In de serie hoorcolleges op cd door muziekwetenschapper en componist Leo Samama verscheen na De taal van muziek deze zomer ook Schubert, een hoorcollege over zijn leven en werk. De titel klinkt misschien een beetje droog, maar het college zelf is dat zeker niet. Vanuit verschillende en afwisselende invalshoeken zorgt Samama voor een interessante en aangename kennismaking met deze romantische Weense componist. Ideaal voor een luie zondag waarop je toch nog iets zinnigs wilt doen.

Eerder gaf Samama al hoorcolleges over de componisten Mozart, Beethoven, Mahler en Debussy, die door Home Academy Publishers werden uitgegeven op cd. Schubert kwam tot stand in samenwerking met Studium Generale van de Universiteit Leiden. In het college maak je kennis met het muzikale wonderkind Schubert, dat na het schrijven van een overweldigend aantal werken – zoals het een waar romanticus betaamt – al op 31-jarige leeftijd stierf.

Werkdrift
Het hoorcollege over Franz Schubert (1797-1828) bestaat uit veertien hoofdstukken op zes cd’s, die allemaal een ander aspect belichten van zijn leven en muziek. Zo begint Samama met een beschrijving van Schuberts onvoorstelbare werkdrift. In zijn korte leven schreef hij bijna tweeduizend werken in uiteenlopende genres, soms zelfs een paar per dag! Daarmee blijkt hij minstens zo hard aan het componeren te zijn geweest als Mozart.

Verder gaat Samama uitgebreid in op de context van Schuberts muzikale werk: politieke en culturele ontwikkelingen in zijn tijd, de manier waarop hij leefde en zijn inspiratiebronnen. Het leuke van Samama’s aanpak is dat hij naast de feitelijke informatie ook veel muziekfragmenten laat horen, bijvoorbeeld om de overeenkomsten tussen Mozart en Schubert duidelijk te maken. Daarnaast citeert hij mensen uit Schuberts omgeving en de componist zelf: “Ik ben geboren om te componeren en met geen enkel ander doel.”

Worsteling
Dat Schubert dit over zichzelf zei, wil echter niet zeggen dat alles bij hem vanzelf ging. Dit laat Samama horen aan de hand van ‘schetsen’, onvoltooide werken die door muziekwetenschappers geïnterpreteerd zijn en daardoor toch gespeeld kunnen worden. Hieruit blijkt de worsteling van de componist met zijn roeping. “Buiten de liedkunst was hij een twijfelaar”, aldus Samama, die op deze manier ook mooi de ontwikkeling van Schuberts eigen stijl hoorbaar maakt.

Op de laatste twee cd’s wordt de liedkunst uitvoerig behandeld aan de hand van een aantal belangrijke werken als Erlkönig en Kennst Du das Land?. Ook dit doet Samama op een boeiende manier. Zo haalt hij de achtergrond en betekenis van de liederen erbij, die eigenlijk gedichten blijken te zijn die door Schubert op muziek zijn gezet. Daarnaast laat hij niet alleen versies van Schubert horen, maar ook die van enkele andere grote componisten. Op die manier wordt Schuberts ‘verhalende bouwkunst’ heel concreet.

Liefdesverhaal
Samama’s gevarieerde aanpak – met verhalen, muziek en af een toe een vleugje humor – heeft ook in dit geval weer geleid tot een inspirerend hoorcollege. Je hebt het gevoel dat je Schubert echt leert kennen, niet alleen als componist maar ook als mens in al zijn facetten. Zo krijgen zijn muzikale werken, of het nou om een huiselijk lied gaat of een symfonie en of je er al bekend mee was of niet, een diepere betekenis. Het voelt dan ook volkomen logisch als aan het slot blijkt, dat de rode draad door het hoorcollege heen een tragisch liefdesverhaal is.