Heb je weleens olifanten langs de snelweg gezien? Of het zittende konijn in Utrecht of uitgeputte mannen op Schiphol? Het zijn maar een paar voorbeelden van de aandoenlijke sculpturen waar je niet omheen kan, gemaakt door de Limburgse beeldhouwer Tom Claassen (1964) . Kunsthal KAdE in Amersfoort toont met een retrospectief dat Claassen meer doet dan alleen lieve beelden maken. Hij onderzoekt en transformeert alle mogelijke materialen.

Claassen maakte zijn eerste beeld voor de openbare ruimte in 1996. Hierna volgden vele beelden in de openbare ruimte, waaronder halfvergane houten mannen in Museum Kröller-Müller, pony’s in Maastricht en honden door heel het land. Op de tentoonstelling in KAdE geven foto’s en modellen van de buitenbeelden een indruk van de sporen die Claassen achterlaat.

Zoektocht naar beelden
De meeste beelden voor de openbare ruimte zijn dikke, logge beesten of figuren. Claassen wil toegankelijke beelden maken, zodat mensen het begrijpen en leuk vinden. Het is jammer dat bij de modellen de afmetingen van de uiteindelijke werken niet vermeld worden, want ze zijn vaak indrukwekkend groot. KAdE helpt je op weg met een boekje of iPhone applicatie om de grote versies door het hele land te vinden.

Spelen met zand
Naast het maken van vrolijke dikkerds experimenteert Claassen veel met materiaal. Al het mogelijke materiaal. Zelfs met zand weet hij een prachtige groep leeuwen te maken die op de grond lijken uit te vloeien. Deze sculptuur is sinds 1990 op verschillende plaatsen en in verschillende versies gemaakt. Het liefst zou je eraan voelen om te controleren of het echt zand is en om daarna te bedenken wat je er zelf van kunt maken. Die mogelijkheid is wel weggelegd voor de winnaar van de Museumnacht loterij (28 augustus), die de leeuwen te lijf mag gaan.

Het is opmerkelijk dat Claassen veel verschillende materialen gebruikt en er tegelijkertijd een typerend ‘Claassen-beeld’ van maakt. Dacht je bronzen beelden aan hun naad te herkennen en houten sculpturen aan de boomstammen? Dan heb je het mis. Claassen maakt houten beelden van boomstammen, maar giet dezelfde vorm soms in brons. De bronzen beelden zijn soms ruw, dan weer glad. Mensfiguren kunnen gemaakt zijn van glimmend aluminium, ruw hout, of strak beton. De uitwerkingen zijn zo divers en tegelijkertijd zo treffend. Allemaal knuffelbare figuren die een glimlach bezorgen, maar zelf zelden een gezicht hebben om terug te lachen.

Fantasierijk
Uitgezakte wc-hokjes van polystyreen, een wormenveld of een stofzuiger van ijzerdraad en silicone. De gelijkenis is er, maar tegelijkertijd kun je erin zien wat je wilt. Zelfs een afdruk van Claassens ateliervloer lijkt een schatkaart te worden. Dat is ook de reden waarom Claassen zijn beelden vrijwel altijd ‘zonder titel’ noemt, waarna een naam tussen haakjes volgt. Hij wil je de gelegenheid geven om zelf naar de beelden te kijken en erover te fantaseren.

Het retrospectief van Tom Claassen in KAdE is een mooi overzicht waarin zowel bekende als minder bekende sculpturen goed naar voren komen. De tentoonstelling maakt zichtbaar dat Claassen uit elk materiaal en op ieder formaat typerende beelden maakt. Kijk ook buiten goed om je heen, rond KAdE zijn nog meer sculpturen van Claassen te ontdekken.

20-07-2010