De Nieuwe Kerk in Amsterdam staat momenteel helemaal in het teken van de joodse wereld. Van ceremoniële objecten tot prachtige schilderijen en eeuwenoude manuscripten: de tentoonstelling geeft een fascinerend beeld van drieduizend jaar joodse religie, cultuur, kunst en geschiedenis. Jodendom. Een wereld vol verhalen wordt in samenwerking met het Joods Historisch Museum gepresenteerd en kan nog tot en met 15 april worden bezocht in de Nieuwe Kerk.

Voor de tentoonstelling werden in totaal vijfhonderd bruiklenen verzameld van musea, collecties en particulieren over de hele wereld. De meeste daarvan zijn nooit eerder in Nederland te zien geweest. Dankzij een duidelijke indeling en een mooi exposé wordt een goede en complete indruk gegeven van het jodendom en alles daaromheen. Centraal in deze religie staan de Tenach, oftewel de Hebreeuwse bijbel, de abstracte God en de vier Heilige plaatsen. Tegen de achtergrond van deze kernelementen speelt het joodse leven zich af, overal ter wereld en op allerlei bijzondere wijzen.

Objecten
Hoe ziet een synagoge er eigenlijk uit? Op deze vraag geeft de expositie antwoord door maquettes van synagogen over de hele wereld tentoon te stellen. Het is interessant om te zien hoe de vorig jaar geopende liberale synagoge in Amsterdam totaal verschilt van die in China. Daarbij zijn er allemaal attributen te bewonderen die in de synagoge worden gebruikt. Heb je bijvoorbeeld wel eens gehoord van een jad? Dat is een aanwijsstok die dient als hulpmiddel bij het voorlezen uit de Tora, het centrale geschrift binnen de Hebreeuwse bijbel. Mooi is ook het enorm aantal siertorens: torentjes die ter versiering op de torarol worden geplaatst. De Nieuwe Kerk toont ze in allerlei soorten en maten: simpel en eenkleurig, of origineel met allemaal tierelantijnen.

Joodse kunst
Ook het werk van enkele joodse kunstenaars is uiteenlopend. Moritz Daniel Oppenheim (1800-1882) brengt in zijn realistische schilderijen de joodse gewoontes en tradities op een mooie manier tot leven. We zien gezinnen rondom de eettafel, of omringd door boeken en verdiept in de joodse leer. Zijn doeken hangen her en der tussen de voorwerpen en maken het gebruik van de objecten begrijpelijk. De expositie toont ook enkele werken van Marc Chagall (1887–1985). In Eenzaamheid (1933) verbeeldt hij met behulp van symbolische figuren de staat van het jodendom in het jaar dat Hitler in Duitsland aan de macht kwam. Indrukwekkend en griezelig tegelijk.

Uitgebreid
Joodse feesten en gedenkdagen krijgen in de expositie speciale aandacht, er zijn films en documentaires, en in de schatkamer vind je allerlei voorwerpen die de geheimzinnige naam van deze ruimte eer aan doen. Uitgebreid is de tentoonstelling zeker, maar te overvloedig zeker niet. Dat is te danken aan de heldere indeling van de expositie en de wijze waarop de voorwerpen worden gepresenteerd. Een pluspunt daarbij is de neutrale houding die van de tentoonstelling uitgaat. Jodendom. Een wereld vol verhalen toont zonder te oordelen. Nergens wordt een standpunt ingenomen, de beschouwing wordt volledig overgelaten aan de interpretatie van de bezoeker. Hierdoor wordt de bezoeker een betoverende kijk in de wereld van het jodendom gegund.

Gepubliceerd op: 22-01-2012