Hoe moet het museum van moderne en hedendaagse kunst er in de 21^e eeuw uitzien? Deze vraag wordt gesteld in één van de nieuwe tentoonstellingen die onderdeel zijn van het tweede deel van het programma Play van Abbe. De tentoonstelling, Museummodules, toont vier 20^e eeuwse tentoonstellingsmodellen als suggesties voor het moderne museum. De modellen zijn in de 20^e eeuw bedacht door een aantal kunstenaars, ontwerpers en onderzoekers.

De meeste musea van moderne en hedendaagse kunst zijn al jaren gebaseerd op het ‘white cube model’. Dit model ontstond in het Museum of Modern Art in New York, dat kort na de Tweede Wereldoorlog ging fungeren als het voorbeeld voor alle musea voor moderne en hedendaagse kunst. Het ‘white cube model’ kenmerkt zich onder andere door witte muren, afgesloten expositieruimtes, op ooghoogte en in chronologische volgorde geplaatste schilderen. De vier 20^e eeuwse alternatieven die in het Van Abbe zijn tentoongesteld hebben nooit zoveel invloed gehad als het ‘white cube model’, maar worden nu opnieuw onder de aandacht gebracht.

De Raum der Gegenwart is één van de vier tentoongestelde modellen. Deze variant dateert uit 1930 en was oorspronkelijk ontworpen door de Hongaarse kunstenaar László Moholy-Nagy (1895–1946) voor een museum in Hannover. Het dynamische ontwerp had als doel de moderne industriële samenleving weer te geven. Het museum zou worden ingericht met reproducties van kunstwerken, bijvoorbeeld in film- of fotovorm. Het resultaat is een veelzijdige en interactieve museumruimte, die ver afstaat van het hedendaagse museum en van de overige drie tentoongestelde ontwerpen.

Een tweede museumruimte is gebaseerd op het uitgevoerde ontwerp van Lina Bo Bardi voor het Museu de Arte de Sâo Paulo. Hier zijn geen keurig opgestelde schilderijen aan de wanden te vinden, maar zijn de werken op een glazen standaard geplaatst. Op deze manier wordt transparantie een belangrijk aspect in de ruimte. De kunstwerken worden als het ware onderdeel van de omgeving. Bezoekers beïnvloeden de werken ook door er bijvoorbeeld achterlangs te lopen: een geschilderd portret krijgt zo opeens twee levensechte benen.

Museummodules is niet alleen interessant omdat het tentoonstellingsmodellen uit de vorige eeuw laat zien. Het Van Abbemuseum gaat nog veel verder. Uit de tentoonstelling blijkt namelijk dat een museum niet zo objectief is als de meeste bezoekers denken. In tegendeel, het Van Abbe beweert dat “het museum een tijdmachine is die subjectieve mechanismen hanteert om tijd te ordenen en haar kunst te verzamelen en te presenteren”. Tentoonstellingen worden samengesteld met een bepaalde gedachte, waardoor subjectiviteit altijd een grote rol speelt in musea. Museummodules laat zien wat de macht van presenteren is.

19-04-2010