Vorige week gleed ik van de trap. Met een gipsen voet ben je niet echt ziek, alleen je mobiliteit is danig ingeperkt. Ineens zorgt iemand anders voor je boodschappen, je wasgoed en je warme hap. En hoewel ik in de gipskamer stiekem dacht ‘Hoera! Lekker lezen!’, valt dat bar tegen.

Ik blader landerig door de zomerkaternen van de kranten tot ik de naam Wilders niet meer kan zíen. De romans waarin ik vóór mijn onfortuinlijke duikeling halverwege was, kunnen mij nu nauwelijks boeien.

Dan komt mijn zus. Ze geeft me een boek cadeau. Het is de bundel van Paulien Cornelisse: Taal is, zeg maar, echt mijn ding. Nadat ze wat in mijn huishouden geredderd heeft, vertrekt ze weer. Nieuwsgierig begin ik te lezen om te ontdekken dat het geen columns maar taalverhaaltjes zijn. Het één meer afgerond dan het ander.

Cornelisse heeft psychologie gestudeerd en heeft een fascinatie voor taal. Dat laatste deel ik met haar, want taal is mijn gereedschap. Zonder taal geen tekst.

Lezend in Taal is, zeg maar, echt mijn ding valt mij op hoe goed Paulien Cornelisse luistert en analyseert. Wat dat betreft had ze net zo goed psycholoog kunnen worden. Het woord ‘huisgenoten’ – door Kees Jansma gebruikt op televisie – is goed voor een uitgebreide ontleding van het effect dat de woorden ‘mijn vrouw’, ‘mijn vriend’, ‘mijn vriendje’, ‘mijn vriendinnetje’ of ‘mijn partner’ kunnen oproepen. Al pratend staat een mens er nauwelijks bij stil waarom hij bepaalde woorden gebruikt en wat dat over je zegt. Maar je staat dus mooi het een en ander bloot te geven.

Gniffelend reis ik door het boek. Cornelisse legt feilloos haar vinger op aanstelleritis en inconsequente moderniteiten. Je ziet het meisje voor je dat claimt dol te zijn op symbolen ‘omdat die, zeg maar, heel veel symboliseren’.

De opmerkingsgave van de schrijfster/cabaretière levert mij zelfs nieuwe inzichten op. Nooit meer zal ik zeggen: ‘Schat, zet jij voor mij de vuilnisbak even buiten?’ Dat huisvuil is immers net zo goed van hem!

Wat heerlijk dat er iemand bestaat die zó goed oplet en haar bevindingen op zo’n aanstekelijke manier onder woorden brengt. Paulien Cornelisse helpt ons om bewuster te worden. Niet alleen bewuster van de taal, maar bewuster van onszelf. Want woorden zijn niet zomaar woorden. Ons taalgebruik verraadt ons wanneer wij onszelf belangrijk voelen, onzeker zijn, onszelf groter proberen te maken dan we zijn.

Zo’n gispen voet is een mooi excuus om hier eens uitgebreid op te studeren.