Stel je voor, je wilt iemand verrassen met een geschenk. Op zoek naar het ultieme cadeautje loop je winkel in, winkel uit, op zoek naar iets dat past bij de ontvanger. Dat kan een heel karwei zijn, want je wilt iets geven dat je zelf ook leuk, mooi of praktisch vindt. Je verplaatst je in de ontvanger én je laat je leiden door je eigen smaak. Als je vindt wat je zoekt, herken je dat meteen en je wordt er helemaal blij van.

Hoe anders verloopt de procedure van het Boekenweekgeschenk. Voorin het boekje staat: “Dit Boekenweekgeschenk wordt u aangeboden door uw boekverkoper.” Maar een boekverkoper geen enkele invloed op zijn ‘geschenk’.

Het is de CPNB -Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek- die dat hele traject bewandelt. De boekhandels mogen de rekening betalen, maar de CPNB bepaalt welke auteur gevraagd zal worden. Terwijl boekhandels toch de specialisten bij uitstek zijn. Zij hebben immers dag in dag uit te maken met de klant. Zij hebben voeling met de markt.

En dat is precies het probleem. Henk Kraima, vijfentwintig jaar directeur van de CPNB, legt in de boekenbijlage van NRC Handelsblad uit waarom: “Als de boekhandel zou bepalen wie het geschenk schrijft, krijg je gegarandeerd een novelle van de hand van een de best verkopende auteurs.” Kluun of Van Royen zouden dan in principe het boekenweekgeschenk kunnen schrijven. Dat is niet wat de CPNB voor ogen heeft. Zij bewaken het niveau. Daarom hebben zij bepaald dat het geschenk geschreven moet worden door een auteur die tot de Nederlandse literatuur behoort. Dat is meteen een lastige opgave, omdat niemand precies kan aangeven waar ‘literatuur’ aan moet voldoen.

Het is uiteindelijk de directeur van CPNB die met zijn vetorecht de dienst uitmaakt. Hij heeft zelfs de macht om een aangeboden manuscript van de uitverkoren auteur te weigeren. Met verve speelt hij de rol van een bezorgde ouder, die zijn kind –de boekhandel-  behoedt voor fatale keuzes. Het kind mag zich vooral geen buil vallen.

Het is alsof je vader je een pakje in de hand duwt, dat jij op het feestje mag geven!