Michel Auder: Large as Life schopt tegen taboes

oktober 21st, 2014

De camera zoomt in op vrouwenhanden die over het fijne materiaal van lingerie glijden. Het zijn de handen van een vrouw die ondergoed koopt. De camera is vrij bewegelijk met veel in- en uitzoomen. Het is duidelijk dat we door de camera van een stiekeme gluurder kijken. Wie is deze Michel Auder die in De Hallen een overzichtstentoonstelling heeft?

De vaak alledaagse taferelen maken de oudere video’s tot bijzondere tijdsdocumenten; je waant je in een voorbije tijd in de Verenigde Staten. De Hallen versterkt deze fijne ervaring door de 4:3 video’s niet uitvergroot op een muur te projecteren maar ze op traditionele televisietoestellen af te spelen. Hoewel we dankzij deze tijdsdocumenten de omgeving van Auder leren kennen, blijft de kunstenaar hier zelf nog buiten beeld.

Anoniem

Zoals de voyeuristische beelden van de winkelende vrouw zijn er in deze tentoonstelling meer videowerken waarin Auder een anonieme cameraman  blijft. Vanwege deze vrijwel afwezige rol, waardeer je de zeldzame grinnik vanachter de camera in Cindy Sherman des te meer. In Annie Sprinkle treedt hij op als gesprekspartner van de ex-prostituee en performance kunstenares, waardoor hij in deze video pas echt tot leven komt. Na enige tijd in de tentoonstelling te hebben doorgebracht, is dit een welkome kennismaking met Auder.

Taboes

Een groot aantal videowerken heeft een seksueel of lichamelijk thema waarop in meer of mindere mate een taboe ligt. Stories, Myths, Ironies and Songs is hier een goed voorbeeld van; een man vertelt dat zijn vader hem op jonge leeftijd wijs maakte dat hij trager van begrip en slechtziend zou worden, als hij zou masturberen. En in een komisch fragment bezingt Annie Sprinkle haar menstruatie waarbij een dildo als microfoon fungeert. Hoewel tegenwoordig de meeste mensen fabeltjes over bijverschijnselen van masturberen niet zullen geloven, bestaan de taboes nog steeds, waardoor Auders oudere werk ook anno 2014 nog heel krachtig is.

Hoewel Auder zich in veel van zijn videowerken afzijdig houdt, kun je hem in De Hallen wel degelijk een beetje leren kennen. De grinnik verraad iets van zijn persoonlijkheid, maar ook de taboedoorbrekende onderwerpen van zijn werken lichten een tipje van de sluier; Auder blijkt een vrijdenkende poëtische videokunstenaar wiens werk heerlijk tegen algemene maatschappelijke normen aanschopt.

 

 

 

Tags: , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

Grenzen tussen muziek en kunst vervagen tijdens het Alvin Lucier Festival

oktober 21st, 2014

Bijzondere geluidservaringen in een zaal vol moderne kunst. In het weekend van 18 en 19 oktober werden de grenzen tussen muziek en kunst onderzocht tijdens het Alvin Lucier Festival in het Stedelijk Museum Amsterdam. De 83-jarige componist Alvin Lucier wordt gezien als een van de pioniers van experimentele muziek en geluidsinstallaties. Hiermee creëert hij bijzondere geluidservaringen.

Het festival werd georganiseerd door het Public Program. Dit programma kijkt tijdens hun evenementen kritische naar de collectie en de tentoonstellingen die het museum organiseert. De zaterdag bestond uit tien performances op zaal en een interview met Lucier in het auditorium. Het trok een gevarieerd publiek, al was ik was wel de jongste.

Wave Generator

Op de eerste verdieping vlakbij het werk van Willem de Kooning, staat een tafel met een laptop. In de hoek staat een luidspreker en in het midden van de zaal een snaredrum. De toeschouwers vinden een plekje. Plotseling hoor ik een harde, hoge toon. De toon komt mijn rechteroor binnen en golft door mijn hoofd naar mijn linkeroor en weer terug. Het is alsof het geluid in mijn hoofd zit opgesloten en beweegt. Dan opeens zorgen de geluidsgolven ervoor dat de snaredrum ook geluid maakt.

I Am Sitting In A Room

De bekendste performance van Lucier, I Am Sitting In A Room uit 1969, werd door de man zelf uitgevoerd en bereikt hetzelfde effect als de Wave Generator. Een oud, fragiel mannetje loopt de zaal binnen en gaat zitten op een stoel. Hij slaat een boek open en zet een brilletje op. Dan begint hij voor te lezen. Het wordt opgenomen en steeds op een andere frequentie herhaald, terwijl Lucier stil op zijn stoel blijft zitten. Met iedere nieuwe frequentie lijkt de tekst verder weg. Het vervreemd me. Het is alsof ik ergens ben opgesloten en de geluiden die van buitenaf komen wel kan horen, maar niet kan herkennen. (Bekijk hier een eerdere opname van de performance.)

Inspiratie

In de loop van de middag is er een interview met Lucier. Vooral Lucier is aan het woord. Hij vertelt over zijn carrière, zijn interesse in geluidsgolven en over zijn inspiratiebronnen. Het effect van de ruimte op geluid staat in zijn werk centraal. Ik kreeg de gelegenheid hem te vragen of de kunstwerken in het museum voor hem ook bijdragen aan hoe een geluid wordt ervaren. Helaas is het antwoord nee, maar hij houdt wel van beeldende kunst en hij laat zich er graag door inspireren.

Dat de beeldende kunst geen hoofdrol speelde mocht de pret niet drukken. Het Alvin Lucier Festival werd afgesloten met een performance waarbij de snaren van de gitaar een voor een sprongen. Het was een bijzondere dag en ik kijk uit naar het volgende evenement van het Public Program!

Tags: , , , , , ,
Posted in Kunst, Muziek, Reportage | No Comments »

Aandacht voor (on)eerlijke mode tijdens het Fair Fashion Lab Festival

oktober 21st, 2014

Het zweet van hardwerkende naaisters in het atelier druppelt op een nieuwe blouse. De blouse die straks in een etalage in de Kalverstraat wordt getoond. De slechte werkomstandigheden van onderbetaalde arbeidskrachten in ontwikkelingslanden verdient aandacht volgens de organisatie van het Fair Fashion Lab Festival. Dit festival vond op 18 en 19 oktober plaats in het Humanity House in Den Haag. Er werden workshops, debatten en modeshows gehouden rond de vraag welke menselijke verhalen schuilgaan achter onze kleding.

“Ik ben Eva, ik werd gemaakt in een van de vele naaiateliers in Rana Plaza, Bangladesh”, zo introduceert de presentatrice het gele, geborduurde topje dat wordt gedragen door een model. Tijdens de modeshow ligt de nadruk niet op trends in modeland, maar op wetenswaardigheden over de productie van het kledingstuk. Massaal geproduceerde kleding van ketens als C&A of Hunkemöller krijgt een persoonlijk gezicht als wordt verteld van welke materialen het kledingstuk is gemaakt, in welke fabriek en door welke naaisters. Het gele topje is één van de items dat is gemaakt in de ateliers in Rana Plaza, de enorme textielfabriek die anderhalf jaar gelden instortte. Een ramp die veel levens eiste.

Ramp textielfabriek Bangladesh

In de film Save the World bezoekt kunstenares TINKEBELL het terrein van het ingestorte Rana Plaza. Huilende mensen staan rondom het terrein, ze houden foto’s omhoog van familieleden die nooit zijn gevonden tussen de brokstukken. Via een losgelaten stuk golfplaat betreedt de kunstenares de bouwval. Nergens is een bord of monument dat aangeeft dat hier een ramp heeft plaatsgevonden. Het wordt pas duidelijk dat de kunstenares over een massagraf loopt op het moment dat ze menselijke botten vindt. Tijdens dit fragment wordt het muisstil in de zaal.

“Slechts een fractie van de lichamen zijn geborgen, want na korte tijd heeft de regering gezegd: ‘we gaan niet verder met graven’. Moet je je voorstellen dat onze regering zich zo had opgesteld na de ramp met de NH-17”, reageert Tinkebell verontwaardigd na afloop van de filmvertoning. “De familie van slachtsoffers wiens lichamen nooit zijn geborgen ontvangt geen compensatie. Deze families leven nu, zonder werk, in grote armoede”.

Politieke betrokkenheid

In een nagesprek toont ook PvdA politicus Hans Spekman zich getroffen door de beelden. Hij bespreekt de complexiteit van de situatie in Bangladesh. “De democratie daar is heel mager”. Maar hij ziet een rol voor de politiek: “Een minister moet druk zetten op het bedrijfsleven, maar de slechte werkomstandigheden in de mode-industrie kunnen alleen worden opgelost als de vraag om verandering breed wordt gedragen in de samenleving.”

Mode voor morgen?

Ook de panelleden van de talkshow Mode voor Morgen zijn het erover eens dat veranderingen bij de klant beginnen. Coördinator van de Schone Kleren Campagne Niki Janssen benadrukt: “De klant is gewend om voor vijf euro een shirtje te kopen bij H&M en dan is iets al snel te duur. Maar als je het narekent klopt dat helemaal niet.” Minder kleding kopen is volgens Janssen echter ook niet de ideale oplossing: “De arbeidskrachten in ontwikkelingslanden die nu al nauwelijks verdienen, komen dan zonder werk te zitten.”

Bewuster winkelen

Klanten kunnen bewuster gaan winkelen, luidt het advies van de panelleden. Nieuwe initiatieven tonen daarom tijdens het festival hun betrokkenheid bij eerlijke mode. CultureFabrics gebruikt gerecycled zijde uit India om nieuwe sari’s te maken. Voor Shop ‘n style geeft styliste Ashna Chhatta duurzaam stijladvies. De website Rank a Brand vergelijkt het sociale- en duurzame beleid van modemerken.  Architectenbureau Space&matter creëert een kunstinstallatie met witte T-shirts om de wereld achter het kledingstuk te bevragen. Hoeveel handen hebben meegewerkt aan het T-shirt? En, waar ligt Bangladesh eigenlijk?

Tags: , , , , ,
Posted in Kunst, Reportage | No Comments »

Meesterschap van Introdans bruist van de humor

oktober 20th, 2014

Introdans stelt met Meesterschap een interessant programma samen van drie generaties choreografen. Een vol menu, maar door de humor in de openings- en slotdans heel behapbaar.

Hans van Manen (1932) | Polish Pieces

Een helder witte vloer steekt af tegen een zwarte achterwand. Hans van Manen tovert in ‘Polish Pieces’ de Olympische ringen tot leven in de vorm van dansers in oranje, gele, rode, paarse en blauwe bodysuits. Als schaatsers bewegen ze over het podium, waarop ze caleidoscopische vormen creëeren. Door de vaart, de kleuren en de perfecte symmetrie laat Van Manen de aandacht geen seconde verslappen. Dat de dansers soms in volle vaart van links naar rechts bewegen op hun hakken – in plaats van op spitzen,  zoals we bij ballet gewend zijn – maakt dit luchtige werk helemaal af.

Nils Christe (1948)| Kleines Requiem (Nederlandse première)

Na een making-of film van Inge Theunissen over het werkproces van ‘Kleines Requiem’ is het resultaat direct op het podium te zien. Hierdoor voel je je meer betrokken bij de uitvoering van de melancholische choreografie van Nils Christe. In ‘Kleines Requiem’ vormt een witte, van onder verlichte bank het baken van de dansers die in het zwart zijn gekleed. De danstaal van de strak uitgevoerde duetten is ingetogen en verdrietig en staat in sterk contrast met de uitbundige groepsduetten. Omdat die niet helemaal synchroon worden uitgevoerd, komen ze soms wat rommelig over. Christe brengt het publiek in ingetogen sfeer en zorgt ervoor dat Meesterschap niet doorslaat in uitbundigheid.

Hans van Manen | Andante

Na de pauze brengt Hans van Manen de humor weer in het programma met zijn beroemde korte duet ‘Andante’. Zo veegt Pascal Schut demonstratief zijn hand af aan zijn broek alvorens zijn veeleisende ballerina Yullanne de Groot vast te pakken. Van Manen maakt met deze choreo een dikke vette knipoog naar het traditionele ballet.

Cayetano Soto (1975)| Maraschino Cherries (wereldpremière)

‘Maraschino Cherries’ laat tenslotte je glimlach groeien tot een onuitwisbare grijns. Op opzwepende muziek van Beethoven, Charles Aznavour en Xavier Cugat laat Cayetano Soto mannen in beige rokjes en hoge zwarte kousen begeerlijk met hun heupen draaien. Vrouwen bewegen robot-achtig als pin-up- en hula girls in warmgele spots van lichtontwerper Berry Claassen. Het lijnenspel van de dansers  versterkt doordat ze precies op de muziek dansen. Een perfect dessert als afsluiter van dit menu vol meesterschap.

Tags: , , , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater, Tip | No Comments »

Hoe is het nu met… Gijs Deddens?

oktober 20th, 2014

In 2012 liet Gijs Deddens zich tien dagen lang opsluiten in Art Prison. Deze ‘gevangenis’ van productiehuis Extrapool biedt kunstenaars de kans om een boek te maken in hun stencildrukwerkplaats. Om de productie te financieren werd het project door Extrapool op Voordekunst.nl gezet. De benodigde 2000 euro werd dankzij 44 donateurs binnengehaald. CultuurBewust.nl is benieuwd hoe het nu met Gijs is en zoekt hem op in Groningen.

Read the rest of this entry »

Tags: , , ,
Posted in Interview, Kunst | No Comments »

In de maak: Beeldend kunstenaar Jean-Philippe Paumier aan het werk

oktober 20th, 2014

We zijn in de broedplaats van het Volkshotel aan de Wibautstraat. Kunstenaar en designer Jean-Philippe Paumier (1980) geboren in Frankrijk en in 2009 verhuisd naar Nederland – deelt hier sinds februari een atelier met vijf personen. De ruimte voelt als een warm nest; verfkwasten en –tubes, onvoltooide schilderijen, eigenaardige sculpturen in de maak en gezellig rondslingerende objecten. We zijn in het hol van de kunstenaar beland.

 

Tussen de tekeningen en laptops door staan er op Paumiers bureau enkele intrigerende objecten. Een potje koraal op sterk water (“een experimentje”) als ook een ‘in de knoop geraakt’ stokbrood en een citruspers met mensentanden. In de hoek staat een rots in een badkuip, een sculptuur die Paumier recent heeft tentoongesteld in de galerie MILK in Amsterdam. De rots is vervaardigd uit kippengaas en later van de nodige chemicaliën en glazuur voorzien, om de juiste structuur na te bootsen. Voor de expositie werd het bad met melk gevuld: “Na twee dagen al bedorven”, aldus de kunstenaar. Eerder deed hij mee aan competities en designprojecten, waarmee hij diverse prijzen won. 

Visueel toeval

Het stokbrood daarentegen is van latex gemaakt en bijna levensecht. Symbool voor een fransman die met zijn nationaliteit overhoop ligt? De kunst van Paumier ademt de nodige humor, maar is tegelijkertijd mysterieus en soms zelfs macaber. Wat te denken bijvoorbeeld van die bijtgrage citruspers? Hoe kom je in vredesnaam op het idee?

“Ik heb sinds mensenheugenis een citrusfetisj”, verklaart Paumier. “Voor mij heeft die vrucht de perfecte, meest zuivere vorm.” Hij legt uit dat hij aanvankelijk wat op papier begint te schetsen, om zijn ideeën een eerste vorm te geven. Vervolgens laat hij zich tijdens het proces verrassen. Het eindresultaat kan een sculptuur, ets, houtsnede, schilderij of collage zijn. “De meeste werken berusten op visueel toeval,” aldus Paumier.

Beperkingen

Natuurlijk is de kunstenaar ook beperkt in zijn materialen en ruimte, zo wordt een drie meter hoge citruspers bezaaid met diamanten dan ook lastig. Het huidige object is zo een eenvoudig plastic, ivoren afgietsel. Inclusief tanden, dat dan weer wel: “Mijn tandarts-nichtje stuurde ze vanuit Frankrijk met de post op.” Een minimale ingreep die een relatief banaal object ineens tot kunstwerk verheft. Een knipoog naar Marcel Duchamp.

Vanitas

Van citrus-obsessie tot sculptuur, het kan dus allemaal als je over de juiste materialen en ruimte beschikt. Paumier brainstormt ondertussen alweer over een nieuw kunstwerk; een piramide van meel. Met zuivere, organische materialen maakt Paumier minimalistische objecten, krachtig in hun eenvoud.

“De bezoeker kan met zijn ademhaling alleen al het werk veranderen”, zegt Paumier. “Die fragiliteit van werken vind ik heel spannend. Het symboliseert het leven, tijdelijk en kwetsbaar. Die ene momentopname wordt daardoor ontzettend kostbaar”.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Reportage | No Comments »

Expo Behoud de Begeerte, een literaire geschiedenis 1984-2014 weet literaire begeerte te stillen

oktober 20th, 2014

De mooi vormgegeven expositie Behoud de Begeerte, een literaire geschiedenis 1984-2014 toont hoe Behoud de Begeerte, het kunstencentrum voor literatuur, er al dertig jaar in slaagt om literatuur dicht bij het publiek te brengen via literaire performances, waarbij de literatuur direct uit de mond van de auteur door het publiek wordt geconsumeerd. Daarnaast biedt de tentoonstelling een kleine geschiedenis van de Nederlandse letteren door de afgelopen drie decennia heen.  

Terwijl de hele wereld op Valentijnsdag 1984 ofwel had afgesproken met zijn geliefde ofwel thuis eenzaam was, besloten twee mensen iets nuttigs te doen. Zij heetten Luc Coorevits en Marianne Janssen en zij vonden dat literatuur vaker op het podium gehoord moest worden. Dit paste in de tijdsgeest van toen, toen ook initiatieven als de Nacht van de Poëzie ontstonden. De organisatie die deze professionele literaire podiumproducties moest bewerkstelligen werd gedoopt ‘Behoud de Begeerte’. Nu, dertig jaar later, heeft Behoud de Begeerte zo’n 1400 literaire evenementen georganiseerd en is zij niet meer weg te denken uit het Vlaamse en Nederlandse letterenmilieu. Reden genoeg om in samenwerking met het Letterenhuis een expositie te houden over de successen tot nu toe.

Literaire grootheden

Alle begin is moeilijk, ook voor Behoud de Begeerte. Op de expositie kun je de eerste brief lezen die de organisatie mocht ontvangen, dit was een afwijzingsbrief van de secretaresse van Hugo Claus. De schrijver zag geen mogelijkheid in de nabije toekomst aan het initiatief medewerking te verlenen. Gelukkig heeft de Vlaamse auteur zijn mening later herzien en heeft hij aan vele literaire producties meegewerkt, evenals vele andere grote namen zoals Tom Lanoye, Gerrit Komrij, Jules Deelder, Connie Palmen en Adriaan van Dis. Zij zijn allemaal terug te vinden op de tentoonstelling.

Wat valt er te zien?

De ene zaal toont affiches van verschillende voorstellingen, een andere zaal toont de afgelopen dertig jaar aan Nederlandstalige literatuur samengevat in veertig romans en in weer een andere zaal kun je nieuwe talenten als Hanna Bervoets en Yannick Dangre horen voorlezen uit eigen debuutwerk. Verrassend is ook de zaal waar Behoud de Begeerte haar harde cijfers openbaart: wat zijn de bezoekerscijfers? Hoeveel subsidie hebben ze in totaal ontvangen? (Zo’n 6.6 miljoen euro). Hoeveel geld is er uitgekeerd aan schrijvers, acteurs en muzikanten? (Ongeveer 3.3 miljoen euro). Deze transparantie werkt erg verfrissend. De laatste, bloedrode zaal is favoriet, waar bezoekers neerploffen in een Chesterfieldzetel en op groot scherm genieten van bijvoorbeeld een voordragende Remco Campert.

Literaire begeerte wordt gestild

Door de afwisselende invalshoeken die de zalen bieden geeft de expositie een interessant kijkje achter en voor de schermen van Behoud de Begeerte. Ook verschaft de tentoonstelling een blik op de Nederlandstalige literatuur vanaf 1984, hoewel de geschiedenis van Behoud de Begeerte centraal staat. Al met al toont de expositie meer dan voldoende om de literaire begeerte even te stillen. De expositie is nog te bezoeken tot en met 31 december 2014.

Tags: , , , ,
Posted in Literatuur, Reportage | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.