Schrijvers schrijven niet voor de bureaula, schrijvers willen gelezen worden. Daarom liep de grote zaal van Schrijversvakschool Amsterdam in juni 2008 vol. Bastiaan Bommeljé hield een lezing. Bommeljé is historicus, oprichter van de boekenbijlagen van Elsevier en NRC Handelsblad, en hij heeft een eigen uitgeverij en boekhandel. Maar om die redenen kwamen de studenten niet. Zij wilden alles weten over die andere passie van de spreker. Na zijn dagtaak installeert Bommeljé zich namelijk achter een grote stapel enveloppen. In die enveloppen zitten manuscripten van hoopvolle schrijvers.

Bommeljé is de man achter het literair tijdschrift Hollands Maandblad. Een gedreven man, met een hart voor literatuur. Altijd op zoek naar die grote ontdekking, naar dat nieuwe geluid. Maar van zijn lezing werden de studenten niet vrolijk. Bommeljé gaf af op eendagsvliegen en gruwde van de blonde paardenstaart die volgens hem achterop ieder hedendaags debuut prijkt.

Bij de eerstejaars zakte de moed in de schoenen. De tweedejaars keken beteuterd en de derdejaars, die toch al worstelden met hun novelle slopen zachtjes de zaal uit. Ik vermoed niet dat zij vertrokken om de cirkelzaag. Bommeljé had juist verteld uit hoe hij tien ingezonden tekstpagina’s reduceerde tot drie. En hoe de schrijvers hem dan lieten weten dat er nu pas stond wat zij hadden bedoeld. Redactie maakt een tekst beter, stelde BB onnodig vast.

De deur van de grote zaal sloot geruisloos. Ik weet zeker dat de studenten de lezing voor gezien hielden om het troosteloze beeld dat de spreker schetste: ieder jaar verschijnen in Nederland 20.000 nieuwe titels. Van een debuut worden 175 exemplaren aan familie en vrienden verkocht. Als een roman na zes weken niets heeft gedaan, wordt die tot papierpulp verwerkt. Dan verdwijnt het werk, alsof het nooit heeft bestaan. Een nachtmerrie voor de schrijver die dag in dag uit bezig is om zijn verhaal vorm te geven.

Nu de Koninklijke Bibliotheek heeft aangekondigd te gaan digitaliseren, verandert de zaak. In 2030 moeten alle Nederlandse publicaties vanaf 1470 voor iedereen digitaal toegankelijk zijn. Een kostbare klus die ervoor zorgt dat alles wat ooit werd geschreven, bewaard blijft. Er zijn geen criteria, er worden gewoon 730 miljoen pagina’s gescand. Dus ook de romans en verhalenbundels van debutanten die al snel weer van de markt verdwijnen. Maar of Bommeljé dat een vooruitgang vindt, is nog maar de vraag.