Hij is een van de meest succesvolle Nederlandse romanschrijvers. Maar Arnon Grunberg is niet alleen bekend vanwege zijn boeken. Als embedded journalist reisde hij meermaals af naar oorlogsgebieden om verslag te doen. En in 2006 logeerde hij bij verschillende gezinnen in de Utrechtse Vinex-wijk Leidsche Rijn om het fenomeen ‘gezin’ nader te onderzoeken. Nu lijkt hij deze twee vormen van engagement te hebben gecombineerd door met een familie mee op vakantie te gaan. Immers: ‘Een gezin op vakantie is een gezin in oorlogsgebied, of beter gezegd, in een oorlogssituatie. Zo zie ik dat.’, aldus Grunberg. In Foam is tot en met 18 maart een tentoonstelling ingericht over dit originele project, met foto’s van kunstenaar Wendela Hubrecht.

E-mails
Voor het project werd in 2010 een oproep in de kranten geplaatst: wie wil met Arnon Grunberg op vakantie? De expositie toont e-mails van mensen die reageerden. Zo vraagt vader Fred of Grunberg misschien zin heeft met hem en zijn zesjarige dochter te kamperen in Frankrijk, waaraan hij wel even toevoegt: ‘Het is evident dat men ons op een camping zal bekijken als een homokoppel. Mogelijk een interessante ervaring, ook voor mij. Al voel ik geen enkele aandrang om dat ook in de praktijk te brengen.’ De hilariteit van sommige reacties brengt een bepaalde ironie met zich mee. Ze zijn bloedserieus, maar tegelijkertijd vraag je je af: menen die mensen het nou? Net als in Grunbergs boeken gaat ook hier luchthartige humor gepaard met een onderliggende spanning.

Vakantiefoto’s
Grunberg koos één gezin uit, dat bestaat uit moeder Maud, vader Nick en hun twee zoontjes Ezra en Luka. Met hen ging hij naar Griekenland. De families die buiten de boot vielen kregen een wegwerpcamera mee om zelf hun vakantie vast te leggen. In de expositie zijn deze vakantiekiekjes te zien, afgewisseld met foto’s van Wendela Hubrecht. De zelfgemaakte foto’s zijn indringender, omdat ze een directe kijk geven in het privéleven van deze gezinnen en daarom erg persoonlijk zijn. De beelden van Hubrecht zijn daarentegen wat afstandelijker en tonen de families vanuit het oogpunt van de fotograaf.

Buitenstaander
De tentoonstelling draait niet om Arnon Grunberg. Integendeel: het gezin als fenomeen staat continu centraal. Grunberg is alleen op de achtergrond aanwezig. Gebruikmakend van korte anekdotes en tekstjes duikt hij af en toe op om de bezoeker scherp te houden en de dingen anders te bezien. Ook op de foto’s van zijn vakantie neemt Grunberg geen centrale rol in. Met zijn witte huid tekent hij nogal af tussen de bruingezonde lichamen van de vier gezinsleden. Het onderstreept zijn positie als buitenstaander, iemand die van een afstand het gezin aanschouwt. Zijn doel was dan ook niet om in het gezin te worden opgenomen, maar te laten zien hoe een gezin functioneert. En waar kan dat beter dan op vakantie? Grunberg: ‘Als gezin kun je misschien een avond lang een façade ophouden, maar niet een hele week.’ Of de vakantie inderdaad te vergelijken is met een oorlogssituatie, daar komt in de tentoonstelling geen antwoord op. Eerder wordt op originele wijze een beeld gegeven van Grunbergs project, waarbij het de bezoeker vrij staat een antwoord te vinden op eventueel opgeroepen vragen. De combinatie tussen tekst en beeld maakt deze expositie dynamisch en daarom zeer de moeite waard.

21-02-2012