Het Fotomuseum Den Haag haakt in op de Parijstentoonstelling in het Gemeentemuseum met een tentoonstelling met werken uit dezelfde periode. Hier geen grote Franse fotografen, maar een overzicht van Nederlandse fotografen die zich lieten beïnvloeden door de lichtstad. En dat levert een grote hoeveelheid interessante foto’s op.

Drie visies op Parijs
De tentoonstelling besteedt extra aandacht aan een drietal fotoboeken, waarin drie visies op Parijs zijn te herkennen. Het boek Paris Mortel (1963) van Johan van der Keuken (1938-2001) toont de donkere kant van Parijs: het troosteloze en arme, maar ook het heel menselijke, ‘sterfelijke’ deel. Veel minder grimmig is het boek Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés (1956) van Ed van der Elsken (1925-1990). Deze fotograaf maakte een beeldroman: een fictief verhaal over jongeren die la vie bohème leven. Als tegenhanger wordt ook aandacht besteed aan het boek Vrouwen van Parijs (1954) van Nico Jesse (1913-1976), waar het wat meer voorspelbare, clichématige Parijs naar voren komt. Het is opmerkelijk dat zulke verschillende visies op Parijs uit ongeveer dezelfde tijd komen. In de tentoonstelling kom je steeds afbeeldingen tegen die bij één van die drie sferen horen.

Geen ordening?
In eerste instantie lijkt er echter geen touw aan vast te knopen hoe je moet kijken. Er hangen veel foto’s in het museum die bovendien losjes lijken te zijn gegroepeerd. Er is een muur met modefoto’s, waarop modeopnamen te zien zijn zoals je die verwacht in Parijs, maar die toch verrassen. Een foto van een vrouw in een jurk van Dior, vastgelegd door Ata Kandó in 1954, hangt opvallend in het midden. Het is één van de weinige kleurenfoto’s in de tentoonstelling. Ook is er een muur met foto’s van doorkijkjes met de Eiffeltoren op de achtergrond. Soms kun je clichés niet vermijden.

Geen truttigheid
Toch zorgen de curator en zijn assistenten dat je een ander Parijs ziet dan je had verwacht. Wim van Sinderen sprokkelde eerst heel veel foto’s van Nederlandse fotografen in Parijs bij elkaar. Daarna heeft hij alle foto’s verwijderd die ‘truttig’ waren. Want Parijs in de jaren vijftig levert heel wat truttige beelden op. In deze tentoonstelling zie je juist het dagelijks leven, inclusief armoede en ouderdom. Een aantal foto’s is treurig, maar er zitten ook veel grappige of ontroerende foto’s tussen. De mythe van het Parijs vol romantiek en glamour wordt zo doorgeprikt, maar door de selectie van het Fotomuseum kan wel het verkeerde idee ontstaan dat alle Nederlandse fotografen van die originele foto’s maakten.

Flaneren
Door de subjectieve keuze voor de foto’s, is het misschien geen objectief overzicht van Nederlandse fotografen in Parijs, maar het roept wel heel erg een sfeer op. Meer leidraad dan de introtekst en de bordjes bij de boeken krijg je niet. Het museum vraagt je om rond te kijken en te ontdekken – zoals in Parijs. Geef je ogen de kost aan de mooie foto’s van Meinard Woldringh (1915 – 1968), met zijn haast grafische foto’s van besneeuwt Parijs, of bekijk Franse beroemdheden als Brigitte Bardot of Juliette Gréco. Een nadeel is dat je door de grote hoeveelheid werken nogal overdonderd wordt, maar gelukkig kun je thuis nog eens lekker op je eigen tempo door de catalogus bladeren.

Gepubliceerd op: 25-10-2011