Remco Camperts Licht van mijn leven is vooral goed nieuws voor zijn bewonderaars

juli 26th, 2014

Remco Campert (1929!) is niet alleen een bekend prozaïst en columnist, maar heeft ook veel sterke poëzie geschreven. Bovendien beschouwt hij zichzelf vooral als dichter. Dat er voor het eerst sinds het uitstekende, maar dunne Een oud geluid (2011) een nieuwe bundel van hem verschijnt mag daarom best een gebeurtenis heten. Helaas worden de hoge verwachtingen niet geheel ingelost in het wat onevenwichtige Licht van mijn leven.

Anno 2014 is het moeilijk voor te stellen dat Remco Campert ooit tot de beeldenstormende Beweging van Vijftig hoorde. Langzaam zijn zijn stadsobservaties ingeruild voor persoonlijke, reflectieve poëzie. Samen met het werk van dichters als Rutger Kopland en Judith Herzberg hebben Camperts latere bundels een grote invloed gehad op (een richting van) de Nederlandse poëzie: parlando, melancholisch en helder.

Campert heeft zelf de lat hoog gelegd

Mag je iemand van dat statuur aanrekenen dat zijn nieuwe werk minder interessant is? Dat mag natuurlijk best: dat je de lat zelf hoog hebt gelegd, wil niet zeggen dat je daar soms best onder mag kruipen. In Licht van mijn leven zit Campert toch geregeld onder zijn niveau. Daar staat een kleiner aantal sterke gedichten tegenover, waardoor de bundel in zijn geheel toch eerder degelijk is dan echt goed.

De mindere gedichten missen scherpte en gewicht. Campert deelt bijvoorbeeld wat speldenprikjes uit als hij spottend over een filmpremière wil schrijven: ‘De jonge zanger van het levenslied / wiens leven nog beginnen moet / de soapster met het onbeduidende gezichtje / gepromoveerd tot filmactrice / hand in hand poseren ze / op de vlekkige rode loper’. Ook een reeks als ‘Meisjes van plezier’ heeft letterlijk en figuurlijk weinig om het lijf.

De schrijver als publiek bezit

Dan liever het gedicht ‘Leven’, met een eenvoudige, maar aangrijpende openingstrofe: ‘Vrijdagmiddag op het Centraal Station / kwam een onbekende op me af / keek me getroffen aan en zei: / ‘Heeft u het al gehoord? /  Jan Wolkers is dood.’ Zo wordt ‘Leven’ niet alleen een herdenkingsgedicht voor Wolkers, maar ook een inzichtje in het leven van een (literaire) beroemdheid. Campert en ook Wolkers zijn een soort publiek bezit geworden, en daarom kan het zo gebeuren dat de eerste triest nieuws moet vernemen van een volslagen vreemde.

De beste gedichten van Licht van mijn leven gaan over dood en nabestaan. Die thematiek inspireert Campert een aantal keer tot gedichten die wel scherp zijn en gewicht hebben. Het fraaie titelgedicht bijvoorbeeld is een mooiere viering van het leven dan ‘Meisjes van plezier’. Hierin spreekt Campert de wens uit dat zijn ziel ‘word[t] meegenomen met de glimlach / en de dromen van het meisje / dat ik eens op een tramhalte zag’.

Licht van mijn leven wisselt minder materiaal af met fraaie gedichten. Die laatste maken de bundel zeker interessant voor Camperts bewonderaars, maar nieuwe fans zal het boek hem waarschijnlijk niet opleveren. Daar is de kwaliteit van het gebodene toch te wisselvallig voor.

Tags: , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Eva Kelder mag trots zijn op het resultaat van Het leek stiller dan het was

juli 25th, 2014

Met Het leek stiller dan het was schreef Eva Kelder een serieuze debuutroman over de twijfelende Seije, die bang is niet perfect te zijn. Tevens veracht ze haar moeder omdat die, door een ongeplande zwangerschap, niet dezelfde perfectiedrang heeft. Deze zoektocht naar identiteit wordt sterk, serieus, en met lyrische zinnen beschreven. Dit resulteert in een geloofwaardig, mooi debuut.

Perfectie ligt buiten bereik

Het leek stiller dan was vertelt het verhaal van Seije, die opgroeit op Vlieland en sinds de dood van haar buurman naar perfectie streeft. Haar moeder vergeet haar op te voeden en dit zorgt voor een afstandelijke relatie, die de gehele roman pijnlijk doorschemert. Kelder beschrijft geloofwaardig hoe Seije vrij opgroeit, maar tegelijkertijd verstikt in de pogingen erbij te willen horen.

Buiten het eiland merkt Seije dat ze gelukkig kan zijn, maar door telkens de lat hoger te leggen, blijft perfectie buiten bereik. Seijes twijfels bij haar streven naar perfectie verwoordt Kelder zeer treffend: ‘Ik durfde niet te zeggen [..] dat nu ik de kans kreeg om iets van mijn leven te maken, nu al, er zo veel van afhing dat de angst om te falen groter was dan het genot’.

Ironische lyriek

Dit betekent echter niet dat de roman enkel somber en serieus is. Kelder weet namelijk lyrische zinnen toe te voegen. Dit maakt het geheel juist mooi, maar ook ietwat ironisch. Zinnen zoals ‘Ik zou ze niet herkennen [..] op straat waar de reep blauw boven het beton voor hemel speelde’ en ‘Waar geluk gelijk was aan de som van plezier min pijn’ lijken te groots, te perfect, iets dat Seije nimmer lijkt te bereiken.

Eva Kelder is goed

Kelder mag trots zijn: Het leek stiller dan het was is een mooi, hoewel niet perfect debuut, dat duidelijk toont wat we nog van haar kunnen verwachten. Zoals ze zelf schrijft: ‘Een vogel is een vogel omdat hij niets anders is. Je bent al wie je bent. Je bent al goed.’ Eva Kelder is al goed, volgend werk kan enkel naar perfectie streven.

Tags: , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Literatuur, Recensie | No Comments »

Lezen en laten lezen: Dingen die we moeten weten

juli 25th, 2014

Er zijn veel dingen die ik niet wil lezen. Recensies waarin de plot van het boek of de film wordt verraden, bijvoorbeeld, of recepten van nasi (ik houd niet van nasi). Gebruiksaanwijzingen van IKEA-meubilair zijn evenmin aan me besteed, de ervaring leert dat je je Billy veel makkelijker in elkaar zet zonder papiertje.
Wat ik ook liever niet lees zijn verhalen over dierenmishandeling en martelingen, over kindermoord en andere vormen van zinloos geweld. Ik verdraag zulke berichten slecht, maar sla ze niet over: je kunt niet overal je ogen voor sluiten. Wel is er te veel ellende in de wereld om over ieder onderwerp evenveel te weten. Dus selecteer ik mijn eigen bewustwording, mijn eigen betrokkenheid.
Over de Holocaust lees ik steeds opnieuw. En over Gaza, over 9/11. Destijds zat ik in groep 7, we bespraken de vliegtuigramp in de klas – niemand die het werkelijk bevatte. In Far from the tree van Andrew Solomon komen vrouwen aan het woord die kinderen baarden uit verkrachting. Speciale aandacht is er voor de vele gedwongen zwangerschappen tijdens de genocide in Rwanda. Eén van de geïnterviewde vrouwen vraagt aan Solomon: ‘Kunt u me zeggen hoe ik meer van mijn dochter kan houden?’
Het zijn verhalen om bang en verdrietig van te worden, maar ik moet ze lezen. Ik wil niet wegkijken.

En nu is er MH17.
Dus lees ik. Ineens is zo’n ramp heel dichtbij: iedereen kent wel iemand of iemand die iemand kende. We zijn allemaal even machteloos. Ik kende ook iemand in het vliegtuig. Het is nauwelijks eerstepersoonspijn, ik kende diegene niet goed genoeg om zijn naam te mogen noemen, niet goed genoeg om veel over hem te mogen zeggen of voelen, maar het is groot genoeg om ervoor te lezen.
Ik lees namen en portretten, reconstructies en analyses. Op internet vind ik een dubieus artikel waarin staat dat niemand in het vliegtuig zou hebben geleden, meteen ben ik bereid het te geloven. Mijn kritisch leesvermogen? Aangetast. Zaterdag 19 juli publiceert nrc.next een dubbele pagina vol keurig gerangschikte witte streepjes, afgewisseld door vakken met een persoonsbeschrijving – naamloos. Het is één van de meest integere overzichten die er gemaakt zijn. Ik bewaar het artikel, waarom weet ik niet. Foto’s sla ik over.
Is dit dwangmatige lezen oprechte interesse, medeleven of ordinair voyeurisme? Ook dat vraagstuk wordt behandeld in diverse media. Zodra je beweert oprecht te zijn in wat je voelt of zegt of op Facebook post, lijk je al bijna het tegenovergestelde te bewijzen. Diep vanbinnen zijn we allemaal voyeurist: hoe dicht we ook bij het vuur zitten, er zit iets in ons dat nog dichterbij wil. Maar we zijn ook allemaal mens – geschokt, verbijsterd en verdrietig.
Met Rwanda was ik te jong en te ver weg, 9/11 kon ik nog niet overzien. Dit is nu. En hier. Ik moet alles weten. Het is niet plezierig lezen. Of het me een beter mens maakt, weet ik ook niet. Maar het voelt als is het enige wat ik kan doen: vechten tegen machteloosheid, lezen om niet te vergeten.

Tags: , , , , , , , , , , , ,
Posted in Column, Literatuur | No Comments »

Hoe is het nu met… Jorrit Spoelstra, regisseur van Genre De Vie

juli 24th, 2014

De fiets heeft een belangrijke rol in de stad, althans dat vindt documentairemaker Jorrit Spoelstra. Via het crowdfundingplatform Voordekunst haalde hij samen met mededocumentairemaker Sven Prince € 17.469 binnen om hun documentaire over de herontdekking van de fiets te kunnen realiseren.

Genre de Vie gaat over de bijdrage van de fiets aan de leefbaarheid van steden en over de rol die deze speelt bij onze beleving van ruimte. Spoelstra, en mede-documentairemaker Prince, verzamelden via Voordekunst geld bij elkaar om hun documentaire te maken. Als fietskoeriers viel de twee de veranderingen in de stad op waarbij het gevoel van vrijheid volgens hen een grote rol speelt. ‘Voor de documentaire zijn we in het altijd veranderende New York (Verenigde Staten) geweest. Voor wie elke dag in de metro zit zijn deze veranderingen niet zichtbaar. In een auto zie je weer meer dan in de metro, maar autorijden heeft als nadeel dat je niet makkelijk even kunt stoppen. De fiets heeft dit voordeel wel. Lopend is er ook veel vrijheid, maar de beleving op een fiets is anders, sneller.’

Eindeloos editen

De jonge documentairemaker haalt zijn energie en inspiratie uit ‘het leven in general’ en daar was tijdens het maken van Genre de Vie nauwelijks tijd voor. Er zit drie jaar tussen de fundraising en het uiteindelijke product. ‘Er zijn wel drie deadlines verstreken en op een gegeven moment was het verzamelde geld van Voordekunst op. Toen zat ik in mijn vrije tijd te editen. Betaalde opdrachten gingen voor, want we moesten in ons eigen onderhoud voorzien.’ De reden van de vertraging is volgens Spoelstra te verklaren door een financiële inschattingsfout die beide heren hebben gemaakt. Ook hielden ze graag de touwtjes in eigen handen. ‘We hadden niet alles zelf moeten willen regelen. We vlogen bijvoorbeeld last-minute zelf naar New York, waardoor de kosten voor de vliegtickets veel hoger uitvielen.’

Nederlandse omafiets

Spoelstra is erg opgelucht nu het eindpunt in zicht is. De première ontving veel positieve reacties. Het enige kritiek volgens de donateurs is het feit dat in een documentaire over fietsen, Nederland niet voorkomt. Fietsen is immers een oer-Hollandse gewoonte waarop onze infrastructuur is aangepast. In de documentaire is wel te zien hoe andere landen een opmars maken om fietsen in de stad te integreren. Spoelstra verklaart dat een deel over Nederland niet meer in het budget paste, omdat er nieuw materiaal geschoten moest worden. Ook geeft hij aan dat fietsen in Nederland simpelweg niet cool is. ‘Je oma fietst ook.’

Zuid-Amerika

Hoewel Spoelstra erg trots is op het resultaat, weet hij niet of hij ooit nog een documentaire gaat maken. Zelf noemt hij zijn toekomst ‘vrij onbekend’. Toch kan hij niet garanderen dat hij nooit meer iets op beeld gaat creëren. ‘ Tijdens het editen had ik er soms gewoon geen zin meer in. Op de draaidagen maak je veel mee, maar daarna moet je heel wat uren beeldmateriaal uitwerken achter de computer, terwijl ik dan liever zelf op de fiets zat.’ De jonge regisseur heeft daarom besloten om een rondreis door Zuid-Amerika te maken om te ontdekken wat hij nu echt wil in het leven. Vervoersmiddel ter plekke? De fiets natuurlijk.

Tags: , , , , , , , , ,
Posted in Film, Interview | No Comments »

Win kaarten voor Orlando Festival!

juli 24th, 2014

Het avondconcertprogramma van het Orlando Festival brengt dit jaar van 6 t/m 17 augustus kamermuziek tot in alle hoeken van Zuid-Limburg. Naast een aantal concerten op festivallocatie Rolduc en in Theater Heerlen gaan er dit jaar ook concerten plaatsvinden in het Openluchttheater van Valkenburg, in de St. Janskerk Maastricht, de Sint-Pieterskerk Maasmechelen (België), de Kloosterbibliotheek van Wittem, in het Cultureel Centrum Eijsden, en in de Ballsaal im Alten Kurhaus in Aken (Duitsland). Je kunt ook een overnachting boeken op het festival. > Meer info

In samenwerking met het Orlando Festival geeft CultuurBewust.nl 3×2 kaarten weg voor een avondconcert naar keuze. Kans maken? Beantwoord dan voor 6 augustus 2014 in dit formulier de volgende prijsvraag: Door wie is het Orlando Festival opgericht?

Tags: , , , , ,
Posted in Highlight, Muziek, Prijsvraag | No Comments »

CultuurBewust Op Reis: Barcelona

juli 24th, 2014

Als je aan Barcelona denkt, dan denk je aan de La Rambla. Maar er zijn nog veel meer culturele bezienswaardigheden in de Spaanse stad. CultuurBewust.nl selecteert deze voor jou.

Film: IMAX Port Vell

Als eerste ‘Imax Integral movie theater’ ter wereld biedt IMAX Port Vell drie verschillende soorten projecties aan. Allereerst zijn films in Imax te zien op een scherm met de onwaarschijnlijke oppervlakte van 600 (!) vierkante meter. Daarnaast vertoont de bioscoop films in 3D en tot slot is er nog de zogenoemde Omnimax projectie. Hierin bevindt het publiek zich in een koepel en wordt het als het ware omringt door de beelden van een gebogen scherm van maar liefst 900 (!!) vierkante meter. Het is gigantisch, het is episch, het is absoluut een bezoek waard.

Film: Sala Montjuïc

Bovenop de Montjuïc heuvel vindt het openlucht filmfestival Sala Montjuïc plaats. In een prachtig landschap, compleet met kasteel en een spectaculair uitzicht over Barcelona, zijn dit jaar tussen 6 juli en 8 augustus bijna iedere dag films te zien. Onder andere Blue Jasmine, Django Unchained en Grease worden op een groot scherm vertoond, films in alle soorten en maten dus. Naast de filmvertoningen zijn er ook concerten en uitgebreide picknicks. Dit bijzondere plekje van Barcelona is bovendien goed te bereiken en heel betaalbaar.

Literatuur: De Schaduw van de Wind door Carlos Ruiz Záfon

Wil je in de vakantie reizen naar de verborgen wereld van verhalen? In het oude centrum van Barcelona bevindt zich het Kerkhof der Vergeten Boeken, tevens de naam van een boekenserie waarin al vier boeken zijn verschenen. Záfon reist af naar deze Spaanse plaats in 1945, waar zowel de inwoners als de stad bijkomen van de Spaanse Burgeroorlog. Wanneer blijkt dat iemand alle kopieën van boeken door schrijver Carax, de fictieve schrijver van De schaduw van de wind, vernietigt, onthult zich een mysterieus verhaal over moord, waanzin en gedoemde liefde. Deze serie bestaat uit enkel bestsellers, zowel in Nederland als internationaal. Vrees dus niet wanneer je het eerste deel, een pil van 541 pagina’s uit hebt: er staan je nog drie volgende delen te wachten.

Theater – musical

Jezelf onderdompelen in een historische theaterzaal en tegelijkertijd kennismaken met de ‘musical der musicals’? In juli en september speelt in het Gran Teatre del Liceu Los Miserables – in het Spaans. Als je zin hebt in een meer eigentijdse musical, kies dan voor Merda d’artista. Deze muzikale komedie vertelt het fictieve levensverhaal van de Italiaanse kunstenaar Piero Manzoni, die beroemd werd door blikjes waarop hij de woorden ‘Merda d’artista’ (of: ‘artist’s shit’) schreef.

Theater – Grec festival

Eind juli vindt het Grec festival plaats, waar ook The Fountainhead van Toneelgroep Amsterdam speelde. De meeste voorstellingen op dit festival zijn in het Catalaans, maar je zult geen last hebben van een taalbarrière bij Wonderland van de New Yorkse Gallim Dance Company. Deze dansvoorstelling onderzoekt de gevaren van groepsgedrag. Sowieso is een bezoek aan het Teatre Grec de moeite waard vanwege de bouwstijl. Het theater heeft namelijk de vorm van een Grieks amfitheater.

We hebben ook tips voor andere vakantiesteden geselecteerd. Bekijk het in de CultuurBewust Op Reis special.

Tags: , , , , , ,
Posted in Film, Lijstje, Literatuur, Theater | No Comments »

Blended is vooral een mix van kinderachtige grappen en flauwe schunnigheden

juli 23rd, 2014

In Blended worden tegenspelers Drew Barrymore en Adam Sandler na The Wedding Singer en Fifty First Dates herenigd door regisseur Frank Coraci voor alweer een derde romcom samen. Dit keer spelen ze twee alleenstaande ouders die per toeval samen met hun respectievelijke gezinnen een vakantie blijken te delen. Het resultaat is een film waarvan je de voorspelbaarheid wellicht nog vergeven zou hebben als de makers de plank niet zo mijlenver mis hadden geslagen met alle flauwe grappen en seksuele toespelingen.

Het verhaal van Blended laat zich het beste omschrijven als een kruising tussen Life As We Know It en Just Go With It. Na een mislukte blind date, biedt een gezamenlijke familievakantie in een luxe resort een tweede kans op echte liefde. Gelukkig maar, want het feit dat je je koffie op dezelfde manier drinkt (zwart, met suiker) is toch het romcom equivalent van zielsverwantschap.

Flauw

Het zijn niet alleen de kinderachtige grappen, maar vooral ook de continue seksuele toespelingen (denk: een close-up van neushoornseks en een ongewenste tongzoen van een giraffe) die overheersen in Blended. Aan deze weinig subtiele basis worden nog enkele van de gebruikelijke romantische komedie ingrediënten  ̶  zoals een make-over en een botte hartsvriendin  ̶  toegevoegd.  En dan laten we het beschamende danwel ronduit beledigende beeld dat de film van Zuid-Afrika schetst nog buiten beschouwing.

Grappig of beschamend?

Dit neemt niet weg deze film fans van typische Adam Sandler komedies als Happy Gilmore en Grown Ups ongetwijfeld kan behagen. Voor de rest van het publiek zijn er spaarzame momenten die je toch nog een oprechte glimlach ontlokken. Bijvoorbeeld wanneer een muziek-medley van  I’m Every Woman (Chaka Khan) via I’ll Make Love To You (Boyz ll Men) naar It’s The End Of The World As We Know It (R.E.M.) de respectievelijke gedachten van een tienermeisje, haar bewonderaar en haar vader weerspiegelt. Helaas bieden dergelijke scènes slechts tijdelijk verlichting. Roept het beeld van een vrouw die bijna met het verkeerde lichaamsdeel op de hoorn van een neushoorn belandt bij jou eerder plaatsvervangende schaamte op dan een onbedwingbare schaterlach? Stel jezelf dan vooral niet bloot aan de overige humoristische verrassingen van Blended.

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,
Posted in Film, Recensie | No Comments »

« Older Entries |

Volg ons

Nieuwsbrief

Ja, ik ontvang graag tweewekelijks de tofste culturele uitgaanstips.