Annelies Verbekes Veronderstellingen toont dat verwachtingen en werkelijkheid niet altijd aan elkaar gelijk zijn

Annelies Verbeke - verhalenbundel Veronderstellingen Recensie

okt
18

Door:

De titel van haar nieuwste verhalenbundel maakt exact duidelijk het werk over gaat; in Veronderstellingen verwoordt Annelies Verbeke de veronderstellingen die mensen koesteren over zichzelf, anderen en de wereld. Dat deze niet altijd overeenkomen met de werkelijkheid, komt duidelijk naar voren in de ietwat absurde situaties waarin de personages terechtkomen. Verbeke schetst deze scènes met heldere, kordate zinnen en sprookjesachtige vergelijkingen. Dit zorgt voor zinnen die je wilt opschrijven, onthouden en blijven koesteren.

Terugkerende personages

De bundel begint met een schnauzer die twijfelt aan zichzelf en de reden voor zijn bestaan. Hij vraagt God om antwoorden: ‘Wat verwacht u dat ik doe? [...] Opnieuw het hoofdpersonage worden in de grootste bestseller aller tijden? Ik word amper uitgelaten!’ Deze twijfel wordt krachtig verbeeld in slechts vijf bladzijden. In ‘Hond zonder naam’ keert hij terug om zich tussen de auto’s te werpen; een typisch voorbeeld van Verbekes zwartgallige humor.
Meerdere personages komen regelmatig terug in de bundel van Verbeke, maar vanuit een ander gezichtspunt. Dit zet de veronderstellingen en handelingen van de personages in een ander daglicht en maakt goed duidelijk dat ze vaak te snel conclusies trekken. Doordat echter niet alle personages terugkomen en dit vrijwel altijd subtiel gebeurt, zal dit nieuwe gezichtspunt enkel opvallen bij de lezer die de bundel in één ruk uitleest.

Staccato en afstandelijk

De verhalen zullen echter niet allemaal evengoed blijven hangen. Vooral de eerste verhalen uit de bundel zijn staccato, kort en schematisch, zonder veel emoties. Pas als het personage terugkeert, krijgt hij kleur en valt de nuance op. Als dit niet het geval is, ontbreekt een zekere spanning en is niet duidelijk welke kant Verbeke de lezer op stuurt. Dit maakt het niveau wisselvallig, waardoor de bundel lange tijd de lezer niet overtuigt.

Overtuigend ongemak

Dit verandert echter bij ‘Het feest’. Eerder wordt het personage al geïntroduceerd als een schrijver die op het punt staat door te breken, tot de ‘dijkbreuk in het hoofd’ dit teniet doet. De schrijver wordt neergezet als leeg, ‘een leven zonder apotheose’, maar houdt wellicht iedereen voor de gek. In ‘Het feest’ wordt duidelijk dat Dominique Favarque door deze ‘dijkbreuk’ slechts een schim is van wie hij vroeger was. Verbeke schetst op wonderlijke wijze hoe Dominiques leven nu is: ‘Je herinnert je geen kinderen, geen vaderschap, maar je kent enkele regels van de wereld waarin je ronddwaalt en een ervan is dat je iets niet herinneren niet noodzakelijk betekent dat het niet heeft bestaan, dat het niet is gebeurd. Deze vrouw kan je kleindochter zijn. [...] Maar hopelijk is ze je vrouw.’ Scènes als deze zorgen voor ongemak bij de lezer, omdat je net als Dominique in onzekerheid zit en antwoorden wil.

Ruwe diamant

Verbeke heeft met haar bundel gezorgd voor een aantal vermakelijke verhalen, maar minstens net zo veel ruwe diamanten. Verhalen als ‘Het feest’ en ‘Hier waak ik’ maken dat je het werk niet weglegt. De terugkerende personages eisen een tweede kans en zorgen ervoor dat ook de lezer zijn veronderstellingen over de personages en de situaties aan het einde van het verhaal moet bijstellen.

Gepubliceerd op: 18-10-2013

Facebook reacties