Stoner is een krachtige roman over eenzaamheid en literatuur

Williams - Stoner Recensie

nov
8

Door:

In 1965 schreef de Amerikaan John Williams zijn roman Stoner. Het boek werd veelvuldig gelezen, maar raakte in de vergetelheid. In 2006 bracht een uitgeverij in New York het boek opnieuw uit, maar pas in 2012 werd Stoner in het Nederlands vertaald. Hoewel het boek op het eerste gezicht leeg en emotieloos aandoet, bevat Stoner diepgaande en herkenbare thema’s zoals eenzaamheid en verdriet. De gevoelens van de hoofdpersoon zijn slechts verstopt. De uitdaging is om ze te vinden. En als dat lukt, is Stoner prachtig. 

William Stoner, een simpele boerenjongen uit het kleine dorpje Boonsville, schrijft zich in 1910 in aan de Universiteit van Columbia. Niet lang na het afronden van zijn bachelorstudie, krijgt Stoner de mogelijkheid om door te studeren, zijn masterdiploma te halen en uiteindelijk zijn dissertatie te schrijven aan dezelfde universiteit. Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog, is William Stoner doctor in de Engelse literatuur. Zijn carrière verloopt vlekkeloos, maar is alles behalve spannend. Hij trouwt een jonge vrouw uit een nabijgelegen stad en stort zich met overgave op het leven als docent aan de Universiteit van Columbia. Daar blijft hij voor de rest van zijn leven werkzaam.

Hoewel zijn huwelijk ongelukkig is en Stoner zelf ook niet de vrolijkste hoofdpersoon is, intrigeert het boek de lezer. Al snel wordt duidelijk dat het in het verhaal om een ding draait: de Engelse literatuur. Dit maakt hem soms vreemd en onbegrijpelijk, maar onderstreept vooral zijn eenzaamheid. En die eenzaamheid maakt hem sympathiek.

Het gebruik van clichés vergeven

Williams beschrijft Stoners eenzaamheid aan de hand van subtiele, ingetogen zinnen en zorgvuldig gekozen woorden: ‘Hij wist niet of hij huilde om zichzelf, om dat deel van zijn verleden en zijn jeugd dat in de aarde verdween, of vanwege de dunne gestalte die ooit toebehoorde aan de man van wie hij had gehouden’. Helaas zwicht ook Williams wel eens voor het gemak van clichés: ‘’s Ochtends werden ze ineengestrengeld wakker, hun warme lichamen weldadig onder de zware dekens’. Het wordt hem vergeven, omdat andere zinnen zo bekoorlijk zijn.

De detaillering doet het hem in Stoner

Dat Williams zelf wetenschapper is en een lange tijd heeft doorgebracht aan de Universiteit van Denver, spreekt uit de regelmatige aanhaling van de werk- en vakgroepen waar Stoner deel van uitmaakt. Ook alle objecten en gebouwen die ten tonele komen, krijgen Williams’ onverdeelde aandacht. Ruimtes worden vanaf de grond opgebouwd met woorden, van de donkere planken op de vloer tot de scheuren in het plafond. En hoewel Stoner een stil personage is, zijn zijn observaties diepgaand. Detaillering is duidelijk Williams’ sterkste punt. Stoner is immers het mooist in de stiltes en tussen de planken van de houten vloer.

Gepubliceerd op: 08-11-2012

Facebook reacties