De engel Esmeralda is de eerste verhalenbundel van de Amerikaanse schrijver Don DeLillo (1936). DeLillo schreef de negen verhalen die het boek telt tussen 1979 en 2011. Hoewel de achtergronden veranderen en de schrijfstijl steeds vlotter wordt, blijft de thematiek gelijk. DeLillo vertelt in De engel Esmeralda over mensen die worstelen met het bestaan.

Een man zit samen met zijn vrouw vast op een vakantie-eiland. Elke keer reizen zij heen en weer tussen het vliegveld en het vakantieresort in de hoop een vlucht te kunnen pakken. Telkens blijkt de hoop tevergeefs. Een veroordeelde zakenman bekijkt in de gevangenis op de tv beursberichten die zijn dochters voorlezen. De kinderlijke onschuld afgezet tegen het imago van de financiële wereld. Een vrouw is getuige van de ontvoering van een kind en stelt voor zichzelf vast dat de dader de verongelijkte vader van het kind moet zijn, omdat het alternatief te verontrustend is.

Ongemakkelijk gevoel
De verhalen in De engel Esmeralda kenmerken zich door het ongemakkelijke gevoel dat ze oproepen. Een gevoel van beklemming en kwetsbaarheid. Ieder karakter wordt geconfronteerd met een vervelende of vreemde situatie en geeft hier voor zichzelf betekenis aan. Door deze insteek krijgt de verhalenbundel een interessante filosofische ondertoon.

Terugkerend thema is ook het – letterlijk of figuurlijk – vastzitten van de karakters. Het verhaal De ivoren acrobaat gaat over een naar Griekenland geëmigreerde Amerikaanse die na een serie aardbevingen in angst leeft. Als een collega haar vraagt waarom ze niet vertrekt, zegt ze:

‘Ik kan niet genoeg sparen om ergens anders heen te gaan en ik wil zéker nog niet naar huis. Bovendien vind ik het hier fijn. Ik ben hier min of meer gestrand, maar wel vrijwillig.’

Zakelijk
Door de verhalen en jaren heen verandert de schrijfstijl van DeLillo. Waar de zinnen in de eerste verhalen nog erg lang en soms wat lastig te volgen zijn, wordt de schrijfstijl naar het heden toe steeds korter en bondiger.

Opvallend is daarnaast de vrij afstandelijke manier waarop DeLillo vertelt. Met een bijna zakelijke blik maakt hij de lezer deelgenoot van wat de karakters overkomt en hoe zij over de gebeurtenissen denken. Desondanks weet DeLillo de lezer betrokken te krijgen bij de lotgevallen van al deze personages. Nog het meest door hun echtheid. De karakters zijn rauw en ongepolijst.

De engel Esmeralda
Mooiste verhaal in de bundel is die waaraan hij zijn naam dankt: De engel Esmeralda. Een verhaal over een non en haar missiewerk in de Bronx. DeLillo beschrijft de verhitte en hopeloze situatie in de achterstandswijk zeer treffend.

‘Dat was de muur waar Ismael Munoz en zijn graffiticrew een engel op spoten als er in de buurt weer eens een kind was doodgegaan. De hoge stenen muur was voor de helft bedekt met engelen in roze en blauw. De naam en leeftijd van het kind stonden in cartoonletters onder de engelen, soms ook met de doodsoorzaak erbij (…)’

Ook de naam van de twaalfjarige zwerfster Esmeralda komt op deze muur te staan. Na haar dood verschijnt haar geestverschijning op een reclamebord als de lichten van een voorbijrijdende trein over het bord heen glijden. Deze bovennatuurlijke gebeurtenis maakt van Esmeralda postuum een beschermheilige en zorgt tegelijkertijd voor hoop in de kansloze achterbuurt. Als het reclamebord wordt verwijderd en daarna de verschijning van Esmeralda uitblijft, doet ook de uitzichtloosheid weer zijn intrede.

De engel Esmeralda is zeker geen lichte kost. Wel is het een boek om lang van te genieten en heeft elk verhaal de kracht je op een prikkelende manier aan het denken te zetten.

Gepubliceerd op: 04-08-2012