Murakami-fans hebben er meer dan een half jaar op moeten wachten, maar het derde deel van 1q84 is nu ook in het Nederlands verschenen. Met deze grootse trilogie doet de Japanse schrijver Haruki Murakami waar hij goed in is: een absurdistisch, ondoorgrondelijk verhaal schrijven waar je als lezer in meegezogen wordt.

1q84 (spreek uit: qutienvierentachtig) is vooral een boek van uitstel. Het blijft telkens draaien om de vraag of Aomame en Tengo elkaar zullen terugvinden. Zij hebben een bijzondere ontmoeting gehad op hun tiende, maar daarna zijn ze elkaar uit het oog verloren. Aomame komt erachter dat ze zich niet meer in 1984 bevindt, maar in een wereld waarin twee manen aan de hemel staan en de Little People ’s nachts een pop van lucht creëren.

Door een bizarre samenloop van omstandigheden blijken de levens van Aomame en Tengo met elkaar verstrengeld te zijn geraakt en nu willen ze elkaar vinden. Of dit hen zal lukken blijft het hele boek de vraag. Dit uitstel wordt echter nooit vervelend; Murakami kan de spanning vasthouden zonder dat er veel gebeurt. Hij trekt je het boek in en maakt je deelgenoot van de onwerkelijke wereld van 1q84.

Het ondoorgrondelijke
Ook voel je je gedwongen door te blijven lezen doordat 1q84 zoveel vragen oproept. Je wilt weten hoe alles in elkaar past, hoe het onverklaarbare toch verklaard kan worden. Je wilt weten hoe deze parallelle wereld, de wereld van 1q84, naast die van 1984 kan bestaan en of Aomame en Tengo eruit wegkomen. Toch is het geen moeilijk boek: Murakami begeleidt je voortdurend en geeft talloze malen samenvattingen van alles wat gebeurd is.

Ondanks die herhaaldelijke verduidelijkingen blijven de vragen bestaan; antwoorden worden er niet gegeven. Dat is juist essentieel voor 1q84 en kenmerkend voor Murakami. In het ondoorgrondelijke schuilt zijn talent. Hij heeft het vermogen je af te doen vragen of het nodig is om alles opgehelderd te zien. Er zit niets anders op dan je over te geven aan het verhaal en te accepteren dat niet alles een logische verklaring heeft.

Een lelijk, scheef en dik hoofd
Murakami weet daarnaast de spanning vast te houden door in dit derde boek een nieuwe verhaallijn te introduceren. We volgen niet alleen afwisselend Aomame en Tengo, maar ook Ushikawa. Deze onsympathieke man met een lelijk, scheef en dik hoofd vormt misschien wel de grootste bedreiging: hij is bijna in staat om een ontmoeting tussen Tengo en Aomame te voorkomen.

De hoofdstukken die vanuit Aomame verteld worden, zijn in dit derde deel in de tegenwoordige tijd geschreven. In de vorige twee boeken stonden Aomame’s hoofdstukken in de verleden tijd, evenals de rest van het boek. Alleen op cruciale momenten, bijvoorbeeld wanneer er iemand vermoord werd, schakelde Murakami over naar de tegenwoordige tijd. Met die adrenalinemomenten in het achterhoofd hebben Aomames hoofdstukken in deel drie constant iets spannends. Bij het lezen sta je op scherp, zo goed mogelijk voorbereid op elke wending of gebeurtenis.

De trilogie 1q84 is niet bedoeld voor lezers die op zoek zijn naar bevredigende antwoorden op logische vragen. Je moet erin kunnen berusten je over te geven aan een surreële wereld. En aan het eind zijn alle onbeantwoorde vragen niet eens relevant meer: je hebt eindelijk antwoord gekregen op de vraag of Tengo en Aomame elkaar zullen vinden. Meer hoef je dan ook niet te weten.

Gepubliceerd op: 16-03-2011