Een close-up van enkele minuten laat een doorsnee meisje zien, rijdend in een auto, pratend tegen zichzelf en haar medeweggebruikers. Met dit shot opent de film Greenberg, een werk waarin de flauwe komiek Ben Stiller met verve een serieuze weg inslaat.

Dat alledaagse meisje is Florence Marr, de jonge assistente van Philip Greenberg. Zij is een enigszins sullig, mollig meisje, dat te allen tijde voor de familie Greenberg klaar staat. Wanneer Roger, Philips broer, tijdelijk op het huis en de hond past, schiet Florence hem dan ook graag te hulp. Roger komt rechtstreeks uit de psychiatrische kliniek vanwege zijn neuroses en negatieve levensinstelling, zijn doel in het leven is ‘niets doen’. Roger hecht veel waarde aan schijnbaar onbelangrijke dingen, zoals het constant balsemen van zijn lippen en het schrijven van klachtenbrieven naar vliegtuigmaatschappijen en de hondentaxi.

Ooit had Greenberg een grote toekomst als rockmuzikant, maar nu, op zijn veertigste, is hij alle grip op het leven kwijt. Wie is Roger Greenberg eigenlijk? Dit lijkt de centrale vraag te zijn in Greenberg van regisseur Noah Baumbach. Roger kan zijn mislukking als muzikant niet achter zich laten. Hij leeft in het verleden en kan de onvoorspelbaarheid van het leven maar moeilijk accepteren. Roger uit zijn pijn op destructieve en onverantwoordelijke manier en degene om wie hij het meeste geeft, Florence, doet hij hiermee veel pijn.

Puur en ongedwongen

Met het kleine succes van Margot at the Wedding en zijn samenwerking met Wes Anderson voor Fantastic Mr. Fox, timmerde regisseur Baumbach al aardig aan de weg. Met Greenberg verzilvert hij echter zijn ware talent: het ontwikkelen en portretteren van boeiende personages. Baumbachs film werd genomineerd voor de Gouden Beer van het Internationale Filmfestival van Berlijn en mede door de filmtechniek zit de kijker dicht op de huid van de personages. Baumbach kiest veelvuldig voor langdurige close-ups die de film puur en realistisch maken. Dit effect wordt versterkt door het ogenschijnlijk vrije script; de acteurs spelen ongedwongen en de gesprekken lijken ter plekke te ontstaan.

Mumblecore

Greta Gerwig zet de onzekere assistente zonder ruggengraat levensecht neer, met name in haar gestuntel in de liefde. Eerder speelde Gerwig in onder meer Hannah Takes the Stairs, een film die wordt geschaard onder de mumblecore-beweging: een stroming van films zonder scenario of plot, waarin onzekere types worstelen met het leven. Greta Gerwig kreeg het stempel van mumblecore-prinses aangemeten, een status waaruit haar ongedwongen en overtuigende spel blijkt. Het mag dan ook geen wonder heten dat Baumbach juist haar koos voor de rol van Florence.

Aan het begin is het afwachten tot Stiller de eerste flauwe grap maakt. Hij staat in Greenberg echter tegenover de integere Gerwig en deze samenwerking doet Stiller goed; niet de flauwe grappen, maar zijn goede timing en subtiele humor voeren de boventoon. Het feel-good gevoel is niet slechts te danken aan Ben Stiller. De gedoodverfde sul Rhys Ifans, beter bekend als de gestoorde huisgenoot van Hugh Grant in Notting Hill, toont in de rol van Rogers vriend Ivan ook zijn semi-serieuze kant. Een vreemd, maar geslaagd duo.

Acceptatie van het leven

Vanwege de beginscène van de film lijkt Florence in eerste instantie het hoofdpersonage. Vervolgens neemt Ben Stiller als Roger Greenberg de overhand, maar de jonge assistente heeft een betekenisvolle rol: zij is degene die Greenberg houvast in het leven geeft. Volgens Florence kwetsen gekrenkte mensen anderen het meest, maar deze boodschap neemt Roger pas aan het einde ter harte. Wanneer hij erachter komt wie hij is en waar hij wil zijn, accepteert Greenberg eindelijk het leven dat hij nooit gepland had. Greenberg toont dat het leven soms pijnlijk onvoorspelbaar is, maar dat het, met een positieve instelling, ook mooie verrassingen brengt.

20-07-2010