Sayed Kashua won vorig jaar de Israëlische Bernstein Prize met Tweede persoon enkelvoud. Een terechte bekroning. Middels een ingenieuze verwikkeling weet Kashua de levens van twee individuen met elkaar te verbinden. Dit alles met het politiek gespleten Jeruzalem als decor.

Twee levens
Een Palestijnse advocaat uit Oost-Jeruzalem vindt op een dag een briefje met het handschrift van zijn vrouw. ‘Ik wilde je bedanken voor gisteravond, het was fantastisch.’ Hij beseft meteen dat het briefje niet voor hem bedoeld is. De advocaat is een bijzondere man, zo blijkt al snel. ‘Hij was beslist niet in de wieg gelegd voor confrontaties, zeker niet voor confrontaties die vermeden konden worden.’ Een opmerkelijke eigenschap voor iemand die in zijn werk dagelijks geacht wordt de confrontatie aan te gaan. Hij raakt dan ook snel in paniek als hij in deze confronterende situatie verzeild raakt. In een vlaag van paranoia besluit hij op zoek te gaan naar de minnaar van zijn vrouw.

De Palestijnse maatschappelijk werker Amier verzorgt de Joodse Jonatan, die in coma ligt. Hoewel hij dit eerst met enige tegenzin doet, voelt hij zich steeds meer betrokken bij zijn werk. Amier raakt geïntrigeerd door Jonatans levensstijl en gaat zich steeds meer als hem gedragen. Hij gaat hierin zo ver dat hij uiteindelijk zelfs bereid is een Joodse identiteit aan te nemen. Hiermee tart hij de bizarre tweedeling tussen Joden en Palestijnen in het land.

Twee vertellers
Het leven van de advocaat wordt op een afstandelijke manier beschreven. De verteller houdt een bijna zakelijke toon aan, die goed bij een advocaat past. Toch is er ruimte voor de emoties van de man. ‘O, god, wat had ze hem aangedaan, de teef.’ Heel anders is dit bij het verhaal van Amier. In afwisseling met het verhaal van de advocaat vertelt hij zelf zijn levensverhaal. Hij doet dit echter voornamelijk observerend en zonder al te veel emotie.

De gescheiden vertelvormen versterken het idee dat Amier en de advocaat niets met elkaar te maken hebben. Toch is er een relatie tussen de twee. Kashua weet de verhalen knap in elkaar te vlechten. Het is zelfs de vraag of de twee Arabieren uiteindelijk wel zo veel van elkaar verschillen. De advocaat zit in een relatiecrisis, Amier in een identiteitscrisis en beiden doen zich anders voor dan ze daadwerkelijk zijn.

Kreutzersonate
Het briefje dat het leven van de advocaat op zijn kop zet, valt uitgerekend uit een exemplaar van Tolstojs Kreutzersonate. Het beroemde verhaal over een man die zijn vrouw van overspel verdenkt, doet sterk denken aan de situatie waar de advocaat in belandt. De Kreutzersonate eindigt met een moord en ook de advocaat begint al snel moordscenario’s uit te werken in hoofd. Hij is op dat moment nog niet eens aan het boek begonnen.

De gelijkenis met deze klassieker heeft een krachtige uitwerking. Het boek wegleggen is er niet bij, al is het maar vanwege de fraaie stijl. Maar bovenal werpt zich continu die prangende vraag op: hoe loopt dit af voor de vrouw van de advocaat?

Gepubliceerd op: 07-06-2012