De naam Virginia Woolf is vandaag de dag waarschijnlijk minder bekend dan verdiend. Woolf was één van de oprichters van de Bloomsburry Group, een verzameling Britse intellectuelen die sterke invloed uitoefenden op het denken over kunst en kritiek tijdens het interbellum. Zij was tevens een belangrijke voorloper van de feministische literatuurkritiek, een stroming binnen de literatuurwetenschap met aandacht voor vrouwelijk schrijverschap en de representatie van vrouwen in fictie. A Room of One’s Own is één van de eerste sleutelteksten van deze stroming.

Dit lange essay, gebaseerd op twee papers die Woolf in oktober 1928 presenteerde aan Newham en Girton College in Engeland, gaat in op de rol van vrouwen als schrijvers van, en personages in literatuur. De basisomstandigheden waarin een vrouw zich moet bevinden om te kunnen schrijven zijn simpel volgens Woolf: men heeft een inkomen van boven de 500 pond per jaar nodig, en bovendien een eigen kamer, “a room of one’s own”.

Ongunstige sociale omstandigheden
Uiteraard komt er meer bij kijken. Het kleine aantal vrouwelijke auteurs werkzaam in voorgaande eeuwen legt Woolf uit via het feit dat vrouwen in het verleden niet enkel de privacy en het inkomen, maar ook de tijd en de educatie ontzegd werden die ontwikkeling tot schrijver toelaten. Haar stelling illustreert zij aan de hand van de levensloop van een fictief personage, Judith Shakespeare. Judith zou in dichterlijk talent niet onderdoen voor haar broer, de beroemde bard, maar vanwege haar geslacht zou zij nooit schrijven en uiteindelijk sterven op een straathoek, vergeten en alleen.

Het feit dat de omstandigheden voor vrouwen met schrijfambitie aan het begin van de twintigste eeuw beter begonnen te worden is volgens Woolf niet genoeg. Om werkelijk grote literatuur te schrijven moeten vrouwelijke schrijvers de verleiding weerstaan hun werk te vergiftigen met haat tegenover de door mannen gedomineerde maatschappij. Woolf huldigt het ideaal van de “androgynously minded author” die zowel de mannelijke als vrouwelijke faculteit van de geest hanteert en zo literatuur zonder voorkeur voor enig geslacht voortbrengt. Shakespeare is voor haar het schoolvoorbeeld van dit ideaal. Onder de weinige vrouwelijke auteurs met naam komt enkel Jane Austen in de buurt.

Hedendaagse relevantie
A Room of One’s Own is in zekere zin een product van haar tijd. Het boek is tegenwoordig echter nog even leesbaar als de dag waarop het verscheen. Woolfs zorgen over de sociale omstandigheden die vrouwen het schrijverschap bemoeilijken doen in het licht van de hedendaagse maatschappij wellicht overdreven aan, maar de vele problemen die zij aanstipt zijn zeker niet elk volledig verdwenen.

Het boek is ook meer dan alleen een betoog over vrouwen en fictie. A Room of One’s Own bied een blik in de geest van één van de meest belangrijke vrouwelijke denkers uit de vorige eeuw. Los gezien van de vraag van relevantie zijn veel van Woolfs argumenten en redeneringen nog steeds fascinerend simpelweg vanwege hun doordachtheid en mate van inzicht. A Room of One’s Own is een aanrader voor ieder met interesse in het creatief proces in het algemeen, en in het schrijfproces in het bijzonder.

Gepubliceerd op: 25-06-2012