Docenten die worden uitgescholden, vernederd en bespuugd. Detachment is een situatieschets van het Amerikaanse onderwijs als het gaat over probleemscholen. Een maatschappij kritische film die leunt op het sterke verhaal van invaldocent Henry Barthes (Adrien Brody, The Pianist) en de kijker eens flink aan het denken zet. Helaas wel met enige Amerikaanse dramatiek, maar als je dat door de vingers ziet, levert regisseur Tony Kaye hier een sterk pamflet af voor de hervorming van het onderwijs en zelfs voor de hele samenleving.

Kaye heeft al eerder laten zien dat hij als geen ander een schrijnende situatie kan schetsen zonder daarbij een oordeel te vellen. Denk aan zijn films American History X (1998) over racisme en Lake of Fire (2006) over abortus. Het prettige aan zijn films is dat ze niet belerend zijn, ze vormen een beeld en laten het oordelen aan de kijker over. Dit draagt ook bij aan de overtuigingskracht van de film. Na het kijken van Detachment vraag je je af wie er eigenlijk het meest verantwoordelijk zijn voor de vorming van jongeren; de ouders of de docenten op school? Want wat hebben kinderen nodig? En nog belangrijker; wie bepaalt dat?

Een onverschillige wereld
De film draait niet alleen maar om de wereld in de schoolbanken. Kaye besteed ook aandacht aan het sociale leven van de docenten. Enigszins eenzijdig is deze blik in het privéleven wel, aangezien alle docenten stuk voor stuk ook daar doodongelukkig zijn. Maar de boodschap van Kaye komt toch hard aan; de wereld is onverschillig geworden en mensen raken afgestompt. Uiteindelijk wordt je leven zo gereduceerd dat wat overblijft aan bezittingen in een doos past, wat gebeurt als de opa van Henry sterft. Juist daar laat Kaye zien wat het belangrijkste is in het leven. Liefde en familie als wapen tegen eenzaamheid en hulpeloosheid. Gelukkig weeft Kaye deze boodschap luchtig door de film heen , zodat het geen moreel opgeheven vingertje naar het publiek wordt.

Verhaallijn draagt moraal
Dankzij het uitstekende acteerwerk van Adrien Brody, vormt Henry’s verhaallijn een stevige rode draad door het verhaal. Brody zet zijn personage Henry geloofwaardig neer in al zijn tegenslagen. Het is niet erg moeilijk om je als kijker met Henry te identificeren. Iedereen staat namelijk wel eens voor duivelse dilemma’s. Zoals wanneer Henry het hoertje Erica van straat plukt en haar probeert te helpen, maar zich vervolgens gedwongen voelt om haar aan jeugdzorg over te leveren. Jammer genoeg zitten er enkele scènes in de film die druipen van de Amerikaanse dramatiek. De zelfmoord van een gepest meisje deelt een rake tik uit aan de geloofwaardigheid van de film, en zet de kijker weer even met beide benen op de grond. Het is namelijk een speelfilm, geen documentaire.

Uiteindelijk is Detachment een sterk drama dat vraagtekens zet bij het Amerikaanse onderwijssysteem van tegenwoordig zonder te oordelen. Ondanks de soms nogal dik opgelegde dramatiek, weet de film te overtuigen door het sterke acteerwerk.

Gepubliceerd op: 12-09-2012