V.M. Manfredi’s De Adelaar is een historische roman, gebaseerd op de feiten die uit dagboeken en geschiedschrijving bekend zijn over de laatste dagen van Gaius Julius Caesar. Deze politieke thriller geeft ons een intrigerend beeld van niet enkel het hoe, maar bovendien het waarom omtrent de moord op de zelfbenoemde dictator van de Romeinse republiek.

De Adelaar toont ons een Caesar die zich ernstig zorgen maakt over zijn wankelende machtspositie. Het gewicht van zijn vorderende leeftijd drukt op zijn schouders, hij wordt geplaagd door aanvallen van waanzin en door mysterieuze visioenen. Bovendien zouden vele van zijn politieke mededingers hem maar al te graag ten val zien komen. Al snel ontvouwt zich zo een ingewikkeld netwerk van politieke intrige. We worden getuigen van een race tegen de klok om nieuws over het moordcomplot tegen Caesar naar Rome te krijgen voordat het te laat is.

De blik op de dictator
Manfredi weerstaat de verleiding de historische Caesar te veel woorden in de mond te leggen door het verhaal niet voornamelijk vanuit Ceasars perspectief te vertellen. In plaats daarvan omringt hij de dictator met verschillende karakters: sommige historisch, sommige fictioneel. Via de belevenissen van deze karakters zien we hoe de situatie rond Caesars ondergang zich ontwikkelt. Bovendien komen we er door deze vertelwijze achter hoe Caesars medemens tijdens zijn regeringsperiode tegen hem aan zal hebben gekeken.

Het beeld van Caesar dat de roman schetst, is dat van een nobele en doortastende heerser. Manfredi toont ons een man die niet in goden en mystiek gelooft, maar in de daadkracht van mensen. Zijn standvastigheid roept respect en trouw op bij zijn volgelingen. Een groep samenzweerders, geleid door Marcus Junius Brutus, vreest echter voor de toekomst van de republiek vanwege Caesars dictatoriale neigingen. Hun respect voor Caesar kan hun niet weerhouden te doen wat noodzakelijk is: wil de republiek overleven, dan moet de dictator sterven.

De ondergang van de republiek
Manfredi’s kennis van de oudheid blijkt uit iedere pagina van de roman. De gevolgen van de gebeurtenissen, die worden beschreven in De Adelaar, brengt hij nauwkeurig in beeld. De moord op Caesar mondt uit in een burgeroorlog die het land uiteen scheurt. Manfredi’s meest rake observatie vinden we wanneer Brutus en cohorten na hun gruweldaad door de straten paraderen: ‘Een oude bedelaar, zijn huid roze van de schurft, keurde ze nauwelijks een blik waardig. Voor hem veranderde er niets.’

De kracht van De Adelaar ligt in de manier waarop het ons inzicht verschaft in de menselijke kant van de omstandigheden rondom Caesars dood. De manier waarop Manfredi de dictator en zijn moordenaars neerzet maakt hun handelingen tastbaar en begrijpelijk. De Adelaar brengt het verleden tot leven op een manier die voor de traditionele geschiedschrijving niet mogelijk is.

Gepubliceerd op: 01-08-2012