Regisseur Hanna Polak over Something Better to Come: “Het maken van deze film was een gevaarlijke klus”

november 22nd, 2014

De Poolse regisseur Hanna Polak had veel succes met de korte documentaire The Children of Leningradsky, over straatkinderen in Moskou. In haar nieuwe documentaire Something Better to Come volgt ze opnieuw straatkinderen in de Russische hoofdstad, maar nu op de grootste vuilnisbelt van Europa. “Dit is één van de mooiste en tegelijkertijd moeilijkste projecten waar ik tot nu toe aan heb gewerkt.”

Wanneer Skype verbinding maakt, hoor ik na twee keer rinkelen een enthousiaste Polak die opneemt vanuit de auto in Polen. Ze vertrekt bijna naar Amsterdam waar Something Better to Come in wereldpremière gaat op het IDFA. “Het is gekkenwerk, er moeten nog zoveel technische dingen geregeld worden! Maar verder gaat het goed, daar ben ik blij om.”, aldus de regisseur.

Veertien jaar filmen

Na The Children of Leningradsky is Polak met de lange documentaire Something Better to Come nog dieper in het leven van dakloze kinderen in Moskou gedoken. Polak kwam met deze kinderen in aanraking toen ze liefdadigheidswerk deed. “Ik kookte in weeshuizen, ging langs bij sociale hulpcentra voor ouderen en via die weg kwam ik in contact met straatkinderen. Daar werd ik zo door geraakt, ik wilde de kinderen echt helpen om van de straat te blijven. Ik ben er een film over gaan maken en The Children of Leningradsky was het resultaat. Tijdens dit maakproces had ik ook kinderen gefilmd die op de grootste vuilnisbelt van Europa aan de rand van Moskou woonden. Daar wilde ik heel graag meer mee doen en zo is het veertienjarige proces rondom Something Better to Come begonnen.”

Enge honden

In de documentaire volgen we hoofdperoon Yula van een elfjarig meisje tot een zwangere adolescent, wonend op een gigantische vuilnisbelt. Niet bepaald een gemakkelijke filmlocatie. “Filmen op de vuilnisbelt was strikt verboden en daarom alleen al een gevaarlijke klus. Het is ook een heel ontoegankelijk gebied met hoge hekken en bulldozers die constant aan het vuil storten zijn. Vaak was het lastig om Yula überhaupt te vinden als ik kwam filmen, de mensen die op de vuilnisbelt wonen verplaatsen zich elke keer met het vuilnis mee. Doodsbang was ik voor de honden op de stortplaats, die hebben ons meerdere keren aangevallen.”

Toch bleef de filmmaakster terugkomen, ondanks het grote leed op de vuilnisbelt. “Daar continue mee bezig zijn was lastig, maar het is een beetje zoals bij een dokter. Die ziet veel nare dingen, maar weet dat hij iets moet doen om zijn mensen te helpen. Dat gevoel had ik ook. Daarbij is het heel belonend om met deze mensen om te gaan, om ze te helpen. Je wordt echt rijker van binnen. Het is niet alleen maar zwartgallig, ik heb hier heel veel mooie herinneringen en vriendschappen aan over gehouden.”

Warme ontvangst

Wat vonden de mensen op de vuilnisbelt er eigenlijk van dat Polak hun leven kwam vastleggen? “Ze voelden zich omarmd door de aandacht. Ik luisterde naar ze en accepteerde ze. Voor veel mensen zijn bewoners van de vuilnisbelt niks waard. Ik ontving enorm veel menselijkheid en vriendelijkheid. Op zo’n plek is er geen tijd voor materialisme, het gaat om overleven. Als iemand niet gefilmd wilde worden, deed ik dat ook niet. Toen de film af was vroeg Yula wat ik van de mensen op de vuilnisbelt vond. Ik antwoordde dat ik nog nooit zo warm ergens was ontvangen. Ze zei dat de daklozen echt aan het wachten waren tot ik weer kwam filmen. Daar moesten we allebei even om huilen.”
Als ik Polak vraag naar het moeilijkste onderdeel van het maken van deze film, antwoordt ze dat dit het monteren was. “De complexiteit heb ik echt onderschat. Door mijn filmervaring dacht ik dat ik er niet zo lang mee bezig zou zijn, maar ik realiseerde me niet hoe moeilijk het is om een goed lopend verhaal te vertellen in een draaiperiode van veertien jaar. Het maakt deze film één van de meest mooie, maar ook één van de meest moeilijke projecten waar ik ooit aan heb gewerkt.”

Met Something Better to Come hoopt Polak dat ze, net als met The Children of Leningradsky, mensen bewust kan maken van de erbarmelijke situatie van straatkinderen. “Door het succes van The Children of Leningradsky werd ik uitgenodigd op allerlei conferenties, talkshows en evenementen om bewustzijn voor straatkinderen te creëren. Soms was ik in Moskou bij de apotheek om medicijnen te halen voor de mensen op de vuilnisbelt en dan werd ik herkend. Mensen zeiden: jij bent toch die vrouw van tv die daklozen helpt? En dan mocht ik vaak gratis wat dingen meenemen. Ik wil dat zoveel mogelijk mensen, vooral in de politiek, weten dat er straatkinderen zijn en er iets aan doen, in plaats van hun kop in het zand steken. Hopelijk gaat dat met Something Better to Come nog meer gebeuren.”

Tags: , , , , , , ,
Posted in Film, Interview, Tip | No Comments »

Dat zit wel snor: Arjen van Lith

november 22nd, 2014

Arjen van Lith is schrijver, televisiemaker, fotograaf en journalist. Hij maakte een fotoboek over zijn geboorteplaats Krommenie, schreef voor Tirade en blogde een paar jaar geleden een maand lang over zijn snor. Dat laatste resulteerde in het boek Mijn Snor, waaruit deze maand dagelijks fragmenten op de site van Movember worden geplaatst. Een gesprek over Texas, great unreadables en snorren.

Je maakt werk dat qua vorm heel erg uiteenloopt. Het enige wat steeds terugkomt, is een autobiografische thematiek. Waarom doe je dat?
Een van mijn beste vrienden Gilles van der Loo, ook schrijver, zegt: zodra je iets opschrijft, wordt het fictie. Voor mij is juist alles werkelijkheid, ook als ik die als heel onwerkelijk ervaar. Dat geeft me de vrijheid om mijn fantasie in te zetten bij het beschrijven van de wereld om me heen. De Amerikaanse schrijver David Sedaris noemt dat ‘truthiness‘ of ‘waar-achtigheid': Sedaris zet de werkelijkheid naar zijn hand. Als zijn vriendje iets is overkomen, plakt hij gewoon zijn eigen karakter op die gebeurtenis en doet hij alsof hij het zelf heeft meegemaakt. Hij doet dat om het verhaal zo sterk mogelijk te maken en het punt over te brengen. Dat doe ik ook. Ik heb een heel nauwe relatie met de werkelijkheid, maar ook een heel verstoorde en vertekende.

Je noemt een Amerikaanse schrijver als je voorbeeld. Zelf woon je een deel van het jaar in Texas. Heeft dat invloed op je schrijven?
Mijn echtgenoot woont sinds tweeënhalf jaar in Austin. Het is geen ideale situatie, maar het is wel fijn voor de privacy die ik nodig heb om te kunnen schrijven. Als ik iets uitprobeer, heb ik vaak het gevoel iets bespottelijks te maken. Alleen zijn helpt me om over die schaamte heen te komen. Daarnaast lees ik al sinds ik begon met studeren voornamelijk Amerikaanse literatuur. De beste literatuur komt momenteel daar vandaan. Het gaat daar tenminste niet altijd over mijn protestantse jeugd of mijn opa in de Tweede Wereldoorlog. Amerika is radicaler en dat is goed voor de kunst.

Streef je zelf dat radicale ook na?
Nee, ik ben zelf niet radicaal. Ik heb geen behoefte om heilige huisjes omver te schoppen, misschien omdat er voor mij ook niet zo veel heilige huisjes zijn.

Een heel boek over je snor is dan wel weer het andere uiterste. Waarom moest dat er komen?
Niet eens vanwege Movember. Ik weet niet meer hoe ik op die snor kwam, maar ik ben een groot fan van schrijvers die een experiment doen en daarover schrijven. Neem bijvoorbeeld het Amerikaanse boek Dishwasher van Pete Jordan. Hij schrijft over zijn missie om in elke staat in Amerika als afwasser te werken. Ik vind dat bijzonder boeiend, het is bijna antropologie. Als maker ervaar je even een totaal andere wereld.
Mijn snor is natuurlijk een heel klein onderwerp om over te schrijven, maar het werkt vaak goed bij het schrijven van komedie om iets kleins heel groot te maken. Ik heb de snor opgevat als een ‘man-wordingssymbool.’ Dat speelde toen ook heel erg, mijn moeder kreeg borstkanker. Dat eist van je dat je geen jongetje meer bent. Je moet je verantwoordelijkheid nemen om voor haar te zorgen. Zo werd de snor ook een queeste, er viel iets mee te winnen.

Waarom heb het boek toch gekoppeld aan Movember?
Uitgeverij De Harmonie had mij benaderd naar aanleiding van mijn stukjes voor Tirade. In eerste instantie hebben we gesproken over een roman, maar ze wilden graag al eerder iets met mij gaan doen. Op het web hadden ze mijn snorrenblog gevonden en zo ontstond het idee om hier rond november een boek van te maken.

Vind je het geen probleem dat de kern van Movember, de prostaatkanker, niet in je boek zit?
Nee. Ik draag Movember een heel warm hart toe. Mijn boek past thematisch goed bij de actie en ik heb sympathie voor de zaak. Mijn moeder is overleden aan borstkanker, de vrouwelijke variant van prostaatkanker. Beide soorten kanker zijn een statistische zekerheid. Als je maar lang genoeg leeft, krijg je het. Voor borstkanker is veel meer aandacht dan voor prostaatkanker. Bovendien vind ik het ludieke element van de actie leuk. Een snor is een van de weinige manieren waarop mannen met hun uiterlijk kunnen experimenteren. Dat neemt niet weg dat mijn boek los staat van deze actualiteit. Als je het over vijftig jaar in handen zou krijgen, kun je het gewoon lezen. 

Hoe zie je je literaire toekomst?
Ik hoop dat ik kan blijven doen wat ik altijd heb gedaan: leven van mijn fantasie. Bij De Harmonie voel ik me heel erg op mijn plek. Ik verwacht te blijven schrijven, ook aan projecten die meer tijd kosten. Zo hoop ik te groeien. Uiteindelijk zou ik best een ‘great unreadable‘ willen schrijven.

Tags: , , , , ,
Posted in Interview, Literatuur | No Comments »

Geobsedeerd door mobieltjes in De|Die|The Fledermouse

november 21st, 2014

IPods, telefoons en tablets zijn niet meer weg te denken uit onze levens. Op komische wijze maakt Opera Zuid met de voorstelling De|Die|The Fledermouse duidelijk dat mensen tegenwoordig meer bezig zijn met hun mobieltje dan met elkaar. CultuurBewust.nl sprak met de jonge regisseur Daniël van Klaveren over de stoffigheid van opera, dubbellevens op het internet en zijn eigen social mediagebruik.

Tags: , , ,
Posted in CultuurBewustTV, Site, Theater | No Comments »

Rechtspraak en persoonlijke strubbelingen worden in De kinderwet wondermooi verweven

november 21st, 2014

Dat Ian McEwan meester is in karakteromschrijvingen, bleek al uit zijn eerder gepubliceerde romans, waaronder Boetekleed en Amsterdam. In De kinderwet bewijst McEwan dit talent nog steeds te bezitten. Het werk- en privéleven van de kinderrechter Fiona Maye vormen de verhaallijnen van de roman. Zij velt haar juridisch oordeel in een zaak waarin wetenschap en religie haaks op elkaar staan.

Fiona krijgt te maken met een lastige zaak, waarin een 17-jarige jongen een noodzakelijke bloedtransfusie weigert omdat dit in strijd is met zijn geloof als Jehova’s getuige. In deze zaak staan het ziekenhuis en de ouders van de jongen tegenover elkaar. De alom gewaardeerde kinderrechter heeft een dag om tot haar uitspraak te komen. Het lot van de 17-jarige Adam ligt in haar handen.

Trage opbouw

In het eerste deel van de roman behandelt de kinderrechter verscheidene rechtszaken. De dichterlijke schrijfstijl van McEwan waarmee zowel personages als de setting worden beschreven leidt de lezer door de ietwat droge pleidooien heen. ‘Het magere lijf van de moeder bleef deels verscholen achter haar advocaat en leek nog verder te krimpen naarmate de argumenten abstracter werden.’ De roman blijkt meer schwung te krijgen op het moment dat Fiona bij de zaak van Adam terecht komt en de twee elkaar leren kennen.

Twee verhaallijnen

Mc Ewan weet hoe hij zijn lezer moet boeien. Voordat er überhaupt over een zaak van de kinderrechter wordt gesproken, blijkt dat Jack, de man van Fiona, vreemd is gegaan met een jongere vrouw. ‘Fiona, wanneer hebben wij voor het laatst gevrijd’ blijkt zijn reden en de twee splitsen zich op. Het persoonlijk leven van Fiona lijkt zich meer te mengen in haar werk dan ze wil. Ook in de zaak van Adam leveren haar relatiestrubbelingen een moment van zwakte op. Fiona gaat langs bij Adam voor een gesprek. Hun gedeelde passie voor muziek leidt tot een te persoonlijke benadering. Deze heeft verregaande gevolgen.

In De kinderwet wordt de confrontatie tussen recht en geloof dichterlijk omschreven. De kracht van Ian McEwan schuilt in de verdieping van zijn personages. Dit maakt een ethische kwestie tot een diepgaande, maar ook levendige roman.

Tags: , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Minimum aan conversaties en maximum aan nietszeggendheid in debuutfilm Violet

november 20th, 2014

Met zijn debuutfilm Violet wil Bas Devos het rouwproces van een verwarde tienerjongen in beeld brengen. De stille en eentonige beelden vertellen het verhaal van de jonge Jesse. Het resultaat hiervan is een film die somberheid en weemoed uitstraalt, maar verder niet veel los kan maken bij de kijker.

Een oorverdovende stilte vertelt ons over de wanhoop en eenzaamheid in het hoofd van de jonge Jesse, wiens vriend in zijn bijzijn werd doodgestoken. Het verwerkingsproces van deze eenzame puberjongen, die zich onbegrepen voelt door zijn kleine vriendengroep en familie, loopt als een rode draad door de film. De harde veroordelingen van zijn omgeving in combinatie met de warmte en opvang die familie en enkele vrienden tevergeefs proberen te bieden vormen zijn milieu, die hij zo veel mogelijk probeert te vermijden.

Happy end

Devos slaagt erin de belevingswereld van de getraumatiseerde jongen goed in beeld te brengen. De film is donker in elke zin van het woord. De grauwe beelden met minimale belichting maken dat je vanaf minuut één door hebt dat deze film geen happy end zal kennen. Bovendien hult het gebrek aan conversaties en levendigheid de film in een zwarte en deprimerende sluier.

Het is de regisseur goed gelukt een weemoedige sfeer van rouw te creëren, maar verder zijn er niet veel redenen voor de kijker om de aandacht erbij te houden. De karakters, zowel jong als oud, zitten in de knoop met hun emoties en weten niet zo goed hoe ze deze moeten uiten. Daardoor kunnen ze ook geen greintje gevoel overbrengen op het scherm, laat staan naar de kijker. Wat ze denken of voelen blijft dan ook een raadsel.

Slaapverwekkend

Ook wat de beelden willen overbrengen, wat er gebeurt en wat de boodschap hiervan is, blijft onduidelijk. Wat de rol van elke losstaande scène in het verhaal is, is een raadsel dat de kijker zich gedurende de gehele film zal blijven afvragen. Dat brengt het nodige mysterie met zich mee, maar maakt van de film ook een nietszeggende opeenvolging van beelden die op het randje van slaapverwekkend balanceren.

 

Tags: , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

Alternative London Walking Tour verandert je kijk op Londen

november 20th, 2014

Plannen om in de kerstvakantie naar Londen te gaan? Dan is de kans groot dat je bekende hotspots als de Big Ben en de London Eye zal bezoeken. Met de Alternative London Walking Tour ontdek je een andere kant van Londen. Een gids leidt je in twee uur langs allerlei soorten straatkunst in het hippe Oost-Londen, van grote muurschilderingen tot vrijwel onzichtbare straatkunst van brons en lego. Wat je betaalt, dat bepaal je zelf.

“Zie je het niet?”, vraagt onze Australische gids Kier. Mijn ogen turen zoekend de omgeving af. Ik zou niet weten wat ik hier voor straatkunst zou moeten zien. “Kijk eens omhoog dan”, lacht Kier. Hij wijst ons op een draakachtig figuurtje. Deze is door de anonieme Londense straatkunstenaar Jonesy op de top van de paal vastgemaakt waar wij met de hele groep omheen stonden. Met dit sterke begin van de tour is de groep gelijk geënthousiasmeerd om op de meest ongebruikelijke plekken te zoeken naar straatkunst.

Leuke feitjes

Een prachtige grote geschilderde vogel doemt voor ons op. Dit werk is dan weer niet te missen. Kier vertelt dat de Belgische straatkunstenaar ROA (1976) de vogel in slechts acht uur heeft gemaakt, wat ontzettend kort is voor zo’n groot en gedetailleerd werk. Steeds weet de gids met dit soort leuke feitjes te boeien.

Bijzondere technieken

Kier vertelt ook met veel enthousiasme over de bijzondere technieken van de straatkunstenaars. De Portugese straatkunstenaar Vhils (1987) pleisterde eerst de gehele muur wit, waarna hij met explosieven(!) en een hamerboor een gezicht tevoorschijn toverde. Onvoorstelbaar.

Anders dan anderen

De tour onderscheidt zich van andere tours, doordat Kier en de andere gidsen zelf ook straatkunstenaar zijn. De passie en het enthousiasme van de gidsen voor straatkunst, maakt de Alternative Londen Walking Tour tot een absolute aanrader. “Kijk eens omhoog?”, sluit Kier de tour af. En verdomd, weer een brons sculptuurtje van Jonesy op een paal. Weer niet gezien.

Boek de tour vooraf op de site van Alternative London.

Tags: , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

GEISHA stelt je voor aan de fascinerende wereld van geisha’s

november 20th, 2014

Geisha’s zijn Japanse gezelschapsdames die bekend staan om hun witte gezichten en rode lippen. In tegenstelling tot wat er vaak gedacht wordt, is een geisha geen prostituee. Een geisha’s is ‘iemand die kunsten, gei, beheert’. Het Rijksmuseum Volkenkunde te Leiden biedt je een kijkje in het intrigerende leven van deze dames.

 Op de thee bij Yoshifumi

Bij binnenkomst van de tentoonstellingszaal valt m’n mond open van bewondering. In het midden van de eerste zaal staat een pop in een prachtige kimono. Het is net alsof je het thee- en geisha-huis Yoshifumi in Kyoto zelf binnenloopt en je door de pop wordt begroet.

De tentoonstelling laat geen enkel aspect van deze exclusieve wereld aan de verbeelding over. Yoshifumi heeft kostbare kimono’s, prenten, houtsneden enzovoorts ter beschikking gesteld voor het publiek. Ook leert de bezoeker echte geisha’s kennen door interviews en filmfragmenten waarin geisha’s aan het werk te zien zijn. Wat vooral de belangstelling trekt, is de muur met de meest bekende geisha’s ooit en waarom zij zo bekend zijn geworden. Zo ben je de gehele tentoonstelling in dialoog met geisha’s en de wereld om hen heen.

 Behind the scenes

Over de opbouw van de tentoonstelling is goed nagedacht. In de eerste tentoonstellingsruimte word je voorgesteld aan de wereld van geisha’s en zie je hoe mensen in Japan hierover denken. De mannelijke ondervraagden zien het wel voor zich om een belangrijke zakendeal te sluiten in het gezelschap van een geisha, terwijl een groot deel van de vrouwelijke ondervraagden maar niet kan begrijpen waarom je ervoor zou kiezen geisha te worden. Een gang die bedekt is met bloesem neemt je vervolgens mee ‘backstage’. Daar leren we onder andere hoe je van maiko (geisha in opleiding) geisha wordt, wat de betekenis is van de verschillende kimono’s en accessoires, en hoe het fascinerende, alledaagse leven van een geisha eruit ziet.

Niet alleen alle pracht en praal die GEISHA te bieden heeft, maar ook een leuke interactieve vragenroute waarmee je een prijs kunt winnen, maken een bezoekje naar het Rijksmuseum Volkenkunde het waard.

 

Tags: , , , , ,
Posted in Kunst, Recensie | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.