Onbederf’lijk Vers 2014: Nijmegen wordt overstroomd met poëzie

oktober 23rd, 2014

Het is een koude woensdagavond en de Nijmeegse binnenstad wordt overspoeld met poëzie. Bekende dichters en jonge talenten bevolken boekhandels, cafés en zalen. De twaalfde editie van het gratis poëziefestival Onbederf’lijk Vers is begonnen.

De Gouden Zaal van DROOMvilla LUX is gereserveerd voor INGWITZ. Ingmar Heytze en Ellen Deckwitz vormen dit bijzondere dichtersduo. Deckwitz: “Het is alsof je een heel slecht gevoel voor humor hebt en je komt iemand tegen die dezelfde humor heeft. Dan kun je samen nóg slechtere grappen maken.” Deckwitz en Heytze zijn gewend om samen op het podium te staan en vullen elkaar dan ook goed aan. Ook als er iets mis gaat: een microfoon die stoort of een zin die niet zo lekker loopt. Deckwitz tegen de zaal: “Sorry, maar ik ben heel erg ongesteld!” Heytze: “Maar ik ben net verhuisd, dus ik ben ook zielig.” Deckwitz: “De meerderheid bestaat hier uit vrouwen, dus iedereen zal meer medelijden hebben met mij.”

Verrassend is het aanstormende talent Marte de Jong, dat na INGWITZ geprogrammeerd staat in de Gouden Zaal. Ze verstaat niet alleen de kunst van het dichten, ook het voordragen gaat haar goed af. Met een lach op haar gezicht, een stilte op het juiste moment en af en toe een grapje tussendoor, pakt ze de zaal in.

Daniël Vis

Een kwartiertje pauze. Snel op de fiets naar Café de Mug. Zo ruim als de Gouden Zaal is, zo knus is het in De Mug. Dicht op elkaar gepakt staat het publiek in het overvolle bruine café te luisteren naar de poëten. 3FM-huisdichter Joris Brussel bijt het spits af. De onderwerpen variëren van shoarma (“omdat ik er heel veel van hou”) en hondenpoep tot zeikende mannen. Er wordt veel gelachen.

De kroegpraat gaat verder met de Nederlands kampioen Poetry Slam Daniël Vis. Zoals het een echte slammer betaamt, reageert hij op de gedichten van zijn voorganger Brussel: “Volgens mij heb ik ook wel iets over hondenpoep. Oh, hier is het: ‘Daten op de uitlaatplek’”. Vis maakt er een bijna cabareteske show van en het publiek smult. Helaas duurt het maar een kwartier.

Yannick Dangre

Het laatste bezoek is aan Stadscafé TouT. Een opvallende verschijning met lange bos krullen en een rij aan festivalbandjes om zijn pols staat achter de microfoon. Rik Sprenkels dicht over Nijmeegse kerken en cafés. Daarna is het tijd voor hoofdact Yannick Dangre, die voordraagt uit zijn bundel Met terugwerkende kracht. Zijn gedichten vormen een cyclus over een gezin dat in scheiding ligt. Elk gedicht gaat over een ander personage of een ander aspect van de situatie.

Dan is Onbederf’lijk Vers ten einde. Tenminste, wat gedichten betreft. De dichters en het publiek gaan door naar het Onbederf’lijk Feest, dat de hele nacht zal duren. Zoals presentator Mark Buck zegt: “Dan ziet u de dichter in zijn meest natuurlijke habitat: drinkend.”

Tags: , , ,
Posted in Literatuur, Reportage | No Comments »

Belletrie! Geduld

oktober 23rd, 2014

‘Ik heb al m’n hele leven geduld,’ zei een wijze, maar ook trage man ooit. Zo een die niet veel beweegt, maar als hij dan beweegt, dan weloverwogen. Hij was inderdaad iemand die al zijn hele leven geduld had. ‘M’n hele leven geduld gehad, en nou mag ik eindelijk gaan,’ zei die wijze man op zijn sterfbed, een soort oom van me. Wat een soort oom is, is te moeilijk om uit te leggen in zo weinig woorden. Hij las enorm veel, en als je een vraag had, dan kon je altijd bij hem terecht. Toen hij zei dat hij eindelijk mocht gaan, besefte ik dat hij inderdaad zijn hele leven geduld had gehad, en dat geduld onlosmakelijk is verbonden met lezen.

Terwijl de eerste serieuze regenbuien van de herfst mijn dakraam mishandelde, werd mijn geduld op de proef gesteld: ik wil boodschappen gaan doen, maar ik ben van suiker. Dus wat doe je dan? Dan schrijf je een column. Nee, dan pak je een boek. En ik las in een boek zonder het echt te lezen, zonder te weten wat er staat. Ik keek namelijk steeds naar buiten om te checken of het nog regende. En ik dacht weer aan mijn soort oom, zijn kennis, zijn boeken, zijn geduld.

Boeken en geduld zijn inderdaad met elkaar verbonden: de meeste mensen hebben tegenwoordig geen geduld meer om een boek te lezen (ook al zeggen ze dat ze geen tijd hebben). In een boekwinkel moet je meestal geduld hebben, want die medewerkers zijn niet zo snel als die van de Zara of McDonald’s. Zelfs mijn boeken moeten geduld hebben totdat ik eindelijk het geduld (of de tijd) vind om ze eens te lezen. En niet onbelangrijk: jullie moeten geduld hebben totdat ik eindelijk eens een boek ga schrijven, waar jullie natuurlijk allemaal op zitten te wachten.

‘Geduld is een schone zaak’, dat hoor je ook vaak, niet alleen van mijn soort oom. Dus wachten jullie maar rustig af. Pak een boek, of ga er een kopen. En breng het geduld op om het eens te lezen, want mijn geduld is op. Gelukkig is het gestopt met regenen, dus ik pak mijn boodschappenbriefje en mijn boodschappentas en hoef alleen de wind nog te trotseren om bij mijn favoriete supermarkt te komen.

Rick Groenen schrijft eens in de twee weken een column voor CultuurBewust.nl

Tags:
Posted in Column, Literatuur | No Comments »

Komedie St. Vincent is voorspelbaar maar vermakelijk

oktober 22nd, 2014

Bill Murray is lekker op dreef in St. Vincent als oude chagrijn die een bijzondere vriendschap opbouwt met zijn nieuwe buurjongetje. Het is de eerste speelfilm van Theodore Melfi en hoewel hij ongelooflijk voorspelbaar is, redt de altijd charmante Bill Murray het geheel door de show te stelen.  

De cynische oorlogsveteraan Vincent houdt niet van mensen en mensen houden niet van hem. Dat blijkt wanneer alleenstaande moeder Maggie (Melissa McCarthy) en haar zoontje Oliver (Jaeden Lieberher) naast hem komen wonen en Vincent hen alles behalve vriendelijk verwelkomt. Vincent heeft geen baan en geeft geld dat hij niet heeft uit aan gokken, alcohol en de Russische prostituee Daka (Naomi Watts). Wanneer zijn geldnood een dieptepunt bereikt gaat hij in de middaguren op Oliver passen, met alle gevolgen van dien.

Voorspelbaar verhaal

Oliver krijgt de schoolopdracht om een moderne ‘heilige’ in zijn omgeving te zoeken. Ook zonder de veelzeggende titel is het geen mysterie wie hij zal kiezen. In het voorspelbare narratief moeten zowel Oliver als Vincent eerst een paar indrukwekkende levenslessen leren voordat ze zich realiseren hoezeer ze elkaar waarderen en hoeveel ze van elkaar kunnen leren. Dit gaat uiteraard gepaard met een hoop lollige en alles behalve heilige situaties waarin Vincent de jonge Oliver onder andere leert gokken en vechten. Je ziet de grappen en plottwisten al van mijlenver aankomen, maar toch behoudt St. Vincent een zekere charme.

Verrassende acteurs

Die charme heet Bill Murray. Hij is ontzettend goed in het vertolken van excentrieke personages waar je van gaat houden en is perfect gecast als Vincent. Murray wordt zelfs nogal getypecast, maar Melissa McCarthy en Naomi Watts verrassen daarentegen met minder voorspelbare rollen. McCarthy bewijst als hardwerkende en zorgzame moeder dat ze veel meer kan dan schreeuwen en gekke bekken trekken. Watts krijgt minder ruimte om haar talent te tonen; haar karikaturale personage is een beschamend cliché waar ze weinig van kan maken. Het gebrek aan diepgang en originaliteit maakt St Vincent erg simpel, maar het siert de film dat hij niet meer dan dat lijkt te willen zijn.

Tags: , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Michel Auder: Large as Life schopt tegen taboes

oktober 21st, 2014

De camera zoomt in op vrouwenhanden die over het fijne materiaal van lingerie glijden. Het zijn de handen van een vrouw die ondergoed koopt. De camera is vrij bewegelijk met veel in- en uitzoomen. Het is duidelijk dat we door de camera van een stiekeme gluurder kijken. Wie is deze Michel Auder die in De Hallen een overzichtstentoonstelling heeft?

De vaak alledaagse taferelen maken de oudere video’s tot bijzondere tijdsdocumenten; je waant je in een voorbije tijd in de Verenigde Staten. De Hallen versterkt deze fijne ervaring door de 4:3 video’s niet uitvergroot op een muur te projecteren maar ze op traditionele televisietoestellen af te spelen. Hoewel we dankzij deze tijdsdocumenten de omgeving van Auder leren kennen, blijft de kunstenaar hier zelf nog buiten beeld.

Anoniem

Zoals de voyeuristische beelden van de winkelende vrouw zijn er in deze tentoonstelling meer videowerken waarin Auder een anonieme cameraman  blijft. Vanwege deze vrijwel afwezige rol, waardeer je de zeldzame grinnik vanachter de camera in Cindy Sherman des te meer. In Annie Sprinkle treedt hij op als gesprekspartner van de ex-prostituee en performance kunstenares, waardoor hij in deze video pas echt tot leven komt. Na enige tijd in de tentoonstelling te hebben doorgebracht, is dit een welkome kennismaking met Auder.

Taboes

Een groot aantal videowerken heeft een seksueel of lichamelijk thema waarop in meer of mindere mate een taboe ligt. Stories, Myths, Ironies and Songs is hier een goed voorbeeld van; een man vertelt dat zijn vader hem op jonge leeftijd wijs maakte dat hij trager van begrip en slechtziend zou worden, als hij zou masturberen. En in een komisch fragment bezingt Annie Sprinkle haar menstruatie waarbij een dildo als microfoon fungeert. Hoewel tegenwoordig de meeste mensen fabeltjes over bijverschijnselen van masturberen niet zullen geloven, bestaan de taboes nog steeds, waardoor Auders oudere werk ook anno 2014 nog heel krachtig is.

Hoewel Auder zich in veel van zijn videowerken afzijdig houdt, kun je hem in De Hallen wel degelijk een beetje leren kennen. De grinnik verraad iets van zijn persoonlijkheid, maar ook de taboedoorbrekende onderwerpen van zijn werken lichten een tipje van de sluier; Auder blijkt een vrijdenkende poëtische videokunstenaar wiens werk heerlijk tegen algemene maatschappelijke normen aanschopt.

 

 

 

Tags: , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

Grenzen tussen muziek en kunst vervagen tijdens het Alvin Lucier Festival

oktober 21st, 2014

Bijzondere geluidservaringen in een zaal vol moderne kunst. In het weekend van 18 en 19 oktober werden de grenzen tussen muziek en kunst onderzocht tijdens het Alvin Lucier Festival in het Stedelijk Museum Amsterdam. De 83-jarige componist Alvin Lucier wordt gezien als een van de pioniers van experimentele muziek en geluidsinstallaties. Hiermee creëert hij bijzondere geluidservaringen.

Het festival werd georganiseerd door het Public Program. Dit programma kijkt tijdens hun evenementen kritische naar de collectie en de tentoonstellingen die het museum organiseert. De zaterdag bestond uit tien performances op zaal en een interview met Lucier in het auditorium. Het trok een gevarieerd publiek, al was ik was wel de jongste.

Wave Generator

Op de eerste verdieping vlakbij het werk van Willem de Kooning, staat een tafel met een laptop. In de hoek staat een luidspreker en in het midden van de zaal een snaredrum. De toeschouwers vinden een plekje. Plotseling hoor ik een harde, hoge toon. De toon komt mijn rechteroor binnen en golft door mijn hoofd naar mijn linkeroor en weer terug. Het is alsof het geluid in mijn hoofd zit opgesloten en beweegt. Dan opeens zorgen de geluidsgolven ervoor dat de snaredrum ook geluid maakt.

I Am Sitting In A Room

De bekendste performance van Lucier, I Am Sitting In A Room uit 1969, werd door de man zelf uitgevoerd en bereikt hetzelfde effect als de Wave Generator. Een oud, fragiel mannetje loopt de zaal binnen en gaat zitten op een stoel. Hij slaat een boek open en zet een brilletje op. Dan begint hij voor te lezen. Het wordt opgenomen en steeds op een andere frequentie herhaald, terwijl Lucier stil op zijn stoel blijft zitten. Met iedere nieuwe frequentie lijkt de tekst verder weg. Het vervreemd me. Het is alsof ik ergens ben opgesloten en de geluiden die van buitenaf komen wel kan horen, maar niet kan herkennen. (Bekijk hier een eerdere opname van de performance.)

Inspiratie

In de loop van de middag is er een interview met Lucier. Vooral Lucier is aan het woord. Hij vertelt over zijn carrière, zijn interesse in geluidsgolven en over zijn inspiratiebronnen. Het effect van de ruimte op geluid staat in zijn werk centraal. Ik kreeg de gelegenheid hem te vragen of de kunstwerken in het museum voor hem ook bijdragen aan hoe een geluid wordt ervaren. Helaas is het antwoord nee, maar hij houdt wel van beeldende kunst en hij laat zich er graag door inspireren.

Dat de beeldende kunst geen hoofdrol speelde mocht de pret niet drukken. Het Alvin Lucier Festival werd afgesloten met een performance waarbij de snaren van de gitaar een voor een sprongen. Het was een bijzondere dag en ik kijk uit naar het volgende evenement van het Public Program!

Tags: , , , , , ,
Posted in Kunst, Muziek, Reportage | No Comments »

Aandacht voor (on)eerlijke mode tijdens het Fair Fashion Lab Festival

oktober 21st, 2014

Het zweet van hardwerkende naaisters in het atelier druppelt op een nieuwe blouse. De blouse die straks in een etalage in de Kalverstraat wordt getoond. De slechte werkomstandigheden van onderbetaalde arbeidskrachten in ontwikkelingslanden verdient aandacht volgens de organisatie van het Fair Fashion Lab Festival. Dit festival vond op 18 en 19 oktober plaats in het Humanity House in Den Haag. Er werden workshops, debatten en modeshows gehouden rond de vraag welke menselijke verhalen schuilgaan achter onze kleding.

“Ik ben Eva, ik werd gemaakt in een van de vele naaiateliers in Rana Plaza, Bangladesh”, zo introduceert de presentatrice het gele, geborduurde topje dat wordt gedragen door een model. Tijdens de modeshow ligt de nadruk niet op trends in modeland, maar op wetenswaardigheden over de productie van het kledingstuk. Massaal geproduceerde kleding van ketens als C&A of Hunkemöller krijgt een persoonlijk gezicht als wordt verteld van welke materialen het kledingstuk is gemaakt, in welke fabriek en door welke naaisters. Het gele topje is één van de items dat is gemaakt in de ateliers in Rana Plaza, de enorme textielfabriek die anderhalf jaar gelden instortte. Een ramp die veel levens eiste.

Ramp textielfabriek Bangladesh

In de film Save the World bezoekt kunstenares TINKEBELL het terrein van het ingestorte Rana Plaza. Huilende mensen staan rondom het terrein, ze houden foto’s omhoog van familieleden die nooit zijn gevonden tussen de brokstukken. Via een losgelaten stuk golfplaat betreedt de kunstenares de bouwval. Nergens is een bord of monument dat aangeeft dat hier een ramp heeft plaatsgevonden. Het wordt pas duidelijk dat de kunstenares over een massagraf loopt op het moment dat ze menselijke botten vindt. Tijdens dit fragment wordt het muisstil in de zaal.

“Slechts een fractie van de lichamen zijn geborgen, want na korte tijd heeft de regering gezegd: ‘we gaan niet verder met graven’. Moet je je voorstellen dat onze regering zich zo had opgesteld na de ramp met de MH-17”, reageert Tinkebell verontwaardigd na afloop van de filmvertoning. “De familie van slachtoffers wiens lichamen nooit zijn geborgen ontvangt geen compensatie. Deze families leven nu, zonder werk, in grote armoede”.

Politieke betrokkenheid

In een nagesprek toont ook PvdA politicus Hans Spekman zich getroffen door de beelden. Hij bespreekt de complexiteit van de situatie in Bangladesh. “De democratie daar is heel mager”. Maar hij ziet een rol voor de politiek: “Een minister moet druk zetten op het bedrijfsleven, maar de slechte werkomstandigheden in de mode-industrie kunnen alleen worden opgelost als de vraag om verandering breed wordt gedragen in de samenleving.”

Mode voor morgen?

Ook de panelleden van de talkshow Mode voor Morgen zijn het erover eens dat veranderingen bij de klant beginnen. Coördinator van de Schone Kleren Campagne Niki Janssen benadrukt: “De klant is gewend om voor vijf euro een shirtje te kopen bij H&M en dan is iets al snel te duur. Maar als je het narekent klopt dat helemaal niet.” Minder kleding kopen is volgens Janssen echter ook niet de ideale oplossing: “De arbeidskrachten in ontwikkelingslanden die nu al nauwelijks verdienen, komen dan zonder werk te zitten.”

Bewuster winkelen

Klanten kunnen bewuster gaan winkelen, luidt het advies van de panelleden. Nieuwe initiatieven tonen daarom tijdens het festival hun betrokkenheid bij eerlijke mode. CultureFabrics gebruikt gerecycled zijde uit India om nieuwe sari’s te maken. Voor Shop ‘n style geeft styliste Ashna Chhatta duurzaam stijladvies. De website Rank a Brand vergelijkt het sociale- en duurzame beleid van modemerken.  Architectenbureau Space&matter creëert een kunstinstallatie met witte T-shirts om de wereld achter het kledingstuk te bevragen. Hoeveel handen hebben meegewerkt aan het T-shirt? En, waar ligt Bangladesh eigenlijk?

Tags: , , , , ,
Posted in Kunst, Reportage | No Comments »

Meesterschap van Introdans bruist van de humor

oktober 20th, 2014

Introdans stelt met Meesterschap een interessant programma samen van drie generaties choreografen. Een vol menu, maar door de humor in de openings- en slotdans heel behapbaar.

Hans van Manen (1932) | Polish Pieces

Een helder witte vloer steekt af tegen een zwarte achterwand. Hans van Manen tovert in ‘Polish Pieces’ de Olympische ringen tot leven in de vorm van dansers in oranje, gele, rode, paarse en blauwe bodysuits. Als schaatsers bewegen ze over het podium, waarop ze caleidoscopische vormen creëeren. Door de vaart, de kleuren en de perfecte symmetrie laat Van Manen de aandacht geen seconde verslappen. Dat de dansers soms in volle vaart van links naar rechts bewegen op hun hakken – in plaats van op spitzen,  zoals we bij ballet gewend zijn – maakt dit luchtige werk helemaal af.

Nils Christe (1948)| Kleines Requiem (Nederlandse première)

Na een making-of film van Inge Theunissen over het werkproces van ‘Kleines Requiem’ is het resultaat direct op het podium te zien. Hierdoor voel je je meer betrokken bij de uitvoering van de melancholische choreografie van Nils Christe. In ‘Kleines Requiem’ vormt een witte, van onder verlichte bank het baken van de dansers die in het zwart zijn gekleed. De danstaal van de strak uitgevoerde duetten is ingetogen en verdrietig en staat in sterk contrast met de uitbundige groepsduetten. Omdat die niet helemaal synchroon worden uitgevoerd, komen ze soms wat rommelig over. Christe brengt het publiek in ingetogen sfeer en zorgt ervoor dat Meesterschap niet doorslaat in uitbundigheid.

Hans van Manen | Andante

Na de pauze brengt Hans van Manen de humor weer in het programma met zijn beroemde korte duet ‘Andante’. Zo veegt Pascal Schut demonstratief zijn hand af aan zijn broek alvorens zijn veeleisende ballerina Yullanne de Groot vast te pakken. Van Manen maakt met deze choreo een dikke vette knipoog naar het traditionele ballet.

Cayetano Soto (1975)| Maraschino Cherries (wereldpremière)

‘Maraschino Cherries’ laat tenslotte je glimlach groeien tot een onuitwisbare grijns. Op opzwepende muziek van Beethoven, Charles Aznavour en Xavier Cugat laat Cayetano Soto mannen in beige rokjes en hoge zwarte kousen begeerlijk met hun heupen draaien. Vrouwen bewegen robot-achtig als pin-up- en hula girls in warmgele spots van lichtontwerper Berry Claassen. Het lijnenspel van de dansers  versterkt doordat ze precies op de muziek dansen. Een perfect dessert als afsluiter van dit menu vol meesterschap.

Tags: , , , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater, Tip | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.