Drie verhalen met elk hun eigen hoofdpersoon en elk hun eigen gebeurtenis. Maar ook drie verhalen met dezelfde strekking; een zoektocht naar geluk waarbij alles en iedereen moet wijken. Elke Geurts shockeert haar lezer met keiharde verwoordingen, maar vertedert tegelijkertijd met haar gepaste humor. Deze gebalanceerde schrijfstijl voert de lezer met gemak mee door haar nieuwe roman Lastmens.

Lastmens is een compilatie van drie verhalen over het streven naar gerechtigheid in het leven. Op drift geraakte mannen en vrouwen gaan tot in het extreme op zoek naar het betere leven, waarbij hun naasten het vaak moeten ontgelden. In het eerste verhaal staat Wieke centraal. Nadat ze al alles geprobeerd heeft in haar leven, kiest ze uit pure wanhoop en in de hoop ‘erbij’ te horen, voor het krijgen van een kind.

Maar als dit tegenvalt en zelfs haar eigen kind haar niet volledig accepteert, probeert ze over te stappen naar een meer ontspannen leven. Hiervoor doet Wieke demonstratief afstand van haar kind, om vervolgens als au pair voor haar dochter te zorgen. Op deze manier is ze niet meer verantwoordelijk voor het welzijn van het kind en kan ze meer tijd voor haar zelf nemen. Ze doet harde uitspraken: “Ik wil jouw mama niet zijn, ik ben jouw au pair” en “Nee, vanaf nu ben ik jouw mama niet meer. Mama is weg”.

In het tweede verhaal komt de wanhoop hoofdpersoon Koen nabij, als zijn vrouw Peggy besluit dat ze uit het ‘B-leven’ wilt stappen om het ‘A-leven’ op te zoeken. Hierbij zal Koen moeten wijken; hij is een ‘B-man’. Koen ziet geen andere uitweg dan het krijgen van een kind om haar toch bij zich te houden, ook als hij haar hiervoor stiekem moet verkrachten.

In het derde verhaal lijkt in eerste instantie alles te veranderen als het verhaal verteld wordt vanuit het perspectief van de dochter, die onbedoeld ter wereld is gebracht. Ondanks de grote liefde van haar oma blijft Angelique zoeken naar erkenning. Uiteindelijk zal ook haar omgeving hier de dupe van worden.

Stuk voor stuk lijken de verhalen in Lastmens op het eerste gezicht niets met elkaar te maken te hebben, maar toch verhalen ze allemaal over hetzelfde in het leven, namelijk de zoektocht naar erkenning en geluk. Als die zoektocht niet slaagt, kunnen mensen rationele besluiten nemen die door anderen niet begrepen worden. Elke Geurts drukt de lezer keihard met de neus op de feiten, maar charmeert tegelijkertijd ook met haar humor en stijl.

Diepgaande karakterbeschrijvingen komen niet voor in Lastmens. De lezer moet het doen met korte kijkjes in andermans leven, waarbij eenzaamheid, er niet in slagen om contact te leggen met dierbaren en verstrikt zitten in de cocon van persoonlijke gedachten en angsten, centraal staan. Het simpele taalgebruik en de subtiele ‘rechttoe-rechtaan-conversaties’ testen de lezer op zijn intelligentie en laten veel ruimte voor eigen interpretatie.

De typerende schrijfstijl van Elke Geurts werd al eerder bejubeld door recensenten toen haar debuut Het besluit van Dola Korstjens uitkwam. Die verhalenbundel werd door NRC handelsblad uitgeroepen tot één van de beste boeken van 2008. Na zo’n debuutsucces is het lastig om de hoge verwachtingen nogmaals waar te maken. Maar Elke Geurts heeft met Lastmens wederom de smaak te pakken.

16-03-2010