In Open Stad van Teju Cole lopen we mee met Julius, een uit Nigeria afkomstige arts-assistent in de psychiatrie. Julius wandelt door New York en Brussel. Deze wandelingen zijn een confrontatie met verschillende mensen en ideeën die Cole tot in detail beschrijft. Open Stad is weldoordacht, maar mijmert veel en langdurig. De moeite van het lezen wordt niet altijd beloond.

Feiten
Teju Cole is naast schrijver ook kunsthistoricus en fotograaf. In Open Stad zijn deze invloeden duidelijk merkbaar: hoewel het verhaal een arts-assistent in de psychiatrie beschrijft, is het doorspekt met cultuurhistorische kennis. Hoofdpersoon Julius somt tijdens zijn wandelingen moeiteloos gedetailleerde feiten op over de kleinste en meest gevarieerde onderwerpen. Zo weet hij bijvoorbeeld met naam en nummer alles te vertellen over Belgische politiek en oude schilderkunst.

Open Stad is hierdoor een verzameling van de meest uiteenlopende feitjes die niet altijd even noodzakelijk zijn. Julius is soms ongeloofwaardig door zijn onmogelijk grote feitenkennis. Zijn ellenlange beschouwingen kunnen ook behoorlijk op de zenuwen werken. Hij doet soms denken aan een wetenschapper zonder relativeringsvermogen, die nog geen kop koffie op kan pakken zonder erop te reflecteren. Alles betekent te veel in deze roman.

Fotografie
Ook in de schrijfstijl van de auteur is deze mijmerende houding terug te vinden. Cole beschrijft de omgevingen en de mensen tot in het detail, alsof elke situatieschets een foto is waar hij dagenlang naar heeft gekeken. Dit leest niet altijd even prettig, maar ook hier wordt duidelijk dat de auteur een hele precieze verteller is. Zijn zinnen zijn lang en beeldend, met een duidelijke voorliefde voor bijvoeglijke naamwoorden. Coles fotografen-oog is dan ook duidelijk aanwezig in deze hyper-genuanceerde schrijfstijl:

‘Vaak, als ik de lucht afzocht, zag ik alleen maar regen, of de vage condensstreep van een vliegtuig die het uitzicht in tweeën deelde, en ergens in mijn achterhoofd ontstond dan de twijfel of die vogels, met hun donkere vleugels en keeltje, hun fletse lijfje en hun onvermoeibaar kloppende hart, wel echt bestonden.’

Ideeënroman
De overdaad aan details en verhalen maakt Open Stad af en toe tot een wat gekunsteld boek. Hoofdpersoon Julius mist soms relativeringsvermogen, waar de auteur vaak juist een bijvoegelijk naamwoord te veel heeft. Coles ideeën zijn over het algemeen wel interessant: de thema’s die hij aansnijdt zijn actueel en, net zoals zijn feitenkennis en schrijfstijl, zorgvuldig beschreven. Open Stad beschrijft kortom noodzakelijke gedachten met onnodige details. Per hoofdstuk verschilt echter of het de moeite loont: je moet er maar net zin in hebben.

Gepubliceerd op: 03-05-2012