De mystieke sacrale sfeer proeven van de geheimen van de Russisch orthodoxe kerk, kan nu gewoon in hartje Amsterdam. In de Hermitage is momenteel de tentoonstelling Glans en Glorie te bezichtigen, waar een overzicht van de eeuwenoude tradities en gebruiken van de Russisch orthodoxe kerk wordt gegeven. Het gehele museum is omgetoverd tot een mysterieuze en inspirerende plek vol Russische orthodoxe kunst: blinkende en rijkversierde panelen, frescofragmenten, iconen, banieren en liturgische attributen.

Glans en glorie neemt de bezoeker mee door tien eeuwen religieuze kunst uit Rusland. De tentoonstelling heeft een chronologische opzet, en elke zaal vertegenwoordigt een nieuwe periode. Deze jaartallen zijn overzichtelijk weergegeven op de muur van de desbetreffende ruimte. Hierdoor is de groei en ontwikkeling van de orthodoxe kunst goed te volgen, ook voor de leek.

Geschiedenis
Religie heeft altijd een grote rol gespeeld in Rusland. Vanaf het moment dat Vladimir I van Kiev het Christendom als staatsgodsdienst invoerde in het jaar 988, verspreidde het christelijk orthodoxe geloof zich in hoog tempo over het hele rijk.

Vladimir was onder de indruk van de kunst uit het Byzantijnse rijk. Dit lijkt dan ook aanleiding te zijn geweest voor het aanbrengen van vele decoraties in het in- en exterieur van voornamelijk kerkgebouwen. In de tentoonstelling wordt de bezoeker aan de hand van de artefacten meegenomen door de geschiedenis van de Russische religie.

Iconen
Een icoon is een kleine afbeelding van Christus, Maria, een heilige of een hoogfeest wat men eenvoudig met zich mee kan dragen. Hierdoor had men altijd een herinnering aan het goddelijke op zak wat men te allen tijde kon vereren. Op die manier werd contact gezocht met God. Vanwege deze ‘beschikbaarheid’ van het goddelijke, spelen iconen een grote rol in het Russisch orthodoxe geloof. De tentoonstelling gaat daarom uitgebreid in op de ontstaansgeschiedenis, de betekenis en de invloeden van iconen.

Het absolute topstuk van de tentoonstelling is de iconostase: een groot wandtapijt dat oorspronkelijk het heilige altaar van de rest van de kerk moest afschermen. Het is een prachtige wand van linnen beschilderd met verbluffende iconen van onder andere de heilige Maria, Maria Magdalena en Christus.

Invloeden
In de tentoonstelling wordt door verklarende teksten en afbeeldingen duidelijk gemaakt dat het westen de orthodoxe kunst in het algemeen en het Russisch icoon in het bijzonder flink heeft beïnvloed. Dit gebeurde niet alleen door het eerder genoemde Byzantijnse rijk, maar ook door westerse afbeeldingen, zoals Transfiguratie (1518-1520) van Rafaël, als voorbeeld te nemen en westerse gebruiken zoals het lineair perspectief door te voeren.

Religie
Aan de hand van foto’s en een film wordt de betekenis van het kerkleven in de seculiere samenleving weergegeven, evenals de religieuze gebruiken. Hierdoor krijgen de liturgische artefacten, zoals schalen, kledingstukken, met edelsteen ingelegde kruizen en versierde Bijbelboeken die te zien zijn in de tentoonstelling meer betekenis voor de bezoeker.

Al met al geeft deze tentoonstelling een duidelijk beeld van de Russische orthodoxe kerk en de daarmee gepaard gaande gebruiken en kunstwerken. Door de religieuze muziek van de film op de achtergrond en de goudglanzende werken lijkt het net alsof je je in een sacrale omgeving bevindt. Glans en glorie is absoluut een bezoek waard!

Gepubliceerd op: 16-04-2011