In een oude bierbrouwerij in Barneveld zit museum Nairac. Deze zomer is daar in de achterste zaal een tentoonstelling te zien over het beroemde boek Alice in Wonderland. De illustraties variëren van de traditionele Britse tot moderne Aboriginal versies van Alice. Deze leuke illustraties wegen gelukkig op tegen de chaotische opstelling.

Alice’s Adventures in Wonderland
In 1862 roeide Charles Lutwidge Dodgson met de drie Liddell-zusjes in een bootje op de Thames en verzon hij een verhaal over Alice. Alice Liddell vroeg hem later dit verhaal op te schrijven. Dit zou uiteindelijk in 1865 leiden tot het boek Alice’s Adventures in Wonderland, geschreven onder het pseudoniem ‘Lewis Carroll’. Carrolls boek werd een hoogtepunt in de kinderliteratuur, maar is ook boeiend voor volwassenen vanwege de filosofische raadsels (“Why is a raven like a writing desk?”) en de logische, psychologische en zelfs wiskundige lagen in het boek.

Illustraties
In de eerste publicaties van Alice’s Adventures in Wonderland waren de illustraties van de hand van John Tenniel. Hij maakte van Alice het blonde meisje met de blauwe jurk. In 1907 was het copyright verlopen op deze specifieke versie van Alice’s Adventures in Wonderland en mochten uitgeverijen hun eigen versies uitbrengen. In sommige versies werd Alice nu een brunette (zoals de oorspronkelijke Alice Liddell ook was), in andere versies bleef Alice traditioneel blond met de blauwe jurk, zoals ook in de Disneyfilm uit 1951.

In de tentoonstelling is goed te zien hoe het verhaal van Alice op verschillende manieren geïnterpreteerd kan worden. Een groot deel van boeken uit de tentoonstelling komt uit het privébezit van Miriam A. B. Goldschmidt, die niet alleen illustraties van Rie Cramer verzamelt, maar ook allerlei versies van Alice in Wonderland. Behalve Nederlandse en Engelse, zijn er ook Franse, Duitse, Russische, Kroatische en Chinese vertalingen te zien, die weer allemaal hun eigen specifieke illustraties hebben. Heel speciaal is het boekje dat een Aboriginal Alice toont. Ook zijn er de beroemde andere illustraties te zien, zoals van Mabel Lucie Atwell en zelfs van de beroemde kunstenaar Salvador Dalí.

Chaotische tentoonstelling
Het is verwarrend dat de tentoonstellingsmakers niet kiezen voor wie hun tentoonstelling nou bedoeld is: voor kinderen of volwassenen?
Voor de volwassenen zijn er kasten die proberen wat historische context te geven. Het is leuk om een facsimile te zien van de handgeschreven versie van Lewis Carroll, die bovendien door hem zelf is geïllustreerd! Maar de algemene informatie is summier. Een kast is gewijd aan Lewis Carroll als fotograaf. Er liggen enkele foto’s en er staat bij dat Carroll ‘belangrijk was voor de moderne fotografie’. Waarom? Dat wordt niet uitgelegd. De volwassenen leren maar weinig nieuws.

De opstelling van de boeken volgt losjes de chronologie van het verhaal: kast één toont verschillende illustraties van Alice die in het konijnenhol valt. Maar langzaam raak je de draad kwijt. Voor de kinderen gebeurt dit nog eerder, omdat zij de boeken die op de bovenste planken staan niet kunnen zien. Zij kunnen wel kleurplaten inkleuren en kijken naar verfilmingen van het verhaal. De grote, enge, poppen zijn ook ongetwijfeld bedoeld om kinderen te vermaken, maar staan grotendeels achter glas, dus je kunt er niet mee spelen. De poppen voegen niets toe aan de tentoonstelling en maken het geheel alleen maar onnodig chaotisch.

Aan de andere kant, past die chaos misschien wel bij het originele verhaal waarin Alice zich in de fase tussen kind en volwassene bevindt. Hoewel de tentoonstelling misschien wat chaotisch is, is het voor jong én oud leuk om illustraties en verfilmingen te bekijken van misschien wel het leukste (kinder)boek uit de geschiedenis.

14-08-2010