De multimediale installatie Hoog gras opent in doodse stilte. We moeten nog wat wennen aan het donker. Vanuit het niets klinkt plots een fluisterende kinderstem op. Zachtjes, met droge tong, prevelt het kind in zichzelf. “Geen geluid behalve de wind… Ze komen uit het niets.” Niet lang daarna horen we onheilspellende ploppende geluidjes en kreetjes op de geluidsband. Op de grote, langwerpige filmschermen – één aan elke wand van de vierhoekige theaterzaal – sleept een blond jongetje het lijk van een middelbare vrouw de trap van een huis op.

Regisseur Inne Goris creëerde Hoog gras onder de vleugels van het Gentse kunstenaarshuis LOD. Dit deed zij in samenwerking met een handvol vooraanstaande makers waaronder Peter Verhelst (tekst), Kurt d’Haeseleer (video) en Dominique Pauwels (muziek en liedteksten). Samen met hen trachtte zij het getormenteerde en tegenstrijdige bewustzijn van de kindsoldaat in woord, beeld en geluid te vatten.

Net als onder andere Hate Radio en Land’s End, interdisciplinaire voorstellingen die evenals Hoog gras op het Groningse Noorderzonfestival stonden, baseert Goris´ productie zich op materiaal dat door middel van onderzoeksjournalistieke technieken verkregen is. Maar waar het documentairetheater van die eerste twee producties vaak boeiend en intelligent is, valt daar voor Hoog gras nog een hoop op af te dingen.

Een tegenstrijdig leven
Het uitgangspunt van de voorstelling is om te beginnen vrij sterk. Goris heeft met haar voorstelling het beeld van de kindsoldaat duidelijk in een ander daglicht dan gebruikelijk willen stellen. Bij haar is hij blank, waardoor zij de problematiek voor een doorsnee blank, westers publiek dichter bij huis brengt. Ook heeft hij meer van een volwassene, die duidelijk tegen existentiële vraagstukken aanloopt.

Zo fluistert de kinderstem op een gegeven moment: “Het is geen kwestie van schuld. Je bent nu eenmaal een soldaat.” Een kindsoldaat te kwader trouw dus. Dat het niet zo simpel ligt, laten vooral de video’s van het met het lijk slepende jongetje aardig zien.

Doordat d’Haeseleer zich daarvoor beperkt heeft tot de relatie tussen het jongetje en de overleden vrouw, verbeeldt hij op inzichtelijke wijze het tegenstrijdige leven van het kind als soldaat. Het ene moment is hij gewelddadig agressief, en draait hij de nek van de vrouw om, op een ander moment is hij teder en zacht. Hij ziet dan in zijn slachtoffer een moederfiguur tegen wie hij zich op bed liefdevol vleit. De kindsoldaat is, zoals Goris’ met Hoog gras wil laten zien, slachtoffer en dader tegelijk.

Gordijnen van zwart gaas
Helaas mondt de voorstelling echter al snel uit in een nogal afgezaagde compilatie van dissonante ambientmuziek, langdradige verhandelingen van de kinderstem en beelden van onder water schreeuwende kinderen. Rondom het publiek, dat bij binnenkomst in vier groepen als in colonnes over de theaterzaal verdeeld is, rijzen vervolgens ook nog eens gordijnen van zwart gaas op. Zij moeten het isolement en de benauwenis waarin de kindsoldaten zich bevinden, invoelbaar maken. Het is een ronduit goedkope, want voor de hand liggende truc.

Tegen het einde van de voorstelling zijn op de filmschermen nog beelden van een groepje kinderen te zien die het blonde jongetje een goed pak rammel geven. Ze verbeelden ongetwijfeld de machteloosheid van de situatie waarin het kind zich bevindt. Hoog gras benadert de veel behandelde problematiek van de kindsoldaat in eerste instantie vanuit een verfrissend artistiek oogpunt, maar zoekt daar naderhand te vaak clichématige impressies bij. Subtiel is anders.

Gepubliceerd op: 27-08-2012