Hoe heeft de opkomst van fotografie het werk van schilders eind negentiende, begin twintigste eeuw beïnvloed? Dat is de vraag die centraal staat en beantwoord wordt door middel van ontzettend veel beeldmateriaal in de nieuwe tentoonstelling Snapshot, te zien in het Van Gogh museum.

Fotograferende schilders
De fotografie werd in de periode vlak na de uitvinding ervan in 1839 door kunstcritici niet direct erkend als een vorm van kunst. Men vond het te technisch en er kwam volgens velen te weinig gevoel bij kijken. De foto’s die nu te zien zijn tijdens de tentoonstelling bewijzen het tegendeel. Ze tonen mooi uitgebalanceerde momenten uit de privélevens van de schilders George Hendrik Breitner, Pierre Bonnard, Maurice Denis, Henri Evenpoel, Henri Rivière, Felix Vallaton en Edouard Vuillard. Sommige van de foto’s geven duidelijk weer welke invloed de fotografie op de schilderkunst had, andere foto’s zijn snapshots en louter een weergave van de levens van de kunstenaars.

Inhoudelijk
De tentoonstelling vindt plaats in de Japanse aanbouw van het museum en het valt op dat de grote hoeveelheid foto’s en schilderijen geen moment onoverzichtelijk overkomt. Bij binnenkomst worden de bovengenoemde schilders, van wie zowel de foto’s als de schilderijen geëxposeerd zijn, geïntroduceerd door middel van een portretfoto en een korte tekst waarin wordt beschreven op welke manier zij de fotografie gebruikten. Een stuk verder in de tentoonstelling is het beschrevene te aanschouwen. De indeling van de foto’s en schilderijen laat perfect de samenhang tussen de twee media zien. Waar sommige schilderijen een bijna letterlijke interpretatie van de foto’s  zijn, zijn de foto’s in andere schilderijen losjes verwerkt. Maar in alle gevallen is een stukje van het proces van schilderen en de denkwijze van de schilder/fotograaf te zien.

Niet alle foto’s die te zien zijn, waren daadwerkelijk inspiratiebronnen voor schilderijen. De meerderheid van de gelatinezilverdrukken zijn ontstaan met dezelfde drijfveer als waarmee men vandaag de dag fotografeert; het vastleggen van fijne momenten. De snapshots van de hand van de schilders zijn innemend en tegelijkertijd luchtig. De foto’s bieden de bezoekers een kijkje in de werkelijke levens van de schilders: vakantiekiekjes, verliefde blikken in de camera, onderonsjes aan de keukentafel en badderende kinderen.

Een foto zegt meer dan….
Snapshot is veelzijdig. Het laat twee kanten van fotografie in samenhang met schilderkunst zien en dit vormt een mooie tentoonstelling.  Aan de ene kant bieden de foto’s  inzicht in het  maakproces van het schilderij. Zo laten ze zien welke keuzes schilders maakten en in hoeverre ze een foto als uitgangspunt namen. Aan de andere kant laten de foto’s de alom geroemde schilders en hun levens zien op de ‘alledaagse’ momenten die zij bijzonder genoeg vonden om vast te leggen. De momenten die ze niet wilden vergeten.  Snapshot biedt een unieke kans om de foto’s én de schilderijen van de kunstenaars bij elkaar te zien.

Gepubliceerd op: 15-11-2011