Foto’s van knieën, de uitgestalde inhoud van een handtas en een negentiende-eeuws olieverfschilderij van een nette dame met een feestneus. De kunstwerken in de retrospectieve tentoonstelling van Hans-Peter Feldmann (1941) in de Londense Serpentine Gallery verrassen en zetten vervolgens aan tot nadenken.

Gevonden beelden
Feldmann werkt met gevonden foto’s en objecten. Hij begon eind jaren zestig al beelden en voorwerpen te verzamelen en die als zijn kunstwerken te presenteren. Daarmee is hij een voorloper van de zogenoemde appropriation art, dat pas eind jaren zeventig door onder meer Sherrie Levine (1947) en Richard Prince (1949) naam maakte. Feldmann presenteert de gevonden beelden, vaak zonder uitleg of titel, en de kijker maakt daar een verhaal van. Zo wordt ieder kunstwerk in de tentoonstelling een klein puzzeltje: waarom heeft de kunstenaar deze beelden verzameld of een beetje aangepast? Welk verhaal wordt hier verteld?

Verhalen maken
Soms zijn Feldmanns ingrepen wat flauw, zoals de feestneuzen die hij gaf aan negentiende-eeuwse serieuze portretten. De meeste werken zetten de verbeelding echter flink aan het werk. Bij foto’s van autoradio’s staat de titel Car Radios While Good Music is Playing (2004). Waarom zou je een foto nemen van je autoradio als er een goed nummer wordt gedraaid? Het doet denken aan fijne momenten die je zou willen vastleggen, maar die je niet kunt afbeelden. Feldmann zet zo aan tot nadenken over representaties. Op dezelfde muur hangen ook foto’s van vrouwenknieën. Misschien is de kunstenaar hier op zoek naar de perfecte knie. Hoe ziet die eruit? Als je heel veel knieën met elkaar zou vergelijken, zou je dan uiteindelijk tot een antwoord komen? Of misschien is Feldmann gewoon gek op knieën en kijkt hij er graag naar. Er is geen juist antwoord en dat is spannend. Nergens hangen bordjes met informatie, waardoor uiteindelijk alles draait om de associaties van de beschouwer.

Handtassen
De verbeelding wordt optimaal op de proef gesteld bij zijn laatste werken. Feldmann vroeg zes vrouwen of hij hun handtassen met inhoud mocht hebben om tentoon te stellen. Hij vertelde de Britse krant the Guardian dat zijn fascinatie voor handtassen voortkomt uit zijn jeugd: “I remember my mother and her handbag and it was a taboo to look at what was in it, a really strict taboo.” De ondeugende Feldmann mocht wel in deze tassen kijken en ordent netjes de visitekaartjes, mobiele telefoons, portemonnees of losgeld, make-up, tampons, bonnetjes en pennen. Op bordjes staan alleen de voornaam, leeftijd en woonplaats van de eigenaressen van de tassen. Toch vertelt een handtas veel meer over de dame dan die drie feitjes. De 38-jarige Susanne uit Berlijn zou bijvoorbeeld een hardwerkende zakenvrouw kunnen zijn, vanwege haar Blackberry, haar notitieboekje en de grote hoeveelheid tabak in haar tas. Wat vertelt zo’n tas over een vrouw? En wat zegt het plezier van ontdekken wat er in andermans tas zit eigenlijk over jezelf?

Op een vrolijke manier daagt Feldmann de bezoeker uit om na te denken over heel diverse zaken, van banale onderwerpen als vrouwenknieën tot hoe fotografie eigenlijk werkt. En of het niet eens tijd wordt om je tas uit te ruimen.

Gepubliceerd op: 30-04-2012