Sinds jaar en dag staan vooral de mannen in de kerk in de belangstelling, zoals de Paus. Ook in Bijbelverhalen wordt meer gerept over mannen dan vrouwen en het zijn voornamelijk mannen die een heilige status toebedeeld hebben gekregen. Het museum Catharijneconvent Utrecht toont met de tentoonstelling Vrouwen voor het voetlicht. Zusters, martelaressen, poetsengelen & dominees dat deze mannelijke overmacht slechts schijn is.

Gedood en vereerd
Dat het met deze mannelijke overmacht wel meevalt, benadrukt het museum meteen aan het begin van de tentoonstelling met een beeld van Catharina van Alexandrië. Zij is neergezet als sterke vrouw terwijl ze Keizer Maxentius vertrapt. Hoewel Catharina door hem onthoofd is, blijkt uit dit beeld toch haar kracht en overwinning: hij heeft haar niet van haar geloof kunnen krijgen. De kracht blijkt ook bij de Heilige Cunera, wiens wurgdoek te zien is. Het is indrukkend om te zien hoeveel vrouwen er eigenlijk gestorven zijn voor het geloof en hoe zij daarna voor het voetlicht werden geplaatst door als heilige vereerd te worden voor hun heldendaad.

Ook eer voor de gewone vrouw
Er komen niet alleen heiligen aan bod in het museum, ook de gewone vrouw krijgt volop aandacht. Met diverse schilderijen laat het Catharijneconvent zien dat vrouwen een belangrijke rol hadden in zowel de kerk als de maatschappij. Zo ligt op het werk Drie vrouwen bij het geopende graf van Christus van Gerrit de Wet uit ca. 1660 de nadruk op de aanwezige vrouwen, die als eerste getuige waren van het wonder, in plaats van op het graf zelf. Behalve Bijbelse vrouwen werden ook de ‘gewone’ vrouwen die de kerk dienden afgebeeld op belangrijke schilderijen zoals te zien is op het Drieluik met aanbidding der Herders, met vrouw en kloosterzuster uit ca. 1550. Tussen de figuren die tot de voorstelling behoren, bevinden zich een kloosterzuster en een andere vrouw, herkenbaar aan de eigentijdse kleding. Het museum toont met beide schilderijen dat vrouwen wel degelijk belangrijk genoeg waren om afgebeeld te worden met Christus zelf, wat in die tijd een enorme eer was.

Meer dan alleen een moeder
De gewone vrouw was niet alleen werkzaam in de kerk of in een klooster. Thuis had zij ook haar taken in haar oeroude beroep van moeder. Bij het opvoeden van de kinderen hoorde ook het onderwijzen uit de bijbel. Dankzij de moeder werden zo geloof en kerkbezoek veilig gesteld. Haar onderwijzende rol is te zien op het werk Moeder leest voor uit de bijbel van Jacques Joseph Eeckhout (ca. 1850, Fries Museum Leeuwarden) waarbij de moeder omringd door al haar kinderen en de hond aan haar voeten voorleest uit de bijbel. Dit werk laat de onschatbare waarde van moeders zien, aangezien zij verantwoordelijk was voor het overbrengen van het geloof. Zonder haar zou de kerk op een dag leeg blijven.

Het Catharijneconvent is er kortom zeker in geslaagd de rol van de vrouw in en rondom de kerk voor het voetlicht te brengen. Het is duidelijk geworden dat vrouwen meer dan een kleine rol hadden in de maatschappij, de kerk of in de bijbel. De tentoonstelling maakt een prettige reis door de tijd en laat zien dat vrouwen in elk tijdvak op een bepaalde manier onmisbaar waren en soms zelfs vereerd werden.

Gepubliceerd op: 06-06-2012