen over het leven na de dood probeert Ryan op weinig vernieuwende wijze diepgang te geven aan het verhaal. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met je ziel als je een Mudo wordt? Het zijn vragen die in het horror- en fantasygenre vaak gesteld worden, waardoor de lezer niet door een nieuwe benaderingswijze tot nadenken aangezet wordt.
Carry Ryan weet de lezer niet mee te slepen in het verhaal van De hongerige golven door de uitzichtloze situatie. Het gebrek aan spanning en prikkelende ethiek bieden een weinig uitdagende leeservaring.
Tags: Carry Ryan, CultuurBewust.nl, De hongerige golven, dood, fantasy, fictie, horror, Klauwen van het Woud, liefde, Literatuur, monsters, Recensie, Rozemarijn Strubbe, The House of Books, Young Adult
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
dinsdag, mei 1st, 2012
Bij de verfilming van de populaire fantasy-serie The Hunger Games van Suzanne Collins is een officieel filmboek verschenen. Het boek is geschreven vanuit een erg optimistisch Amerikaans standpunt, maar dankzij de haarscherpe foto’s van filmbeelden toch een musthave voor de fans.
Het boek bestaat uit vijf hoofdstukken en behandelt achtereenvolgens de ontstaansgeschiedenis van het boek en de film; het vormen van de cast, het decor en de kostuums; het filmproces en tot slot de erfenis van de film. Het boek is samengesteld door Kate Egan, de vaste redacteur van schrijfster Suzanne Collins.
Amerikaans optimisme
De teksten zijn gebaseerd op gesprekken met Collins en de makers en cast van de film. In het eerste hoofdstuk zijn vooral de inspiratiebronnen van Collins voor het schrijven van het boek interessant voor de fans. Daarna volgt een beschrijving hoe de verschillende betrokkenen bij het maken van de film verzameld zijn. Hun ervaringen over het boek en het maakproces zijn erg eentonig, namelijk uiterst positief. Het Amerikaanse optimisme geeft een nuchtere Hollander de kriebels.
Alli Shearma, hoofd productie bij Lionsgate: “Toen Nina Jacobson (producent, red.) de kans kreeg om The Hunger Games te produceren, belde ze mij en las ik direct het boek. Ik wist dat het de moeite waar zou zijn, want het kwam van Nina – ik ken haar al heel lang en heb haar altijd bewonderd. – Natuurlijk vond ik het een geweldig boek, van begin tot einde.”
De Nederlandse vertaling van Carry Oomis leest niet altijd prettig. Vooral bij de citaten is de Amerikaanse spreektaal soms letterlijk vertaald, waardoor de tekst houterig overkomt.
Kritisch kader
Het laatste hoofdstuk is een soort epiloog waarbij Egan nagaat welke invloed de film kan hebben op het publiek. Collins snijdt volgens Egan serieuze onderwerpen aan binnen het kader van een meeslepend verhaal. De film bevat echo’s van onze eigen wereld en Collins wil graag dat haar publiek kritisch kijkt naar systemen die onze wereld beheersen. Egan bepaalt met de vragen die ze stelt op welke manier je naar de film kunt kijken en bevestigt daarmee dat het niet alleen amusement is.
Kijkje achter de schermen
De samenstelling van de cast en de set geeft de lezer inzicht in de factoren die meespelen in het maken van een film. Het is bijvoorbeeld belangrijker dat een acteur de essentie van een personage uit kan stralen dan dat hij de juiste uiterlijke kenmerken heeft. Daarnaast moet de set aangepast worden, omdat het verhaal zich in de toekomst afspeelt. De lezer komt te weten wat er in de film digitaal ontworpen is en wat in de echte natuur gefilmd is.
De beschrijvende teksten van het officiële boek bij de film voegen weinig toe aan de beleving van de film, maar bieden de lezer wel inzicht in het maakproces. Het boek staat vol haarscherpe foto’s van scènes uit de film en momenten achter de schermen. Vooral die prachtige foto’s zorgen ervoor dat de fans dit boek regelmatig uit de kast zullen pakken.
Tags: Amerikaans, boek, cast, De Hongerspelen, decor, fans, Film, foto's, musthave, Recensie, Rozemarijn Strubbe, suzanne collins, The Hunger Games
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
zaterdag, april 28th, 2012
Park is het debuut van Willem Claassen (1982). Hiervoor schreef Claassen korte verhalen in onder andere NRC Next en Passionate Magazine. Daarnaast heeft hij een blog: Modder en Lijm. Het verhaal dat Claassen in Park vertelt leest makkelijk weg, maar blijft inhoudelijk teveel aan de oppervlakte.
De spil van Park is Willem. Maar wie deze Willem nu precies is en wat hem drijft zal de lezer nooit weten. We leren hem kennen als hij net zijn relatie heeft beëindigd en illegaal in een stacaravan in een vakantiepark woont. Het huis op blokken huurt hij van een vriend die met zijn Thaise vrouw in Thailand zit. Willem brengt er zijn dagen door met hangend op de bank Park-tv kijken en lezen. Daarnaast is hij vooral bezig ervoor te zorgen dat de andere mensen op het park niet door hebben dat hij er illegaal woont.
Op zijn werk begint hij een wat ingewikkelde relatie met een stagiaire. De relatie moet geheim blijven voor collega’s, ze trekt hem aan en stoot hem af. Als ook deze relatie eindigt besluit Willem zijn vriend in Thailand op te zoeken. Wat dan het uiteindelijke keerpunt in zijn leven zou moeten zijn, wordt eigenlijk gewoon een vervolg van zijn leven thuis, maar dan in Azië. Wel is er een kleine openbaring op het moment dat hij verdwaalt in de Thaise stad Prachinburi:
‘Wat deed ik godverdomme in Thailand? Waarom was ik hier? Ik zat mijn tijd te verdoen, terwijl alles en iedereen gewoon verderging. Ik liep weg voor de dingen en dit was waar ik uit was gekomen, een plek waar niemand me ooit zou kunnen vinden.’
Alledaagsheid
Park is uit voordat je er erg in hebt. Claassen schrijft onmiskenbaar goed. Met heldere korte zinnen weet hij situaties treffend te beschrijven. Maar wat Claassen beschrijft is eigenlijk een heel alledaags leven, misschien zelfs nog wel saaier dan dat. Willem is een vriendelijke jongen, maar hij lijkt niet volwassen te willen worden en is vrij passief:
‘Je laat maar weinig van je horen sinds je hier weer in de buurt woont’ zei hij opeens. (..) ‘Het komt er vaak niet van.’ ‘Nee, je laat het er niet van komen.’
Geen ontwikkeling
De saaie dagen, de ongemakkelijke telefoontjes met zijn ex en de plagerige smsjes over en weer met zijn nieuwe liefde zijn heel herkenbaar. Maar doordat Willem zich tijdens het verhaal niet echt ontwikkelt blijft het verhaal van Park aan de oppervlakte hangen.
Als lezer verwacht, of hoop je eigenlijk dat er op enig moment iets gebeurt in al die landerigheid, maar het kabbelt voort. Op zich niets mis mee. Het is immers het leven van alledag. Maar in een roman zoeken de meeste mensen toch iets meer dan dat.
Tags: beuningen, Bezige Bij, debuut, Literatuur, modder en lijm, nijmegen, nrc.next, park, passionate magazine, Recensie, vakantiepark, vanessa 't hoen, willem claassen
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
dinsdag, april 24th, 2012
Geen strikken aan haar jurk, geen radio, zelfs geen speelgoed. Wij dansen niet beschrijft het leven van Janne. Het leven van dit jonge meisje verandert ingrijpend wanneer haar ouders zich bekeren tot een nieuwe, uit Noorwegen overgewaaide geloofsgemeenschap. Heijmerikx’ sobere vertelstijl sluit naadloos aan bij Jannes jeugdige blik en weet de lezer mee te slepen in deze beklemmende situatie.
Janne groeit op in een normaal jaren vijftig gezin. Haar ouders werken, zij gaat naar school en heeft veel vriendinnetjes. Ze geniet van familiebezoekjes en maakt ruzie met haar oudere broer. Totdat haar ouders zich bekeren tot een nieuwe geloofsgemeenschap die alle zonden wil overwinnen. Om deze zonden te overwinnen moet afscheid worden genomen van alle ‘wereldse dingen’, zoals het speelgoed van Janne en haar broer. Ook vriendjes en familieleden die zich weigeren te bekeren worden de deur gewezen.
Janne doet haar uiterste best om een ‘bruid van Jezus‘ te worden en gaat daarin onbewust heel ver. Zo knipt ze de opvallende staart van haar vis af en tuchtigt ze haar konijn. Wanneer haar broer steeds meer kritiek op de broederschap uit, besluit Janne om zichzelf en haar zusje te redden. Deze beslissing heeft verschrikkelijke gevolgen voor de rest van het gezin.
Beklemmend
Heijmerikx beschrijft het verhaal op een heel sobere en ingetogen manier, een schrijfstijl die goed aansluit bij de jeugdige blik van Janne.
‘De schaar lag naast de kom. Janne stroopte haar mouw op en liet haar hand in het water zakken. De vis glipte weg, elke keer als ze een greep deed en het water bijna over de rand golfde. Maar Janne was slim.’
Deze schrijfstijl grijpt de lezer langzaam bij de keel en laat hem met een beklemmend gevoel achter.
Vernieuwende aanpak
De gesloten gemeenschap die Ellen Heijmerikx in Wij dansen niet beschrijft kent ze uit haar eigen jeugd, een gegeven dat we ook kennen uit bijvoorbeeld Knielen op een bed Violen (2005) van Jan Siebelink en Dorsvloer vol confetti (2009) van Franca Treur.
Ondanks dit bekende thema is Wij dansen niet zeker geen dertien uit een dozijn verhaal. Terwijl in de bovengenoemde boeken de hoofdpersonages zich afzet tegen de beklemmende gemeenschap, gaat Janne er juist volledig in mee om haar ouders en God niet teleur te stellen. Heijmerikx weet met haar keuze voor een jong meegaand meisje als hoofdpersoon het thema op een nieuwe manier te belichten.
Wat schrijfstijl betreft zijn er zeker overeenkomsten te vinden tussen de werken van Heijmerikx en Treur. Waar het uitweidende en nette taalgebruik van Jan Siebelink lastig te vereenzelvigen is met zijn hoofdpersonage, passen de vrouwelijke auteurs hun schrijfstijl aan naar hun jonge hoofdpersoon.
Het indringende portret van een jong gelovig meisje gecombineerd met de sobere en ingetogen schrijfstijl maakt van Wij dansen niet een prachtig boek. Een boek dat de lezer langzaam maar zeker bij de keel grijpt en dat na het lezen van de laatste bladzijde nog lang in het hoofd blijft zitten.
Tags: Ellen Heijmerikx, geloof, gemeenschap, jong, Literatuur, meisje, Nieuw Amsterdam, religie, Sober, vernieuwend
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
zondag, april 22nd, 2012
Hoe zit het ook alweer met hen en hun? En waarom is het PvdA’er, maar CDA-leider? Friederike de Raat kwam als eindredacteur van NRC Handelsblad en nrc.next. allerlei soorten taalfouten tegen. In Hoe bereidt je een paard? bespreekt ze de herkenbare en minder herkenbare valkuilen van het Nederlands. Er komt van alles aan bod, van d’s en t’s tot de juiste notering van cijfers en getallen. Aan de hand van vermakelijke voorbeelden ontstaat zo een handig overzicht van de belangrijkste taalregels. Hoe bereidt je een paard? is een feest van herkenning voor taalfanaten en een nuttig handboekje voor de leek.
Geen hond die ernaar kraait
Natuurlijk is een taalfout in het licht van de wereldgeschiedenis geen ramp, zegt De Raat. Toch moet men het effect ervan niet onderschatten. Het lijkt misschien een detail, zo’n koppelteken, maar uiteindelijk betekent ‘pater op non-actief’ gewoon iets heel anders dan ‘pater op non actief.’ En daar moet je mee oppassen, vindt ze. Taalfouten ondermijnen het gezag van een tekst en wekken irritaties op bij de lezer. Terwijl je als schrijver toch serieus genomen wilt worden. Of je nou een politicus, ambtenaar, student of journalist bent.
Irritaties
Hoe bereidt je een paard? is daarom voor iedereen die goed Nederlands wil schrijven. De Raat presenteert het boekje als objectieve handleiding, maar kan niet verhullen dat ze zich behoorlijk ergert (niet irriteert) aan de fouten die worden gemaakt. Zo klinkt ‘groter als’ haar nog steeds ‘dom in de oren’, al bestaan er taalkundigen die het inmiddels goedkeuren.
Ook verbaast ze zich over het onnodige gebruik van Engelse woorden. Waarom houdt Obama altijd een speech en niet een toespraak of een rede? Om nog maar te zwijgen over managerstaal. Veel mensen noemen zich tegenwoordig een ‘personal assistent.’ Maar, vraagt De Raat zich af: ‘Wat is er in vredesnaam mis met een secretaresse?’
Een helpende hand
Haar ergernissen ten spijt geeft De Raat een positieve draai aan het verhaal. Ze beschrijft niet alleen grappige voorbeelden van taalfouten, maar legt ook uit waarom ze verkeerd zijn en hoe je kunt voorkomen dit de volgende keer opnieuw fout te doen. Ze is niet te beroerd om ’t kofschip uit te leggen en voor kwesties die moeilijk te onthouden zijn, verzint ze handige ezelsbruggetjes.
De Raat sluit zich hiermee niet alleen aan bij taalfanaten die zich tevreden op de schouder zullen kloppen, maar biedt ook de minder taalvaardige mens een helpende hand. Met als voorwaarde dat iedereen het na het lezen van Hoe bereidt je een paard? voortaan gewoon goed doet. Twijfel je na alle regeltjes en hulpmiddelen nog steeds? ‘Pak dan een woordenboek,’ zo luidt het advies.
Tags: Friederike de Raat, Hoe bereidt je een paard, Literatuur, Nieuw Amsterdam, Nina Schuyffel, NRC Handelsblad, nrc.next, Recensie
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
vrijdag, april 20th, 2012
Vrees is het tweede deel in de fantasy-reeks The Chemical Garden Trilogy van Lauren DeStefano. Rhine bevindt zich in een uitzichtloze situatie. In een wereld van dodelijke experimenten en seksindustrie is ze op zoek naar haar tweelingbroer. DeStefano sleept de lezer mee in een grimmige fictieve werkelijkheid.
In The Chemical Garden trilogie is de wereld erg veranderd. De mensen hebben geprobeerd de ideale gezonde mens te scheppen, maar hierdoor is een virus vrijgekomen dat ervoor zorgt dat de mensen al op jonge leeftijd sterven. In het eerste deel, Verwelken, is Rhine gedwongen om te trouwen met de zoon van de kwaadaardige meester Vaughn. Hij voert experimenten uit op zijn schoondochters en kleinkinderen. Samen met de bediende Gabriel weet ze te ontsnappen uit het landhuis.
Grimmige werkelijkheid
In het tweede deel Vrees is Rhine samen met Gabriel onderweg naar Manhattan. Daar hoopt ze haar tweelingbroer Rowan terug te vinden. De wereld buiten de muren van het landhuis is grimmig en vol gevaren. Hun zoektocht bestaat uit een aaneenschakeling van spannende gebeurtenissen. Ze worden gevangengenomen door een hoerenmadam, achtervolgt door de gevaarlijke meester Vaughn en moeten een thuis vinden voor de misvormde Dolly, die ze tijdens hun vlucht mee hebben genomen.
Geheimen
DeStefano vertelt het verhaal vanuit het perspectief van Rhine, zonder extra informatie te geven over de andere personages. Daardoor weet de lezer net zoveel van de situatie af als Rhine en krijg je geen volledig beeld van de andere karakters zoals Gabriel, Linden en meester Vaughn. Deze personages hebben een vrij gesloten karakter en dragen geheimen met zich mee die Rhine probeert te achterhalen.
Ieder personage heeft een eigen visie op de wereld en DeStefano lijkt de lezer uit te dagen om niet te zwart-wit naar de door haar gecreëerde wereld te kijken. Ze leven in een wereld waarin iedereen steeds afscheid moet nemen en niet van elkaar durft te houden:
Madame: ‘De pijn is mijn eigen schuld. Ik had niet zoveel van mijn dochter moeten houden. Niet in deze wereld, waar niets lang in leven blijft. Jullie kinderen, zijn vliegen. Jullie vermenigvuldigen en gaan dan dood.’ Ik doe mijn mond open, maar er komen geen woorden uit. Wat ze zegt is verschrikkelijk en waar.
Uitzichtloze situatie
De sfeer in Vrees is net zo mistroostig als in Verwelken. De lezer gaat op zoek naar een sprankje hoop. De personages krijgen wel hulp van onverwachte figuren, maar het duurt heel lang voordat je het gevoel krijgt dat het misschien nog goed komt. Vergeleken met de illusionaire wereld van Verwelken komt de lezer in Vrees in de harde werkelijkheid terecht.
DeStefano schrikt de lezer niet af met de mismoedige situatie. Ze creëert adempauzes door het gebruik van korte hoofdstukken. Die eindigen wel vaak met een spannende cliffhanger, waardoor ze de spanning weet vast te houden. Met nieuwe onverwachte wendingen blijft de situatie zich ontwikkelen, maar het noodlot is uiteindelijk niet te keren. Toch weet Destefano de lezer te verrassen, wanneer de situatie tijdens het slot volledig op zijn kop staat.
De grimmige en mismoedige wereld die DeStefano schetst, maakt het geen prettig verhaal om te lezen, maar wel bijzonder spannend. Het is een meeslepend verhaal vol geheimen die je als lezer wilt achterhalen. Bovendien wil je het vervolg lezen om erachter te komen of het tij zal keren voor Rhine en ze eindelijk geluk zal vinden.
Tags: CultuurBewust.nl, fictie, lauren destefano, Literatuur, Recensie, Rozemarijn Strubbe, Verwelken, Vrees, Young Adult
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
donderdag, april 19th, 2012
“Hij dronk haar in: haar wiegende heupen; haar weemoedige ogen onder gitzwarte krullen; de lokkende borsten in haar laag uitgesneden zwarte jurk”. Zo beschrijft Paul Honsaat zijn nieuwe liefje Maanke. De prille liefde is spannend, maar voor Paul ook moeilijk, gezien hij al jarenlang getrouwd is. Robert Haasnoots nieuwste roman, Het ruime bed, is het verhaal van een man die moet kiezen tussen zijn gezin en de vrouw van wie hij houdt. Maar als dit te clichématig klinkt hoeft men nog niet af te haken, want in deze roman is meer aan de hand.
Echtbreuk met een scheutje mysterie
Paul heeft het beslist niet makkelijk. Zijn vader is recentelijk overleden, hij lijdt aan door overweldigende hoofdpijnen en bovendien staat zijn huwelijk op het punt te springen. Zijn liefde voor de knappe Maanke maakt dat hij niet langer tevreden is bij zijn vrouw, Teresa. Als hij terugkeert van een reis naar Amerika besluit hij dat het tijd is om de knoop door te hakken.
Dit is echter geen doorsnee verhaal over echtbreuk en liefde, want Paul begint na zijn terugkeer vreemde dingen mee te maken. Een man in een groene jumpsuit lijkt hem overal te volgen en een heer met een driehoekig sikje doet hem raadselachtige uitspraken. Er ontwikkelt zich een lichte sfeer van onwennigheid die de lezer nieuwsgierig maakt naar wat gaat komen. Verwatert Pauls grip op de werkelijkheid? Of is er iets anders aan de hand?
Feit en fictie
Paul Honsaat is schrijver en schrijft over zijn huwelijksproblemen in Spiegelgevecht, waarin een spiegel hem bestookt met vragen over zijn precaire situatie. Na het leven van dit beschuldigt Teresa hem ervan haar met zijn schrijverij te pijnigen. Maar de overeenkomsten tussen Pauls roman en de werkelijkheid strekken verder. Zo lijkt de spiegel in Pauls werkplaats soms tot leven te komen en hem vragen te stellen, net als in zijn boek.
Reflecties over de literatuur binnen het werk zelf en spelletjes spelen met feit en fictie zijn uiteraard niets nieuws. Typische postmoderne trucjes, maar Haasnoot weet ze effectief in te zetten. Roman en werkelijkheid spiegelen elkaar in Het ruime bed, wat bijdraagt aan het mysterie rond de vreemde zaken die Paul meemaakt.
Sobere stijl, niet zonder schoonheid
Het taalgebruik in Het ruime bed is sober en duidelijk. Haasnoot kiest zijn woorden nauwkeurig. De passages die het handelen van Spiegelgevecht’s protagonist weergeven zijn soms stroef en kunstmatig – een zinsnede als “In Spiegelgevecht laat Paul zichzelf, op het moment dat hij van het graf naar de uitgang wil lopen, een laatste keer opkijken naar de strakblauwe lucht” is geen stilistisch hoogstandje – maar dit is zelden afleidend. En wanneer Haasnoot zich waagt aan wat poëtisch taalgebruik, zoals bij de beschrijving van de dood als stille doch beschaafde indringer bij het sterven van Pauls vader, is het des te effectiever dankzij de onwennigheid.
Een roman over liefde en echtbreuk, doorweven met reflecties op de literatuur, geschreven in sobere, alledaagse taal. De elementen waaruit Het Ruime Bed is opgebouwd hebben we ieder al keer op keer gezien, maar Haasnoot weet ze tot een aardige roman te combineren. Een knap staaltje schrijfwerk, dat de tijd van de meeste lezers waard zal zijn.
Tags: de geus, echtbreuk, liefde, liefdesdriehoek, Literatuur, Marijn Meijer, Paul Honsaat, postmodernisme, Recensie, Robert Haasnoot, schrijver, schrijverschap, Spiegelgevecht
Posted in Literatuur, Recensie, Site, Type | No Comments »
woensdag, april 18th, 2012
Journaliste Nerea Riesco heeft haar strepen verdiend in Spanje. Twee jaar geleden verscheen haar derde roman El elefante de marfil in het mediterrane land, in Nederland vertaald als De ivoren olifant. Het verhaal is prachtig en bevat slim gevonden parallellen tussen spel en de werkelijkheid, maar het plot is helaas te voorspelbaar.
Boeketromannetje
Deze voorspelbaarheid wordt onder andere veroorzaakt door de uitwerking van het verhaal. Na nog geen twintig bladzijden te lezen, heb je het idee een historisch romannetje in handen te hebben dat thuishoort in de Bouquetreeks. En iedereen weet hoe een dergelijke roman verloopt.
Alle ingrediënten zijn dan ook aanwezig in De ivoren olifant: de vrouw, Julia, die zich in het gareel gedrukt voelt en wilt losbreken uit de normen en waarden van haar tijd, de achttiende eeuw. De onbekende en mysterieuze man, Léon in wiens armen Julia zich gooit. De problemen die er in eerste instantie voor zorgen dat ze niet samen kunnen zijn, maar ze uiteindelijk dichter naar elkaar toe brengen. Daarnaast helpt ook de schrijfstijl nog een handje mee: ‘Toen stond ze naakt, haar huid rozig en tintelend onder het kaarslicht, bereid tot overgave aan deze knappe onbekende die haar hart vulde met vuur.’
Plotwending
Gelukkig zorgt Riesco op tijd voor een wending in het plot, zodat de eentonigheid van de vurige liefdesrelatie van Léon en Julia enigszins verbroken wordt. Léon is de taak opgelegd om de laatste schaakpartij te spelen, waarvan de afloop zal bepalen of de stad Sevilla in de handen van de christenen of de mohammedanen valt. Deze taak geeft Léon door aan zijn zoon Abel, nadat een vijandelijk broederschap hem vermoordt.
De plotwending vormt een welkome afwisseling, omdat Riesco er in slaagt spanning aan te brengen. Léon en Abel worden in alles tegengewerkt door een vijandelijke groepering die probeert deze schaakpartij tegen te houden. ‘Plotseling zag hij ze, Julita en haar grootouders, dood op de vloer, lijkbleek, badend in een grote plas bloed.’ Helaas is ook deze nieuwe wending van het verhaal na enige tijd volledig voorspelbaar. Wie zich schuilhoudt achter de vijand, wie de moorden gepleegd heeft en hoe de laatste schaakpartij uiteindelijk zal verlopen is vrij snel te raden.
Literatuur versus het leven
Riesco weet echter een paar mooie parallellen met de werkelijkheid te trekken. Dit doet ze door het schaakspel te vergelijken met het leven: ‘En toen – ze kon het bijna niet geloven – toen begreep ze alles. De wereld strekte zich uit aan haar voeten. Het was een komen en gaan van mensen, her en der, als kleine schaakstukken verschoven door de almachtige hand van God. ‘Wij, verachtelijke kleine zwarte en witte pionnen die ons voortbewegen over een gigantisch schaakbord, kook in zwart en wit.’ ‘
Daarnaast gebruikt Riesco ook citaten van verschillende figuren uit de geschiedenis zoals Sartre en Borges. Deze quotes geven telkens voorafgaand aan het hoofdstuk een voorproefje van de gebeurtenissen die gaan komen: ‘De man is als een pion op het schaakbord. Hij schuift van veld tot veld, zonder de dame te kunnen vangen.’ Een citaat dat treffend bij het hoofdstuk past, waarin Cristobals (de voorman van Julia’s drukkerij) frustratie hoogtij viert omdat hij Julia maar niet kan krijgen. De citaten zijn echter ook toepasbaar op het dagelijks leven in de eenentwintigste eeuw.
Al met al is De ivoren olifant een mooi verhaal om te lezen. Een verhaal dat het leven bespiegelt met behulp van het schaakspel. De romantiek en de plotwendingen maken het interessant, maar helaas voert de voorspelbaarheid de boventoon.
Tags: aardbeving, Anne Kregting, bespiegeling, Boeketrommantje, Bouquet, broederschap, christenen, De ivoren olifant, drukkerij, Literatuur, mohammedanen, olifant, oorlog, Recensie, Riesco, Romantisch, schaakbord, schaakspel, Sevilla, spanje, voorspelbaar
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
woensdag, april 18th, 2012
Caitlin Moran bewijst met een overdosis humor dat feminisme geen vies woord is. Nee, het staat niet voor zure, oude pruimen. Elke vrouw die iets te zeggen heeft over haar vrouw zijn is een feminist. In Vrouw zijn, hoe doe je dat? neemt Moran op basis van haar eigen ervaringen verschillende vrouwenzaken onder de loep en maakt van dit boek met haar hilarische stijl een must read voor elke vrouw.
“OMG, ik ben een vrouw”
De Britse Caitlin Moran (1975) publiceerde haar eerste roman op haar vijftiende. Op haar zestiende ging ze werken voor Melody Maker, toen ze zeventien was voor The Guardian. Een jaar later kreeg ze ook een eigen column in The Times.
Nu vertelt ze in Vrouw zijn, hoe doe je dat? direct en ontzettend eerlijk over wat haar irriteert, verbaast en wat zij adoreert aan het vrouw zijn. Dat doet ze aan de hand van haar eigen levensverhaal. Zo leren we haar bijvoorbeeld kennen als een te dik dertienjarig meisje dat zich te pletter schrikt wanneer ze ongesteld wordt. Moran vraagt zich af waarom vrouwen dat zo verstoppen, alsof het iets is waarvoor ze zich moeten schamen?
De harige zaak
Een van de andere zaken die Moran met haar scherpe pen onder de loep neemt is het onmogelijke schoonheidsideaal. Jonge, dunne modellen op gephotoshopte tijdschrift- en reclamefoto’s lachen ons altijd toe. Glad, strak en dun: dat is schoonheid. Met als gevolg dat zodra er een rimpeltje opkomt botox het wondermiddel is.
Moran verzet zich tegen dit onrealistische beeld en pleit voor een meer natuurlijke schoonheid. Zeker op het onthaarvlak. Waarom het bijhouden van de schaamstreek vooral zo’n gedoe is, verbaast en irriteert Moran enorm: “Waar sommigen het eufemisme ‘Brazilian’ gebruiken om deze toestand aan te duiden, zeg ik liever wat het werkelijk is: ‘een rampzalig veel onderhoud eisend, jeukend, koud-uitziend kinderkutje’.” Voor iets dat zo’n klein publiek heeft, besteden wij er volgens Moran veel te veel aandacht aan.
Lawaaierig?
Naast de lichamelijke aspecten van de vrouw komen in Vrouw zijn, hoe doe je dat? ook onderwerpen als porno, seksisme, het huwelijk en abortus aan bod. Tussen de verhalen door wordt duidelijk wat de rode draad is in Morans betoog: een vrouw heeft haar eigen mening en neemt haar eigen beslissingen. Elke vrouw is in de ogen van Moran een feminist. Daar heeft ze een test voor: “Steek je hand in je onderbroek. a – Heb je een vagina? en b – Wil je daar iets over te zeggen hebben? Als je beide vragen met ‘ja’ hebt beantwoord, mag ik je feliciteren! Je bent een feministe.”
Soms ratelt Moran maar door, is ze wat grof en is ze lawaaierig. Ze schreeuwt het letterlijk uit door hele zinnen in kapitalen te zetten en haar teksten zijn doorspekt met uitroeptekens, maar dit onderstreept alleen haar enthousiasme en versterkt haar sarcastische manier van vertellen. Tijdens het lezen zie je haar gewoon met haar ogen draaien of een gekke bek trekken en vaak lach je hardop met haar mee.
Vrouw zijn, hoe doe je dat? is een eerlijk, overtuigend en humoristisch pleidooi van een jonge feminist. Een aanrader voor elke vrouw.
Tags: Caitlin Moran, de arbeiderspers, feminisme, hoe doe je dat?, How to be a woman, Literatuur, must-read, non-fictie, Recensie, Vrouw zijn, Yvette Slotema
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
woensdag, april 18th, 2012
Het debuut van Jennifer Castle hakt er meteen in. De dag dat alles anders werd gaat over een jong meisje dat haar familie verliest in een auto-ongeluk. Haar hele toekomst is op slag veranderd. Op een draaglijke manier weet Castle de emoties herkenbaar te maken en de lezer mee te slepen in dit tragische verhaal.
Tijdens het joodse Seideravond komen de ouders en het broertje van Laurel om in een auto-ongeluk. Ze blijft samen met haar oma achter in een leeg huis. De moeder van haar buurjongen – David - is ook omgekomen bij het ongeluk. Zijn vader ligt in coma in het ziekenhuis en heeft waarschijnlijk schuld aan het ongeluk. Eerst vindt Laurel het lastig om met hem te praten, maar ze merkt dat hij de enige is die echt begrijpt hoe ze zich voelt en bij wie ze zichzelf kan zijn.
Laurel gaat weer naar school, maar dat valt haar zwaar. Ze vindt steun in de hond van David, op wie zij past zolang David voor zijn vader moet zorgen. Wanneer de hond ziek is, belandt Laurel in een dierenkliniek waar ze een baantje krijgt. Gaandeweg weet ze opnieuw vorm te geven aan haar leven en haar eigen beslissingen te nemen.
Tweestrijd
Castle maakt de gevoelens van het jonge meisje heel inzichtelijk. Veel dingen lijken niet meer belangrijk, maar toch wil ze normale dingen zoals een schoolbal niet missen. Laurel zit in tweestrijd tussen de wil om verder te leven en het gevoel dat alles niet langer normaal is. Ze wil niet dat mensen medelijden met haar hebben, maar maakt wel gebruik van de speciale behandeling die ze krijgt.
“Iedereen die iets verschrikkelijks heeft meegemaakt, zal zeggen dat het klopt: er is een Daarvoor en een Daarna. Ik heb het dus over iets wat zo vreselijk is dat je er een enorme dreun van krijgt, een kap die zo hard aankomt dat je helemaal niet meer weet waar je bent. Zo erg dat je hele leven erdoor wordt ontwricht en niets meer hetzelfde is.”
Herkenbaar
De vergelijking die de uitgever maakt met de succesvolle Young Adult-schijfster Jenny Downham is terecht. Castle weet op eenzelfde manier met toegankelijk taalgebruik een balans te bewaren tussen rauwe emoties en spontane, vrolijke situaties. Hierdoor sleept ze de lezer wel mee in het tragische verhaal, maar kun je een prettige afstand bewaren. Ze weet de emoties herkenbaar te maken, zelfs wanneer de lezer zich nog nooit in een dergelijke situatie heeft bevonden. Castle geeft je het gevoel zelf een beetje ontwricht te zijn.
Het debuut De dag dat alles anders werd is bijzonder door de manier waarop Castle de emoties herkenbaar en een tragisch verhaal toegankelijk maakt. Het is te verwachten dat de boeken van deze veelbelovende schrijfster zeer populair zullen zijn bij het jongvolwassen lezerspubliek.
Tags: buitenlandse vertaling, CultuurBewust.nl, De dag dat alles anders werd, dood, Jennifer Castle, liefde, Literatuur, ongeluk, Recensie, Rozemarijn Strubbe, The House of Books, verdriet, Young Adult
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »
Copyright 2012 CultuurBewust.nl
CultuurBewust.nl is hèt culturele web- magazine van Nederland. Elke dag lees je hier recensies, interviews en reportages voor jongeren, door ruim 100 cultuurjournalisten in de dop.
