De afdruk van een kniekous in een vlezig been, een flubberende buik en hangende borsten: Rembrandt staat bekend om zijn tekeningen en schilderijen van realistische vrouwen. Maar wie waren die vrouwen en welke vrouwen speelden een grote rol in het leven van de beroemde Nederlandse schilder? Historicus en journalist Christoph Driessen schreef Rembrandts vrouwen, een zeer geslaagd boek waarin hij niet alleen de hoofdrolspeelsters in het leven van de schilder beschrijft, maar ook de uitzonderlijke zelfstandigheid van vrouwen in de zeventiende eeuw.

Van de schilderijen van Rembrandt kennen we vooral zijn echtgenote Saskia, zijn minnares Geertje Dircx en zijn dienstmeisje Hendrickje Stoffels. Ook zijn moeder vereeuwigde hij meermaals in portretten. In Rembrandts vrouwen worden deze vrouwen één voor één grondig besproken, nadat Driessen het tijdsbeeld, de vroege zeventiende eeuw, kort heeft geschetst.

Dit doet hij door middel van korte verhalen met feitelijke informatie uit zeden-, kerk- en dagboeken. Driessen is een echte verhalenverteller die er moeiteloos voor zorgt dat je aan zijn lippen hangt en blijft hangen.

De macht van de vrouwen
Vanuit deze basis kan Driessen vrij gedetailleerd ingaan op de invloed van bovengenoemde vrouwen op de excentrieke schilder. Zo beschikte Saskia in haar testament dat de helft van haar wereldse zaken naar haar zoon Titus gingen. ‘Rembrandt mocht deze erfenis zelfstandig en zonder inspraak van derden beheren. Saskia legde hem één beperking op, en die zou voor hem nog ingrijpende gevolgen hebben: als hij opnieuw zou trouwen, moest hij Titus onmiddellijk de helft van het gemeenschappelijk vermogen overschrijven en kon hij daar vanaf dat moment niet meer over beschikken.’

Een ander voorbeeld van vrouwelijke invloed is het verhaal over Hendrickje die haar geliefde na het faillissement in 1658 van een totale financiële ondergang redde door een ‘seeckere compagnie en handel van schilderijen’ op te richten. Ze nam Rembrandt in dienst waardoor zijzelf financieel aansprakelijk was en niet de schilder die niet met geld om kon gaan.

Wraakzuchtig man
De historicus en journalist bekent dat er al veel over Rembrandts leven is geschreven, maar plaatst daarbij een kanttekening: ‘Wat nu komt, is door Rembrandt-biografen lang overgeslagen omdat hij daardoor in een slecht daglicht komt te staan. Het was moeilijk voor te stellen dat een kunstenaar die zich in zijn werk zo goed in andere mensen kon verplaatsen en met hen meevoelde, in zijn persoonlijk leven tot haat en wraakzucht in staat was.’

Wat volgt is de grootste wandaad uit het leven van de schilder. Toen zijn minnares Geertje Dircx teveel van hem ging eisen liet hij haar onder valse voorwendselen in een vrouwengevangenis opsluiten.

Spannend
Driessen weet de spanning goed op te bouwen door als een ware detective op het juiste moment de juiste documenten op tafel te leggen. In een zeer vlotgeschreven stijl weerlegt hij beweringen van collega (kunst)historici door ze met archiefstukken om de oren te slaan. Deze combinatie maakt Rembrandts vrouwen tot een vernieuwende en vermakelijke biografie van een van de grootste iconen van de Nederlandse kunstgeschiedenis.

Gepubliceerd op: 11-05-2012