De papieren variant van de meeste literaire tijdschriften hebben, ondanks hun status, al jaren te maken met een oplage van hooguit achthonderd exemplaren. E-zines op internet weten hiervan verrassend genoeg nauwelijks te profiteren. Is het nieuwste initiatief Samplekanon in staat om hier verandering in te brengen?

Literaire tijdschriften moeten niet verward worden met de wekelijkse of maandelijkse magazines in winkels die zo aantrekkelijk mogelijk worden vormgegeven.  Een literair tijdschrift doet  je echter – op een uitzondering na -  eerder denken aan een roman in de vorm van een dunne paperback. Ze worden meestal eens in de twee maanden uitgebracht door literaire uitgeverijen als Van Oorschot en Nieuw Amsterdam. De inhoud bestaat uit korte verhalen, gedichten, essays of tekeningen van bekende en minder bekende kunstenaars.

Open deur naar uitgeverijen
De functie van het literaire tijdschrift bestaat met name uit het bieden van een podium aan nieuwe auteurs: wanneer je korte verhaal naast Grunberg gepubliceerd wordt, geeft dit je een zeker aanzien. Aangezien een literair tijdschrift als Hollands Maandblad direct uitgegeven wordt door uitgever Nieuw Amsterdam, is de stap om vervolgens een boek uit te brengen niet heel groot.

Philip Huff, schrijver van Niemand in de stad, werkte als chauffeur voor Martin Bril en heeft hem op een dag enkele zijn korte verhalen laten lezen. Bril was onder de indruk en raadde Huff aan om wat van zijn werk naar Hollands Maandblad te sturen. Zo heeft hij de aandacht van uitgeverijen op zich weten te vestigen en inmiddels heeft Huff twee boeken bij de Bezige Bij mogen uitgeven. Hoofdredacteur van Hollands Maandblad Bastiaan Bommeljé stelt dan ook dat inmiddels driekwart van de Nederlandse auteurs tot een roman of dichtbundel komt via een literair tijdschrift.

De grootte van het publiek
De oplages van de vijf grootste papieren literaire tijdschriften liggen op hooguit zevenhonderd exemplaren. In de jaren ’80 was dit nog anders met een oplage van 25.000 exemplaren voor het inmiddels opgeheven Bzzletin. De Gids, opgericht in 1834 en daarmee het oudste literaire tijdschrift van Nederland, is onlangs van de ondergang gered door voortaan samen met De Groene Amsterdammer te verschijnen.

E-zines, literaire tijdschriften op internet, hebben daarentegen het voordeel dat zij veel toegankelijker zijn en daarom sneller onder de aandacht van lezers kunnen komen via social media als Twitter en Facebook. Althans, in theorie. De praktijk leert dat de websites onaantrekkelijk zijn vormgegeven en er nauwelijks met social media gewerkt wordt. Zie Meander en Boilingpoint.  Hierdoor slagen zij er niet in om in te spelen op de tekortkomingen van het literaire tijdschrift en een grote groep lezers te bereiken.

Samplekanon
Nederland zou volgens het Schrijversonderzoek van Trouw uit 2007 één miljoen hobbyschrijvers hebben. Opvallend is dat deze schrijvers vooral op fora en websites in eigen beheer actief zijn. Aantrekkelijke digitale varianten op het literaire tijdschrift waar mensen (korte) stukken tekst kunnen insturen, snel met anderen kunnen delen en commentaar uitwisselen, zijn zeldzaam.

De vraag is of het onlangs gelanceerde Samplekanon dit gat weet op te vullen. Op het eerste gezicht lijkt het e-zine Kanon niets anders dan een directe kopie van het literaire tijdschrift. De site heeft echter ook een Sample-variant waar inzendingen na een beoordeling van de redactie geplaatst kunnen worden. Hier is de Facebook-button aanwezig, maar reageren op een ingezonden stuk is niet direct mogelijk.

Ook over het design en de aantrekkelijkheid van de site valt nog veel op te merken, waardoor het maar de vraag is of Samplekanon uit kan groeien tot een literair platform waar een veel publiek op afkomt. Natuurlijk gaat het uiteindelijk om de inhoud van de gepubliceerde stukken: die valt te typeren als experimenteel en een beetje elitair. Echter, een nieuw publiek dat interesse heeft in literatuur, zal door Samplekanon niet worden overgehaald om vaker literaire tijdschriften of e-zines te gaan lezen.

De toekomst van het literaire tijdschrift
Het papieren literaire tijdschrift heeft een goede status. Auteurs weten dat het hen in staat brengt  om bij een uitgever onder de aandacht te komen. Op het internet liggen meer mogelijkheden om sneller onder de aandacht bij een groter publiek te komen, bij lezers die uiteindelijk boeken kopen. Daarom lijkt het slechts een kwestie van tijd totdat een geliktere, grootschalige versie van Samplekanon succes zal hebben. Of zou er een andere reden zijn waardoor er al jarenlang geen serieus literair e-zine op het internet heerst waar naartoe de meeste schrijfactiviteiten van schrijffora en kleinere sites zich heeft verplaatst?

Voor deze beschouwing is gebruikgemaakt van Handboek voor schrijvers door Maaike Molhuysen en Louise Stiller

Gepubliceerd op: 25-05-2012