Is Marlene Dumas de rijkste dus de beste met The Image as Burden?

september 23rd, 2014

Menig kunstcriticus praat over The Image as Burden, de eerste solotentoonstelling van Marlene Dumas (1953) in het Stedelijk Museum, als zijnde het achtste wereldwonder. Ruim tweehonderd van Dumas’s bekendste schilderijen zijn bijeengebracht. Volgens Quote is de uit Zuid-Afrika afkomstige Dumas de rijkste kunstenares van Nederland. Impliceert dit automatisch dat ze de grootste, beste en belangrijkste kunstenares van het moment is?

Het feit dat Dumas zo geweldig goed verkoopt, geeft immers al een soort ‘aura’ aan haar oeuvre. Als men miljoenen uitgeeft aan een schilderij moet het wel goed zijn. Bovendien wordt er in de media gestrooid met termen als ‘worsteling’, ‘reflectie’ en ‘martelaarschap’ om Dumas’ werk te omschrijven. Zo worden sommige, naar mijn mening, behoorlijk slecht geschilderde, nietszeggende werken, toch weer speciaal. Matige techniek, saaie lijnen en vooral ‘onaf’ werk, worden vervangen door die ‘worsteling tussen kunstenaar, beeld en werkelijkheid’. Wat een beetje aura en mythe al niet kunnen doen.


Gedeelde smart

De hele commotie rondom Dumas lijkt een objectieve, eerlijke kunstbeleving – mocht die al bestaan – flink in de weg te staan. Dit betekent geenszins dat de expositie vreselijk geestdodend is. Bepaalde werken zijn namelijk oprecht ontroerend en fascinerend. Met name de serie ´huilende vrouwen´, Waterproof Mascara (2008) bijvoorbeeld – een portret van een treurend meisje, is zeker het bezoeken waard. Betraande, dwingende ogen maken iets in de bezoeker los, spreken letterlijk boekdelen. Jouw pijn is mijn pijn, gedeelde smart, iets in die trant.


Interpretatie 

De Dumas tentoonstelling bevat voor het overige veel naakt, politiek, porno en black is beautiful, gebaseerd op plaatjes uit kranten en tijdschriften. Van de ‘werkelijkheid’ zoals de media die schetsen, maakt Dumas een eigen versie in beeld. Rest de vraag wat ze er precies mee wil zeggen. Dat alles een interpretatie blijft? An sich zou ze daarmee een goed punt hebben. Het blijft inderdaad een interpretatie, zo ook de meningen van alle lovende, ophemelende, loftrompet stekende critici die Dumas tot het kunstwonder van de eenentwintigste eeuw hebben verklaard. De expositie in het Stedelijk is zeker niet slecht, maar Dumas als grootste kunstenaar? Mijns inziens een beetje overdreven.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

Win kaarten voor Phaedra van De Utrechtse Spelen!

september 23rd, 2014

Dit najaar regisseert Thibaud Delpeut Phaedra van Hugo Claus. Hij fileert deze oertragedie tot op het bot. Zijn Phaedra voelt aan als een koortsdroom: de werkelijkheid wordt verruild voor een verraderlijk spel van geprojecteerde angsten en verlangens in een wereld waarin tijd en ruimte vloeibaar zijn geworden. Filmisch en meeslepend toneel dat aankomt als een mokerslag. Te zien van 8 oktober t/m 13 december. > Meer info

In samenwerking met De Utrechtse Spelen geeft CultuurBewust.nl 3 x 2 kaarten weg voor Phaedra van De Utrechtse Spelen. Kans maken? Beantwoord dan vóór 7 oktober 2014 in dit formulier de volgende prijsvraag: Wie speelt de titelrol in Phaedra?

Tags: , , , , , , , , , , ,
Posted in Prijsvraag, Theater | No Comments »

In Shotgun Lovesongs graaft Nickolas Butler overtuigend tot de kern

september 23rd, 2014

De Amerikaanse auteur Nickolas Butler keert in zijn debuutroman Shotgun Lovesongs terug naar zijn geboortegrond in Wisconsin. Daar vervlecht hij de verhalen van een vriendengroep met hun herinneringen aan elkaar. In een krachtige stijl legt Butler de achtergronden van hun vriendschap bloot en schept hij een overtuigend beeld van een kleine gemeenschap.

Verbondenheid

Shotgun Lovesongs speelt zich af rondom het plaatsje Little Wing. Butler volgt de beslommeringen van vier vrienden, die elk op hun eigen manier succesvol zijn geworden. Maar waar ze ook beland zijn, hun geboortegrond blijft een cruciale rol in hun leven spelen. In elk facet ademt de roman die verbondenheid met de omgeving, zelfs in de beschrijvingen van personages: ‘Hij had die ring tot een onderdeel van zichzelf gemaakt, zoals een boom die in een omheining staat stukje bij beetje het rond zijn bast gespannen prikkeldraad in zich opneemt’.

Zorgvuldig opgetekend

Tegen de achtergrond van het karakteristieke dorp graaft Butler steeds dieper in het verleden van de beschreven vriendschappen. Daardoor wordt duidelijk dat er veel schuurt onder de oppervlakte. De karakters vertellen elk hun verhaal, duiken terug in hun herinneringen om vervolgens weer terug te grijpen naar het eigenlijke onderwerp. Butler lijkt ze één voor één op bezoek gehad te hebben om hun woordenstroom zonder omhaal op te tekenen, als een zorgvuldige psycholoog. Hij dreigt daarbij soms wat uit de bocht te vliegen, maar de krachtige stijl blijft het verhaal op de rit houden.

Butler kiest ervoor om het ik-perspectief te laten wisselen tussen zijn hoofdpersonen. Dit komt zijn roman voornamelijk ten goede – zo worden de achtergronden van hun vriendschappen nog breder belicht. Toch beklijft Butlers keuze niet helemaal. De diepzinnige Lee, de beperkte Ronny, de zelfverzekerde Kip: wie er ook aan het woord is, ze bedienen zich van hetzelfde taalgebruik. Dit wordt versterkt door de vertaling van Bert Meelker, die de neiging heeft om wat oubollig te formuleren. De kracht van Shotgun Lovesongs benadrukt op die manier ook zijn enige zwakte.

Het is niettemin vooral die kracht die een blijvende indruk maakt. Butler zet in krap 300 pagina’s doeltreffend een gemeenschap neer, met de karakters die haar bevolken en de verhalen die hen vormen. Geen geringe prestatie voor een debutant.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Fieke Gosselaar maakt met Tussen de anderen een voorzichtig begin

september 23rd, 2014

Fieke Gosselaar is dichter, maar ook rechtbankjurist in Leeuwarden. Niet zo vreemd dus dat haar eerste verhalenbundel Tussen de anderen volgens de achterflap gaat over ‘mensen aan de zelfkant van de samenleving’. Gosselaar zet ze kleurrijk neer, maar blijft regelmatig hangen in voorspelbaarheid.

Pedo’s en exen

Met de zelfkant van de samenleving worden in dit geval vooral mensen bedoeld die in aanraking zijn geweest met justitie. De pedofiel, de agressieve ex, de beginnende overvaller met de moeilijke jeugd: ze zijn er allemaal. Regelmatig nemen ze even een kijkje in elkaars verhalen, wat de thematiek van de bundel nog hechter maakt.

Gosselaar kent die thematiek vermoedelijk uit de praktijk en weet deze dan ook regelmatig kleurrijk tot leven te brengen: ‘Ik betaal smartengeld. Dat moest van de rechter, maar ik vind het goed. Ik heb tijdens de rechtszitting gezegd dat ik wilde betalen. Daarom ben ik een paar maanden na mijn vrijlating die hennepkwekerij in mijn huis begonnen. Ik moet toch geld verdienen? Niemand wilde mij in dienst nemen.’

Realiteit vs. literatuur

Tegelijk lijkt die kennis van de praktijk haar dwars te zitten in de manier waarop ze haar personages neerzet.  De ex die zijn vriendin via mail en sms bedreigt, komt uiterst realistisch over in zijn spelfouten en plotselinge ommezwaaien van woedend naar poeslief. Hij voldoet echter zo aan het beeld van een criminele ex dat zijn personage literair gezien nauwelijks interessant is.

Hierdoor kabbelt zijn verhaal wat voort, iets wat ook veel andere verhalen uit de bundel overkomt. Ze zijn goed opgebouwd, maar alle ontspoorde levens zien er min of meer hetzelfde uit. Aan het begin van het verhaal valt vaak te voorspellen hoe het zal eindigen.

Dat doet afbreuk aan dit verder prima debuut. Het is dan ook te hopen dat Fieke Gosselaar in een volgend werk de realiteit laat voor wat deze is en haar fantasie de vrije loop laat.

Tags: , , , , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Lieve liedjes op Feels Like Home van Southern Sunrise

september 23rd, 2014

Southern Sunrise is twee jaar geleden opgericht in Groot-Brittannië door zangeres Shonagh MacLeod en gitarist Arjan Pieters. Daar brachten ze hun eerste EP uit. Later kwamen ze naar Nederland en versterkten ze hun band met bassist Daan Gooren en toetsenist Remco Gerritsen. Op 27 september 2014 komt hun tweede EP uit: Feels Like Home.

Southern Sunrise maakt lieflijke folkpop met country-invloeden. Feels Like Home bestaat uit vier nummers geproduceerd door Pablo van de Poel, de zanger en gitarist van de psychedelische rockband DeWolff. De EP is opgenomen in zijn studio, Electrosaurus Southern Sound Studio, waar alleen analoge apparatuur wordt gebruikt. De nummers op Feels Like Home hebben onderwerpen die voor bijna iedereen herkenbaar zijn, zoals reislust, verliefdheid en heimwee.

Reizen

Het openingsnummer Red Sun Calling neemt je mee op reis naar de zon en een geliefde: “That red sun is calling me back to you.” In dit nummer wordt de synthesizer ten gehore gebracht, wat voor een leuk effect zorgt. Het is een uptempo nummer met een fris en levendig geluid. De gitaarsolo zorgt voor een fijne afwisseling.

Verliefd en vrolijk

Closer’ is een romantisch nummer dat door het gebruik van een pedal steel gitaar – gespeeld door Stefan Wolfs – country-achtig klinkt. Bij het luisteren van dit nummer voel je je meteen verliefd en blij: “Come a little closer, I want to feel your lips on mine.” De tekst is simpel, maar leuk. ‘Elspeth’ is een vrolijk en opzwepend nummer over het zusje van MacLeod. Het nummer is ook naar haar zusje vernoemd. Doordat het uptempo is, kan er goed op gedanst worden.

Heimwee

‘Feels Like Home’ gaat over de telefoongesprekken die MacLeod voerde met haar moeder als ze heimwee had: “Everything is going to be allright, as long as you’re holding me tight.” Het is een gevoelig, downtempo nummer dat in licht contrast staat met de rest van de EP. ‘Feels Like Home’ brengt de gevoelens van heimwee en verdriet goed over. In dit nummer klinkt wederom de pedal steel gitaar.

MacLeod heeft een prachtige stem die goed bij de muziek past. Het is een EP om lekker weg te luisteren zonder veel te hoeven nadenken. Vanwege de simpele teksten en melodiën zullen de nummers bij het grote publiek aan slaan. De tegenstelling van vrolijke nummers en een verdrietig nummer zorgt voor een goede variatie op Feels Like Home.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Muziek, Recensie | No Comments »

Ingetogen ode aan een vergeten talent in Judee Sill

september 22nd, 2014

Als een knetterstonede Judee Sill barst Lottie Hellingman rollend over de grond uit in een aanstekelijke lachbui. Het eens zo explosieve en dan weer ingetogen spel toont het wispelturige karakter van de Amerikaanse singer-songwriter die regelmatig benzinestations overviel en niet vies was van wat heroïne. In Judee Sill laten theatermakers Sluysmans & Van Warmerdam op een passende manier het turbulente leven van een uit het oog verloren muzikaal genie zien.

Het verhaal van de 35 jaar geleden overleden Judee Sill speelt zich af tegen de achtergrond van de jaren ’70, geïllustreerd door een geel, zeshoekig behangmotief en de blauwe wijde-pijpenbroek met bloemenmotief die de muzikante draagt. Judee’s heroïneverslaving en moeizame verhoudingen met stiefvader Kenneth en platenbaas David staan centraal. Zo wordt in een kat-en-muisspel tussen Kenneth en Judee bijvoorbeeld geestig verwezen naar Kenneths werk als animator van de Tom & Jerry-tekenfilms.

Loepzuivere vertolkingen door Hellingman en Van Dijck

Lottie Hellingman en Cato van Dijck vertolken samen het hoofdpersonage. In de uitvoeringen van Judee Sills nummers smelten hun stemmen bijzonder goed samen. Zo loepzuiver als Judee zong, zingen ook Hellingman en Van Dijck en de uitblinkende eenvoud van Judee’s muziek komt in hun vertolkingen goed terug. Haaks op die kwetsbare eenvoud staat het grillige karakter van Judee, die iets als de dood eigenlijk wel grappig vindt.

Subtiele muzikale begeleiding door My Baby

Met eenvoudige, donkere gitaarmotiefjes, subtiel slagwerk en af en toe een bluesy baslijn vult de muziek van My Baby het geheel goed aan. Een nummer als ‘Jesus Was A Cross Maker’ wordt op een waardige manier uitgevoerd, maar meer dan het liedje dat Judee in de studio ten gehore brengt voor haar platenbaas wordt het niet. Meer samenhang tussen Judee’s levensverhaal en haar songteksten hadden een andere kijk kunnen geven op het verloop van de voorstelling.

Judee Sill weg uit de vergetelheid

Judee Sill pretendeert niet het volledige levensverhaal van de muzikante te vertellen. Door de ingetogenheid waarmee Judee Sill door Hellingman en Van Dijck geportretteerd wordt, de subtiele muzikale begeleiding van My Baby en het sprekende toneelbeeld doen Sluysmans & Van Warmerdam een waardige poging Judee Sill uit de vergetelheid te trekken.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater, Tip | No Comments »

Griekse mythen voorzien van een metamorfose in Metamorphosen

september 22nd, 2014

Welcome to the jungle bitch!  Stampend en schreeuwend op ruige muziek, verplaatsen drie jonge meiden zich door een met aarde besmeurde ruimte. Zij gaan gekleed in old skool house kleding en gedragen zich hier ook naar. Dit beeld zou je niet direct verwachten bij een vertelling van de mythen uit het boek Metamorphoses, van de Romeinse dichter Ovidius.  Aan deze verhalen wordt een hele nieuwe dimensie gegeven in Metamorphosen, een voorstelling die onderdeel uitmaakt van Het Debuut van Rudolphi Producties.

Nog voordat onze geschiedenis begon, was de wereld een chaos. En vanuit die chaos is door metamorfose na metamorfose, onze samenleving ontstaan. Greet Jacobs, Linda Lugtenborg en Femke Stallaert nemen het publiek mee op dit pad vol veranderingen en transformaties. Ze vertellen de verhalen van Ovidius op een geheel eigen wijze.

Metamorfose in vormgeving

De vertelde mythen van Ovidius gaan over metamorfoses, maar ook in de vormgeving van deze vertelling zijn transformaties zichtbaar. Wat begint als een redelijk leeg toneelbeeld, verandert al snel in een complete chaos, wanneer het wordt bezaaid met geurende aarde en takken. In deze jungle worden met redelijk simpele middelen, interessante beelden gecreëerd. Fel tegenlicht wordt gebruikt om krachtige silhouetten gecreëerd, wanneer een zwevende gieter waterstralen over de sierlijk dansende lichamen sproeit. Iedere mythe wordt gekenmerkt door een eigen stijl en beeld, waaraan wordt bijgedragen door contrasterende muziekstukken.

Metamorfose in spel

Ook in de acteerstijl vindt bij iedere vertelling, een verandering plaats. Voor iedere mythe is een andere stijl en type karakter gekozen. Wat zij met elkaar gemeen hebben, is dat het uitvergrote karakters zijn die doen denken aan de stijl van de televisieserie Toren C. Jacobs, Lugtenborg en Stallaert spelen vol overgave iedere rol, waardoor de toeschouwer wordt meegesleept in al deze verschillende stijlen en verhalen.

Metamorfose van de mythes

De klassieke mythen van Ovidius hebben een transformatie ondergaan. Ze lijken niet meer heilig te zijn of perfect, maar menselijker.  Hierdoor zouden de verhalen meer betrekking moeten hebben op de normale mensen, maar het moraliserende karakter van de mythen lijkt geen rol te spelen in deze vluchtige vertelling. De inhoud lijkt het te hebben afgelegd tegen het visuele spektakel, tijdens deze metamorfose.

Tags: , , , , , , , , , , ,
Posted in Recensie, Theater | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.