In de maak: Beeldend kunstenaar Jean-Philippe Paumier aan het werk

oktober 20th, 2014

We zijn in de broedplaats van het Volkshotel aan de Wibautstraat. Kunstenaar en designer Jean-Philippe Paumier (1980) geboren in Frankrijk en in 2009 verhuisd naar Nederland – deelt hier sinds februari een atelier met vijf personen. De ruimte voelt als een warm nest; verfkwasten en –tubes, onvoltooide schilderijen, eigenaardige sculpturen in de maak en gezellig rondslingerende objecten. We zijn in het hol van de kunstenaar beland.

 

Tussen de tekeningen en laptops door staan er op Paumiers bureau enkele intrigerende objecten. Een potje koraal op sterk water (“een experimentje”) als ook een ‘in de knoop geraakt’ stokbrood en een citruspers met mensentanden. In de hoek staat een rots in een badkuip, een sculptuur die Paumier recent heeft tentoongesteld in de galerie MILK in Amsterdam. De rots is vervaardigd uit kippengaas en later van de nodige chemicaliën en glazuur voorzien, om de juiste structuur na te bootsen. Voor de expositie werd het bad met melk gevuld: “Na twee dagen al bedorven”, aldus de kunstenaar. Eerder deed hij mee aan competities en designprojecten, waarmee hij diverse prijzen won. 

Visueel toeval

Het stokbrood daarentegen is van latex gemaakt en bijna levensecht. Symbool voor een fransman die met zijn nationaliteit overhoop ligt? De kunst van Paumier ademt de nodige humor, maar is tegelijkertijd mysterieus en soms zelfs macaber. Wat te denken bijvoorbeeld van die bijtgrage citruspers? Hoe kom je in vredesnaam op het idee?

“Ik heb sinds mensenheugenis een citrusfetisj”, verklaart Paumier. “Voor mij heeft die vrucht de perfecte, meest zuivere vorm.” Hij legt uit dat hij aanvankelijk wat op papier begint te schetsen, om zijn ideeën een eerste vorm te geven. Vervolgens laat hij zich tijdens het proces verrassen. Het eindresultaat kan een sculptuur, ets, houtsnede, schilderij of collage zijn. “De meeste werken berusten op visueel toeval,” aldus Paumier.

Beperkingen

Natuurlijk is de kunstenaar ook beperkt in zijn materialen en ruimte, zo wordt een drie meter hoge citruspers bezaaid met diamanten dan ook lastig. Het huidige object is zo een eenvoudig plastic, ivoren afgietsel. Inclusief tanden, dat dan weer wel: “Mijn tandarts-nichtje stuurde ze vanuit Frankrijk met de post op.” Een minimale ingreep die een relatief banaal object ineens tot kunstwerk verheft. Een knipoog naar Marcel Duchamp.

Vanitas

Van citrus-obsessie tot sculptuur, het kan dus allemaal als je over de juiste materialen en ruimte beschikt. Paumier brainstormt ondertussen alweer over een nieuw kunstwerk; een piramide van meel. Met zuivere, organische materialen maakt Paumier minimalistische objecten, krachtig in hun eenvoud.

“De bezoeker kan met zijn ademhaling alleen al het werk veranderen”, zegt Paumier. “Die fragiliteit van werken vind ik heel spannend. Het symboliseert het leven, tijdelijk en kwetsbaar. Die ene momentopname wordt daardoor ontzettend kostbaar”.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Reportage | No Comments »

Expo Behoud de Begeerte, een literaire geschiedenis 1984-2014 weet literaire begeerte te stillen

oktober 20th, 2014

De mooi vormgegeven expositie Behoud de Begeerte, een literaire geschiedenis 1984-2014 toont hoe Behoud de Begeerte, het kunstencentrum voor literatuur, er al dertig jaar in slaagt om literatuur dicht bij het publiek te brengen via literaire performances, waarbij de literatuur direct uit de mond van de auteur door het publiek wordt geconsumeerd. Daarnaast biedt de tentoonstelling een kleine geschiedenis van de Nederlandse letteren door de afgelopen drie decennia heen.  

Terwijl de hele wereld op Valentijnsdag 1984 ofwel had afgesproken met zijn geliefde ofwel thuis eenzaam was, besloten twee mensen iets nuttigs te doen. Zij heetten Luc Coorevits en Marianne Janssen en zij vonden dat literatuur vaker op het podium gehoord moest worden. Dit paste in de tijdsgeest van toen, toen ook initiatieven als de Nacht van de Poëzie ontstonden. De organisatie die deze professionele literaire podiumproducties moest bewerkstelligen werd gedoopt ‘Behoud de Begeerte’. Nu, dertig jaar later, heeft Behoud de Begeerte zo’n 1400 literaire evenementen georganiseerd en is zij niet meer weg te denken uit het Vlaamse en Nederlandse letterenmilieu. Reden genoeg om in samenwerking met het Letterenhuis een expositie te houden over de successen tot nu toe.

Literaire grootheden

Alle begin is moeilijk, ook voor Behoud de Begeerte. Op de expositie kun je de eerste brief lezen die de organisatie mocht ontvangen, dit was een afwijzingsbrief van de secretaresse van Hugo Claus. De schrijver zag geen mogelijkheid in de nabije toekomst aan het initiatief medewerking te verlenen. Gelukkig heeft de Vlaamse auteur zijn mening later herzien en heeft hij aan vele literaire producties meegewerkt, evenals vele andere grote namen zoals Tom Lanoye, Gerrit Komrij, Jules Deelder, Connie Palmen en Adriaan van Dis. Zij zijn allemaal terug te vinden op de tentoonstelling.

Wat valt er te zien?

De ene zaal toont affiches van verschillende voorstellingen, een andere zaal toont de afgelopen dertig jaar aan Nederlandstalige literatuur samengevat in veertig romans en in weer een andere zaal kun je nieuwe talenten als Hanna Bervoets en Yannick Dangre horen voorlezen uit eigen debuutwerk. Verrassend is ook de zaal waar Behoud de Begeerte haar harde cijfers openbaart: wat zijn de bezoekerscijfers? Hoeveel subsidie hebben ze in totaal ontvangen? (Zo’n 6.6 miljoen euro). Hoeveel geld is er uitgekeerd aan schrijvers, acteurs en muzikanten? (Ongeveer 3.3 miljoen euro). Deze transparantie werkt erg verfrissend. De laatste, bloedrode zaal is favoriet, waar bezoekers neerploffen in een Chesterfieldzetel en op groot scherm genieten van bijvoorbeeld een voordragende Remco Campert.

Literaire begeerte wordt gestild

Door de afwisselende invalshoeken die de zalen bieden geeft de expositie een interessant kijkje achter en voor de schermen van Behoud de Begeerte. Ook verschaft de tentoonstelling een blik op de Nederlandstalige literatuur vanaf 1984, hoewel de geschiedenis van Behoud de Begeerte centraal staat. Al met al toont de expositie meer dan voldoende om de literaire begeerte even te stillen. De expositie is nog te bezoeken tot en met 31 december 2014.

Tags: , , , ,
Posted in Literatuur, Reportage | No Comments »

Nieuwe documentairemakers tonen hun talenten tijdens Doc25

oktober 20th, 2014

Nederland heeft veelbelovende documentairetalenten, dat blijkt wel uit de tweede editie van Doc25. Met steun van onder andere het Mediafonds kunnen beginnende talenten hun ideeën uitvoeren tijdens dit talententraject. Wederom komen er met Doc25 bijzondere, persoonlijke en vooral goed geslaagde documentaires tot stand.

Face to Face

Het is erg moeilijk om vijfentwintig minuten lang één plek te filmen zonder daarbij verveling op te wekken bij de kijker. Het lukt Menno Otten met Face to Face waarin verschillende klanten in de kappersstoel te zien zijn, onwetend dat er een camera aanwezig is. Zoals iedereen dat doet, bekijken ze zichzelf ongegeneerd in de kappersspiegel. Indringende en schaamteloze beelden zijn het gevolg. Face to Face is een documentaire waarin herkenning duidelijk naar voren komt, want uiteindelijk kijken we vooral naar onszelf.

Alles is gezegd

Anne-Marieke Graafmans maakt met Alles is gezegd een van de mooiste documentaires van Doc25. Normaal is de vrouw van Wim fulltime mantelzorger maar in Alles is gezegd gaat ze voor het eerst een weekend uit huis. Wim, die na een herseninfarct zwaar gehandicapt is geworden, krijgt hulp van zijn drie zoons. De zoons en vader zijn daarmee voor het eerst sinds lange tijd op elkaar aangewezen. De onhandigheid en vooral ook eerlijkheid van de drie mannen, creëren een aandoenlijke sfeer. Het zware onderwerp wordt daarmee op een luchtige manier verteld. Graafmans presteert het om geen karikatuur van de situatie te maken maar het, ondanks komische situaties, serieus te blijven benaderen.

Paradis

Sander en Marie-José laten alles achter en beginnen een zelfvoorzienend leven midden in de natuur van Frankrijk. Al snel blijkt dat het eigenlijk de droom van Sander was en dat Marie-José vooral voor hem is meegegaan. In Paradis zijn de eerste zeven jaar na aankomst in Frankrijk te zien, waarbij Marieke Wijnen ervoor gekozen heeft om de twijfels van Marie-José als rode draad te gebruiken. Dit is een erg goede keuze geweest, want Wijnen brengt het op een sterke manier naar voren. Heel geleidelijk worden de worstelingen van Marie-José opgebouwd, en dat terwijl Wijnen er niet de hele tijd met de camera bij kon zijn.

Moederskind

Het Haagse homomannenkoor Vox Rosa staat centraal in Moederskind van Lotte van Gaalen. De leden zijn opgegroeid in een tijd waarin de acceptatie van homoseksualiteit nog lang niet vanzelfsprekend was. Dit heeft ook zeker gevolgen gehad voor de band met hun moeder, hét onderwerp van deze documentaire. Openhartig vertellen een aantal leden over hun eigen moederliefde. Van Gaalen weet de repetities van de voorstelling van Vox Ros, die ook over een moeder-zoonrelatie gaat, op een prettige manier te verweven met de interviews. Hierdoor vormt zich een goede balans en is er geen sprake van verveling of langdurende scènes.

Vijf dagen

Het maken van een documentaire is een onvoorspelbaar proces: soms is de maker sneller klaar dan verwacht, maar vaker nog loopt het filmen en produceren uit. Zoals ook bij Vijf dagen van Renko Douze. Deze documentaire, waarin een familie rouwt om de overleden vader, is momenteel nog in productie.

Doc25 bewijst maar weer de toegevoegde waarde van het talententraject: vier prachtige documentaires en vier trotste documentairemakers zijn het resultaat.

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

ProzArt: Meisje houdt bramen

oktober 19th, 2014

De zoete geur van bramen en de druppeltjes paars sap die langs mijn lange vingers strijken, langs mijn pink en ringvinger, lichtjes plakkend.

Onder een warme najaarszon beweeg ik me door de woekerende, stekelige struiken achter het weiland. Ik neem niks mee, ga op pad, met de blauwe jurk als mijn buidel. Ik voel de aandrang om te verzamelen, terwijl de nevel het gras kietelt. Hongerig proef ik het zoete sap en ik pluk meer van de blauwzwarte vruchtjes. Het blauw kleurt smoezelige randjes onder mijn nagels en vlekt op mijn jurk. Behoedzaam loop ik terug naar het houten huis, want ik draag een schat bij me. Het krakende huis waarvan de planken zijn verweerd.

Mijn lange armen en sierlijk gebogen vingers beweeg ik ontspannen, onbevangen. Ik ben een kind dat iedereen kan zijn, met blonde haren in een paardenstaart. Met mijn ogen verborgen, houd ik mijn bramen, als een kind. Een kind dat iedereen kan zijn.

*

Straatfotograaf Mark Cohen (1943) maakt close-up foto’s van mensen in zijn woonplaats Wilkes-Barre (Pennsylvania, VS). Op de foto ‘Meisje houdt bramen’ (2008) is slechts een deel van het kind gefotografeerd. Cohen fotografeerde haar van zo dichtbij dat haar huid en de textuur van het jurkje duidelijk zichtbaar zijn. Samen met andere foto’s uit Cohen’s oeuvre is deze foto nog tot en met 11 januari te zien in het Nederlands Fotomuseum, in Rotterdam. Lees hier de recensie. 

Tags: , , , ,
Posted in Kort verhaal, Kunst | No Comments »

Dark Knees geeft het intieme werk van Mark Cohen mooi weer

oktober 19th, 2014

De tentoonstelling Dark Knees toont de intieme en ietwat ongemakkelijke momenten die Mark Cohen (1943) op de gevoelige plaat weet vast te leggen. Het neemt je mee naar het leven van de gewone mensen in de geboorteplaats van Cohen, Wilkes-Barre.

Wat meteen opvalt bij binnenkomst is een van Cohen’s foto’s uitvergroot op een rode muur. De titel van het werk ontbreekt, maar dat stoort niet. De helft van de tentoongestelde foto’s zijn niet van bijschrift voorzien. Als we de foto opzoeken in een overzicht, zien we dat het Ear, hand, leopard coat (1975) is — een van Cohen’s bekendste foto’s.

Georganiseerde chaos

Volgens het Nederlands Fotomuseum is Mark Cohen een ‘eigenzinnige straatfotograaf’. Dit is terug te zien in de manier waarop de foto’s worden gepresenteerd. Alle foto’s hangen op een rechte lijn, op een aantal uitzonderingen na. De tentoonstelling is verdeeld in drie categorieën. Vroeg werk, Dye Transfer afdrukken en de rest. Waarom het vroege werk is onderverdeeld in een afzonderlijke categorie is onduidelijk, aangezien de gehele tentoonstelling niet op chronologische volgorde is opgehangen. Achter Dye Transfer afdrukken is een lege ruimte met groene poefjes, waar je je kunt terugtrekken en op je gemak het boek Dark Knees door kunt bladeren.

Zoals het is

Als een foto wel een titel heeft, lijkt dat met de hand geschreven. Het hoeft allemaal niet mooier gepresenteerd te worden dan het is. De foto’s van Cohen zijn momentopnames. Cohen komt zo dichtbij de mensen dat hij slechts een klein deel van ze fotografeert, meestal zonder hun medeweten. Dit laat ruimte over voor eigen interpretaties. De toeschouwer komt in een moment van bewustwording. Hij krijgt de vrijheid om een eigen betekenis te geven aan de intieme momenten die Cohen weet vast te leggen.

Dark Knees doet eer aan het rauwe, maar pure werk van Mark Cohen. De tentoonstelling weet de aandacht van de toeschouwer vast te houden door de rauwheid van het leven in Wilkes-Barre te tonen.

Tags: , , , , ,
Posted in Geen categorie, Kunst, Recensie | No Comments »

Prachtige samenloop van omstandigheden in De laatsten van De Hollanders

oktober 19th, 2014

“In hoeveel vreemde keukens heb jij naar kurkentrekkers gezocht?” Tegen de achtergrond van een verlopen feestje moeten de laatste vijf overgebleven feestgangers allemaal even hun ei kwijt. Het maakt de situatie er niet per se gezelliger op. De avond kabbelt voort terwijl ze hun verhaal, het ene wat dramatischer dan het andere, aan de rest opdringen. Zo valt De laatsten uiteen in allerlei losse fragmenten, maar spreken die wel tot de verbeelding door het sterke spel en de poëtische liedjes van Spinvis.

De Hollanders gingen voor De laatsten rond de tafel zitten met Spinvis, die de tekst en muziek voor het toneelstuk verzorgde. Spinvis’ poëtische, subtiele stijl is vooral in de muziek terug te horen. De uitvoeringen van de aanstekelijke popliedjes zijn echter wel de schaarse momenten waarop de setting van het toneelstuk duidelijk naar voren komt. De verhalen van de vijf personages zijn zonder twijfel sprekend genoeg om je tijdens de voordracht ervan bij de les te houden. Toch ben je bij de laatste monoloog alweer vergeten waar die eerste over ging.

Gebrek aan houvast in De laatsten

“Vorm is alles wat we hebben,” verzucht één van ‘de laatsten’ opvallend genoeg. Als er iets is waar De Hollanders het in deze voorstelling echter niet van moeten hebben, is het de vorm. Door het ontbreken van een herkenbaar decor heeft de toeschouwer zo nu en dan te weinig houvast alle monologen en dialogen samen te brengen. Op het podium staan slechts de instrumenten waarmee de muziek wordt uitgevoerd. Een simpel keukenblok met een aanrecht vol lege (wijn)glazen en schaaltjes zoutjes had meer tot de verbeelding gesproken en de kijker de rust gegeven om alle voorgedragen tekst te kunnen samenbrengen tot één geheel.

Sterk spel door groot beeldend vermogen

Het grote beeldende vermogen in de liedjes van Spinvis wordt ook doorgevoerd in het spel en dat maakt veel goed. Daaruit blijkt dat de verhoudingen tussen de verschillende personages soms even haatdragend als liefdevol zijn. “Ik wil gewoon geen samenloop van omstandigheden zijn,” besluit één van de personages in haar monoloog. Daarmee raakt ze de kern van de voorstelling. Door het onbedoeld fragmentarische karakter van het stuk is De laatsten namelijk juist een prachtige samenloop van omstandigheden.

Tags: , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater | No Comments »

In het herkenbare Berlin, Berlin! worstelen videoblogger en kluizenaar met prestatiedruk

oktober 18th, 2014

“Het leven is maakbaar. Zorg dat je onmisbaar bent. Doe iets waar jij zelf in gelooft.” Het zijn de mantra’s van generatie Y. Dat deze mantra’s ook een keerzijde hebben, is te zien in de theatervoorstelling Berlin, Berlin van het jonge, Utrechtse gezelschap Als de Beren Komen. Een herkenbaar en toegankelijk stuk waarin een broer en zus allebei op hun eigen manier omgaan met prestatiedruk.

 Nina is een succesvolle, modebewuste videoblogger. Met online video’s verdient ze haar geld. Zo probeert ze te voldoen aan de verwachtingen die de wereld van haar heeft. Haar broer Jorik heeft zich opgesloten in zijn kamer, als een kluizenaar. Al gauw ziet Nina het belang van Jorik’s daad van verzet in een wereld van keuzestress en prestatiedruk. Via het internet geeft ze hem bekendheid. Maar wanneer Jorik na zes jaar, in 2020, eindelijk zijn kamer verruilt voor de echte wereld, blijkt hij Nina’s online campagne niet te kunnen waarderen. Jorik verzette zich niet. Hij sloot zich gewoon op. Voor zichzelf, niet voor anderen.

Gelaagde personages

Hoewel Nina en Jorik tegenpolen lijken, vechten ze allebei tegen de prestatiedruk van de maatschappij. Actrice Malou van Sluis zet een ogenschijnlijk vrolijke, praatgrage Nina neer. Ze laat Nina’s donkere kanten echter even overtuigend zien, zoals Nina’s verdriet om Jorik, die haar in de steek liet. Alex van Bergen in de rol van Jorik weet met zijn stiltes, bewuste bewegingen en rake zinnen een vervreemdend element in Berlin, Berlin! te brengen. Waar Nina’s ogen alle kanten opvliegen, kijkt Jorik juist intens en rustig de zaal in.

Flashbacks met vlogs

Er wordt slim gespeeld met de chronologie van het verhaal. De vlogs van Nina zijn live gespeeld en zijn te zien op een groot scherm. Flashbacks zijn keurig aangegeven met het jaartal in Nina’s vlogs, wat het verhaal helder maakt. Dit verhoogt de toegankelijkheid voor het publiek.

Misson completed

Als de Beren Komen heeft een missie. Theater maken dat de diepte in gaat, zonder het contact met het publiek te verliezen. Met Berlin, Berlin! is dit gelukt. Een actueel thema als prestatiedruk houden zij dichtbij het publiek door te vertellen vanuit het perspectief van een modebewust vlogmeisje en een zelfbewuste jongen die het hoofd boven water proberen te houden. Zoals velen van ons. Mission completed.  

Tags: , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.