Alec en Ivana over Three Artists Walk into a Bar…: “Waarom zou je een tentoonstelling maken?”

maandag, april 2nd, 2012

Tijdens het curatorial programme van kunstencentrum De Appel worden ieder jaar zes jonge, internationale curatoren opgeleid. De groep van dit jaar besloot een curatorencollectief te vormen onder de naam The Black Swan. Zes maanden lang bezochten zij tentoonstellingen en biënnales en spraken ze met curatoren, kunstenaars en theoretici. Nu sluiten ze het jaar af met de tentoonstelling Three Artists Walk into a Bar... Curatoren Alec Steadman (1983, Engeland) en Ivana Vaseva (1984, Macedonië) vertellen enthousiast, maar ook geheimzinnig over de ‘dingen’ die zij organiseren.

Waarom noemen jullie jezelf The Black Swan?
Alec: “We kwamen er op door een gastles van Kai van Hasselt, waarin deze economische theorie genoemd werd. Waar die theorie voor staat, is een goede analogie voor hoe wij kijken naar kunst en het maken van tentoonstellingen.”
Ivana: “The Black Swan Theory is gebaseerd op het idee dat niemand dacht dat er zwarte zwanen bestaan, totdat deze in Australië ontdekt werden. Voor die tijd was het een uitdrukking dat iets onmogelijks zou gebeuren. Hierna veranderde alles. Als dit mogelijk is, wat kan er dan nog meer gebeuren?”
Alec: “Het is een manier van denken over onverwachte dingen en nadenken over het ondenkbare.”

Hoe kwam de tentoonstelling tot stand?
Alec: “Van augustus tot en met december hadden we zeven dagen per week ontmoetingen en lessen. De hele tijd waren we bezig met de fundamentele vraag: waarom zou je een tentoonstelling maken?”
Ivana: “Zeker in deze tijden van verandering, met het huidige klimaat in Nederland!”
Alec: “Dat zette ons aan het denken… Wat kan kunst doen met betrekking tot het huidige klimaat in Nederland? Er is een heftige discussie gaande over de waarde van kunst en de instituten eromheen. Binnen deze context willen wij nadenken over hoe we daarop kunnen reageren. We willen kijken naar mogelijkheden. We stellen vragen, er zijn geen antwoorden.”

Hoe stellen jullie vragen met Three Artists Walk into a Bar…?
Alec: “We zien humor als een subversieve kwaliteit. Het zijn geen kunstwerken over humor, maar humor wordt gebruikt als middel om ruimte voor dialoog te creëren. Om de een of andere reden is …walking into a bar… internationaal bekend, maar dan ingevuld met lokale humor. Het is het begin van een mop, van een kader. Het geeft geen antwoord, het sluit geen dingen uit, daarom ook het puntjepuntjepuntje…”
Ivana: “En wat gebeurt er dan? Dat zie je in de tentoonstelling.”

Wat zien we dan in de tentoonstelling?
Ivana: “We noemen het een tentoonstelling, maar het is geen gebruikelijke tentoonstelling met kunstwerken in een ruimte. Er zullen veel dingen gebeuren op straat in Amsterdam, maar ook in hetveem theater, in de supermarkt of op tv.”
Alec: “Maar er gebeuren ook dingen op internet, youtube, of dingen die opduiken als kunstwerk.”
Ivana: “Heel veel verrassingen en interventies.”
Alec: “Het kan een een-op-een situatie zijn. Vind je zomaar iets in je broekzak, mogelijkerwijs. Of misschien stuit je op twintig mensen die vreemd doen op een plein. Wellicht is een werk een telefoonnummer dat je kunt bellen. Er worden vragen gesteld over de aard van een kunstwerk of de ontmoeting met het publiek. Wie is het publiek?”

Is dit een manier om andere mensen aan te spreken dan de reguliere kunstliefhebber?
Ivana: “Het neemt kunst uit de tentoonstellingsruimte, maar het is geen institutionele kritiek. In de toekomst zullen we ook tentoonstellingen in musea maken, want dat zijn toch belangrijke plekken. In dit geval zijn we geïnteresseerd in wat er gebeurt wanneer je een kunstwerk buiten de verwachtingen plaatst. Wanneer je naar een museum gaat verwacht je kunstwerken te zien, dat heeft invloed op hoe je kijkt naar dat wat je tegenkomt. Nu plaatsen we deze dingen in de echte wereld.”

Maar dat kan betekenen dat mensen niet door zullen hebben dat het om kunst gaat…
Alec: “Er zijn bepaalde werken die tijd- en plaatsgebonden zijn, die aangekondigd worden als kunst. Maar andere werken zijn bedoeld als interventies, die zijn niet bedoeld om gezien te worden als kunst. Het zijn onderbrekingen in je dagelijkse leven.”
Ivana: “Dat roept vragen op! Waarom gebeurt dit? Is het kunst?”
Alec: “Gedurende de tentoonstellingsperiode is de Appel Jongensschool iedere zaterdag open voor het publiek.”
Ivana: “Er is een bar, er zijn lezingen en workshops door internationale sprekers. Deelnemende kunstenaars selecteren films die in de tijdelijke bioscoop van de Appel Jongensschool worden getoond.”

Hoe hebben jullie de kunstenaars eigenlijk geselecteerd?
Alec: “Dat is een wezenlijk element van het project. We hebben een oproep gedaan aan elke student en resident verbonden aan een beeldende kunst master of postacademisch programma. Wij zijn hier maar negen maanden, we maken een tentoonstelling en gaan weer weg. Daarom wilden we graag iets doen met kunstenaars van onze generatie, hen samen brengen.”
Ivana: “Doorgaans hebben de academies geen contact met elkaar, maar nu kunnen ze samen komen, praten en experimenteren.”
Alec: “Eigenlijk is de tentoonstelling al begonnen, want sinds vorige week zaterdag komen we met de kunstenaars samen. We willen een gesprek aangaan over het project zodat we samen beslissingen kunnen nemen, bijvoorbeeld over de opening. Dat zijn beslissingen die sterk gerelateerd zijn aan de kunstwerken. Ze worden erg enthousiast en komen met allerlei ideeën die wij nooit hadden kunnen bedenken.”

Hoe gaat dit eindigen?
Ivana: “Het einde is een sleutelmoment, waar alle kunstwerken samenkomen. De website is ook een belangrijk aspect, waarop de werken staan die je kunt bezoeken, maar ook de interventies en het archief. Dat blijft nog jaren bestaan.”

Tags: Alec Steadman, amsterdam, Appel Curatorial Programme, curatoren, de appel, hetveem theater, humor, interventies, Ivana Vaseva, jonge kunstenaars, Jongensschool, Kunst, kunstacademies, Nynke Besemer, studenten, tentoonstelling, Three Artists Walk into a Bar
Posted in Interview, Kunst | No Comments »